Тузум соясидаги қийноқлар
Тузум соясидаги қийноқлар
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
Тошкент шаҳри Янгиҳаёт тумани Ички ишлар органлари фаолиятини мувофиқлаштириш бошқармасининг уч нафар ходими мансаб ваколати доирасидан четга чиқиш ва ҳибсга олинган фуқароларни қийноққа солишда айбланди. Жиноят ишлари бўйича Чилонзор туман суди 16 май куни айбланувчилардан бирига 11 йил, қолган иккитасига 5 йил 1 ой муддатга озодликдан маҳрум қилиш ҳукмини чиқарди. QALAMPIR.UZ суриштирувига кўра, ички ишлар ходимлари сўроқ ўтказиш тартибини бузган ҳолда, видеокузатув ўрнатилмаган хоналарда гумондорлардан айбини тан олишни талаб қилиб, уларга нисбатан калтаклаш, бўғиш, электрошокер билан қийнаш, жинсий хўрлаш каби қийноқ усулларини қўллаган. Жабрланувчилардан бири: “Мени камерасиз хонага олиб киришди. Қўлларимга кишан солиб, қўлларимни юқорига, деворга қаратиб кўтаришга мажбур қилишди. Бошимга бир нечта қора пакет кийдириб, скотч билан ўраб қўйишди. Бўғилиб кетдим. Кейин орқамга, оёқларимга уришди, электрошокер қўллашди”, деган бўлса, яна бири: “Ходимлардан бири керакли қоғозларга имзо чекишга рози бўлгунимгача мени калтаклади. “Дубинка” зарбаси бошимга тегди. Шундан сўнг қулоқ пардам йиртилиб кетди”, деган. Яна бир жабрланувчи эса: “Шимимни ечиб қўйишди. Ходимлардан бири зажигалкани жинсий аъзойимга яқинлаштириб: “Агар тан олсанг, қўйиб юбораман, тан олмасанг, шу ерда ёқиб юбораман”, деди”, деб воқеликни баён қилган. Жабрланганлар орасида бир аёл ҳам бўлган. У ҳам сўроқ пайтида қаттиқ калтакланиб, номусига тажовуз билан таҳдид қилинган.
Дубинка ёки сувга тўлдирилган пластик бутилкалар билан уриш, электрошок билан қийнаш, пластик пакет ёки противогаз билан нафасни бўғиш, жинсий таҳқирлаш, “лохмач”лар қўли билан руҳий ва жисмоний қийноққа солиш кабилар Ўзбекистон куч тузилмалари томонидан систематик тарзда қўлланадиган одатий қийноқ усуллари ҳисобланади. Шу даражадаки, бу қийноқ усулларисиз ўз иш фаолиятини тасаввур ҳам қила олмайди. Юқоридаги каби қийноққа қарши чора тадбирлар эса, мана шу ҳақиқатни хаспўшлашдан бошқа нарса эмас. Терговгача ва тергов жараёнлари, суд ва қамоқда сақлаш ҳолатлари ўзбек режими татбиқ қилаётган тузумнинг асл қиёфасини кўрсатиб берадиган кўзгу ҳисобланади. Шунга кўра, бу тузум қанчалик зулмкор, пасткаш ва бетайин эканлиги аён бўлади. Ўзбекистонда жиноят ва жазо соҳасидаги тизим собиқ социализм ва капитализм қоришмасидан тузилган жирканч ва ғайриинсоний бўлиб, унда айбсизлик презумпцияси ўзлари даъво қилганидек, у айби исботланмагунча айбсиз эмас, балки у айбсизлиги исботланмагунча айбдордир, деб тушунилади ҳамда қийноққа тарбия усули сифатида қаралади. Шунинг учун, қанчадан-қанча одамларни гумондор, деб ваҳшиёна қийноқлар остида жиноятни бўйнига қўйиб жиноятчига айлантириш, сохта гувоҳ ва ёлғон кўрсатмаларни келтириб, уларни ҳақиқий ва тўғри деб қабул қилдириш, асоссиз ва далилсиз олдиндан белгилаб қўйилган тергов хулосалари ва суд ҳукмлари бўйича саҳналаштирилган тергов ва суд жараёнларини ўтказиш, қамоқда сақлаш тартибида даҳрий тузумдан қолган режимдан фойдаланиб, исломий амаллардан тўсиш; ОИТС, сил каби хавфли юқумли касал одамлар билан соғломларни бирга казарма шароитида сақлаш; қайта тарбиялаш, дея турли қийноқ усулларини қўллаш: мажбурий меҳнат, бир киши учун ҳаммани жазолаш, маҳкумларни бир-бирининг ортидан жосус қилиб қўйиш, жазо изолятори ва карцерлардаги тўрт томони қалин бетонли камераларда совуқ ва очликда сақлаш кабилар оддий ҳолатга айланди.
Қамоқхоналардаги кузатув камералари эса, ходим-хизматчилар маҳкумларни дубинка таёқ билан калтаклаш ва жинсий камситиш каби қийноқларини бемалол қўллайдиган тарзда жойлаштирилган бўлиб, ходимлар эмас, балки фақат маҳкумлар устидан назоратни кучайтиришга хизмат қилади.
Омбудсман каби текширув комиссияларига келсак, улар қийноқ ва зўравонликларга чек қўйиш учун эмас, балки айнан мана шу жиноятларни хаспўшлаш учун қамоқхоналарга ташриф буюради. Шунинг учун маҳаллий ёки халқаро ташкилотлар бўлсин, уларнинг қийноқлар бўйича ҳисобот ва текширувлари мазкур жиноятларга чек қўймайди. Чунки Ўзбекистон куч тузилмаларига турли қийноқ усулларини таклиф қилиб ўргатган ҳам, уни ўзбек режими каби ўзлари пайдо қилган зўравон режимларга мусулмонлар устида қўллашга буюрган ҳам Россия, АҚШ ва Англия каби мустамлакачи кофир давлатлар ҳисобланади. Шундай экан, зулмкор тузумларни илдизи билан қўпориб ташлаб, Ислом тузумини татбиқ қилиш орқали ҳар қандай зулмга чек қўйиб, адолат нурини оламга ёювчи Рошид Халифалик давлатини тиклаш нафақат шаръий, балки воқеий жиҳатдан ҳам зарур ва шарт бўлиб қолмоқда.
Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон Матбуот бўлими аъзоси Иззатуллоҳ
14.06.2025й
