بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

Роя газетаси:

Тереза Мэйнинг минтақа сафари ва ўйинни бузиб юбориш уриниши

Абу Ҳамза Хутвоний

Британия ҳукумати бош вазири Тереза Мэйнинг Саудия, Ироқ ва Иордания мамлакатларига сафари ўтган ой сўнгида якунига етди. Унинг матбуот воизи Британиянинг «бутун дунёда ишончли ва кучли келажакни барпо қилишга қарор қилгани»ни маълум қилди.

Британия бу сафарини Европа Иттифоқини тарк этганидан ҳеч қанча вақт ўтмаёқ амалга оширди. Бу билан Европага ва дунёга сиёсий жиҳатдан «Британиянинг Иттифоқдан чиққани унга асло таъсир қилмайди, халқаро майдонда фаол давлат сифатида давом этади», демоқчи бўляпти. Иқтисодий жиҳатдан эса, шу каби сафарлар орқали жамоатчиликда «Британия Евроиттифоқ давлатлари билан очиқ келишувларга эришишда қоқилганидан сўнг, энди Иттифоқдан чиқиши билан кўрган иқтисодий зарарлари ўрнини тўлдиришга қодир, у доимо сиёсий ва иқтисодий жиҳатдан қудратли давлатлигини сақлаб қолади», деган фикрни пайдо қилишга уринмоқда.

Мэй минтақа сафарида асосий эътиборни сиёсий, хавфсизлик ва иқтисодий соҳаларга қаратди. У сафарининг биринчи бекати бўлган Ироқда ўз юртининг Ироқдаги хавфсизлик билан боғлиқ нуфузини сақлаб қолишга эътибор бериб, Британиянинг Ироқни хавфсизлик ва ҳарбий жиҳатдан қўллаб-қувватлашини таъкидлади. Унинг мамлакати ироқлик зобитларга Британия академияларида ҳарбий таълим беришини билдирди. Ироқни турли соҳаларда қўллаб-қувватлашда давом этишини қўшимча қилар экан, жумладан, «Биз Бағдод билан муносабатларимизни албатта давом эттирамиз», деди.

Кўриниб турибдики, Ироқни хавфсизлик жиҳатдан қўллаб-қувватлаш орқали Британия у ердаги ўзининг сиёсий нуфузини сақлаб қолмоқчи. Буни ироқлик аскарлар билан муносабатларни мустаҳкамлаш билан амалга ошириб, Ироқнинг ҳарбий объектларини яқиндан кузатишга муваффақ бўлади.

Мэй сафарининг муҳим бекати бўлган Саудияга келсак, у ерда у Ямандаги гуманитар вазиятга тўхталиб, Саудияни «гуманитар кризис содир бўлишига йўл қўймаслик учун Яман қамалини енгиллаштириш»га чақирди. У Яман халқига ёлғон кўз ёшлари тўкиб, улар ўзаро уришаётган томонлар қурбони  бўлмасликлари лозимлигини таъкидлади. Мэй бу халқнинг учдан бир қисми озиқ-овқат тақчиллигидан азият чекаётганини билдирди. Шунингдек, Ямандаги вазиятни «чек қўйиш керак бўлган аламли», дея сифатлади. У ўзининг «Яманни ўз домига тортаётган гуманитар кризисдан хавотирда экани»ни билдириб, «Менинг Саудияга йўллаётган номам шуни ифодалайдики, биз бундай гуманитар кризисга барҳам бериш учун инсонпарварлик ёрдамлари ва савдо амалиётлари олдида янги бандаргоҳ очишни истаймиз», дея қўшимча қилди.

Британия ўз ахборот воситалари ёрдамида Ямандаги хавфли вазиятни янада бўрттириб кўрсатишга бир мунча вақтдан бери зўр бериб ҳаракат қилмоқда. Саудияга босим қилиш кампанияси ортида ҳам Британия турибди. Унинг мақсади, Яманга бўлган қамални очиб, Саудиянинг асосий қўллаб-қувватловчиси бўлган АҚШни ноқулай аҳволга солиб қўйиш ва Ямандаги АҚШ-Саудия позицияларига путур етказишдир. Бу эса, АҚШ маъмурияти алангалатаётган ва Саудия етакчилик қилаётган коалицияни бўйсунишга ва Санъога инсонпарварлик ёрдамлари етиб келишини таъминлашга мажбур қилди.

Ўтган ҳафта Британия Яман ичкарисидаги курашувчи томонларни Лондонда кутиб олган эди. У Яман кризисини Америка билан бирга ечишга уринди ҳамда Американинг Ямандаги якка ҳокимлигига чек қўйишга қаттиқ ҳаракат қилди. У бу мақсадларини кенг кўламда сиёсий фаолият қилиш, Яман жануби ва шимолидаги ўз малайларини ишга солиш орқали амалга оширмоқчи бўлди.

Мэйнинг сўнгги бекати Иорданиядир. Британия абгор Иордания ҳукуматига сахийларча молиявий ёрдамлар кўрсатди. Мақсади, бу ҳукуматнинг чор атрофидан қамраб олган муаммолар олдида барқарор туришига имконият яратишдир. Чунки Иордания давлати Британиянинг мустаҳкам базаси, кўҳна малайи ҳисобланади. Шунинг учун Иорданиядаги ўз сиёсатини ижро этишга доим қодир бўлиб туриши учун бу ҳукуматга миллионлар бериши керак. Мэй Иордания сафари чоғида мана шу ёрдамлар ҳақида гапириб, «Биз Иордания иқтисоди учун ҳамда таълим соҳасини яхшилаши учун 49 миллион доллар ажратамиз. Бу зиёратимизнинг бошланиши, ҳали бу юртга кўп ташриф буюрамиз», деди. У «Иордания чегаралари мудофаасини қўллаб-қувватлаш учун 25 миллион фунт стерлинг ажратамиз», дея қўшимча қилди. Ўз навбатида, Иордания ҳукумати ҳам чиқарган баёнотида «Британия билан ўзаро ҳамфикрлик меморандумига имзо чеккани»ни маълум қилди. Бу меморандум бўйича Британия Иорданияга таълим ва иқтисод соҳасини «қўллаб-қувватлаш»и учун 127 миллион доллар беради.

Шундай қилиб, Тереза Мэй айни сафари орқали Британия минтақада мавжуд эканини қайта исботламоқчи бўляпти. У Американинг ўзини тута олмайдиган Трамп давридаги сиёсатларини бузиб ташлаб, муаммо туғдирувчи янги ўйинини бошлашга қодир эканини кўрсатиб қўймоқчи. Британиянинг мақсади, халқаро майдонга янада каттароқ энергия билан қайтиш, чириб битган халқаро мавқеини, тиконли ва бўҳронли ўйин орқали бўлса ҳам қайта тиклашга жиддий ҳаракат қилишдир. Бу давлат халқаро майдонда қайта мавжуд бўлиб туриш учун минтақада аслида ёқиб қўйилган оловларга ёнилғи сепмоқчи… Бундай сиёсат офатли оқибат келтириб чиқариши эса, уни ташвишлантирмайди. Чунки мустамлакачи давлатларнинг асл бўлиши шу, улар учун фақат ўз манфаатлари, нуфузлари, малайлари бўлса, бас.

Роя газетасидан олинди