بسم الله الرحمن الرحيم

Уйғониш тўғрисида туркумидан: Капитализм мабдасининг таркибий қисми бўлган демократия тўғрисида

 Инсонларга айнан уйғониш нима эканлигини танитишдан кўзлаган мақсадимиз, улар уйғонишни таниш натижасида уйғониш сари ҳаракат қилсинлар, ин ша Аллоҳ!

 Капитализм мабдаси асосланадиган фикрий пойдевор, яъни “динни ҳаётдан ажратиш” ечими инсонда: “Яшаш тарзини инсоннинг ўзи тартибга солиши керак, бу тартибга солишда динни аралаштирмаслик керак”, деган тушунчани шакллантиради. Инсоннинг яшаш тарзини тартибга соладиган нарса бу тузумдир, демак, бу мабдага кўра тузум ожиз инсоннинг чекланган ақлидан ишлаб чиқилиши керак.

 Капитализм мабдасидаги “Тузумни инсоннинг ўзи тузиши керак”, деган нуқтаи назардан демократия келиб чиқади. Халқ ҳокимият эгасидир дейилишидан мақсад ҳам қонунларни инсонларнинг ўзи тузиши назарда тутилади. Халқ ҳукумат раҳбарини ишга олади ва истаган вақтдан ҳокимият ишларидан уни бўшатади. Ишга олиши сайловларда сайлаш кўринишида акс этади ва агар ҳукумат раҳбарининг кетишини халқнинг кўпчилиги истаса у ишдан кетади. Бу ҳар хил кўринишда бўлиши мумкин, яъни шу ҳукумат раҳбарига ишончсизлик билдирилиши орқали ёки халқ тўғридан тўғри уни истеъфосини талаб қилиши орқали.

 Демократияга кўра ҳукумат раҳбарига халқ ўзи истаган тузумни белгилаб беради, яъни халқ ўзининг бошқарилиши учун татбиқ қилинадиган тузумни ўзи танлайди. Қандай бошқарилиш халқнинг ўз иҳтиёри бўйича бўлади. Халқнинг истаги барча нарсадан устун хисобланиб жамиятдаги кўпчилик бузғунчилик, инсонийликка зид амаларни қилишни истаса бу ҳукумат ана шу иллатларга рухсат беришга мажбур бўлади. Ҳокимият халқ билан ҳукумат раҳбари ўртасидаги ёллаш битими хисобланиб юқорида айтиб ўтганимиздек халқ ҳукумат раҳбари сифатида келиши мумкин бўлган инсонни ўзи танлаб (сайлов жараёнлари орқали) уни ёллайди  ва шу халқ жорий ҳокимиятни бошқараётган ҳукумат раҳбарини ишдан бўшатиб у билан бўлган ёллаш битимини бекор қилади.

 Демократия капитализм мабдасининг таркибий қисми бўлсада, у бу мабданинг яна бир бошқа таркибий қисми бўлган иқтисодий тузумдан кейинги ўринда туради. Бу фикрларимизни Ғарб давлатларининг ҳолатига назар ташлаш билан тушунишимиз осон бўлади. Яъни Ғарб мамлакатларида асосий жиҳат иқтисодий тузумга қаратилган бўлиб бунинг натижасида ҳокимият капиталистларга (сармоядорларга) бўйсундирилади. Сармоядорларнинг ҳокимиятга таъсири шунчалик кучлик даржадаки, хатто Ғарб давлатларида ҳақиқий ҳокимлар сармоядорлардир деб айтишимиз мумкин. Бу нарсани Ғарб ҳаёти ҳақида озгина маълумотга эга бўлган инсонлар тез англаб олишлари мумкин.

 Мисол: Ғарб давлатларида ҳокимият тепасига келиш учун ҳаракат қилаётган инсон, у қандай тоифадаги инсон бўлишидан қатъий назар, яъни олимми, сиёсатчими, мулкдор бизнесменми фарқи йўқ, миллионлаб маблағ сарф қилади. Яъни ҳукумат тепасига келадиган инсонларнинг кўплари бунча маблағ сарф этиш имкониятига эга эмаслар. Бундай ҳолатда уларни ҳомийликка олувчи сармоядор (капиталист) керак бўлади. Сармоядорнинг маблағи сарф бўлиб ҳукумат тепасига келган инсон сармоядорнинг истак хоҳишларига қулоқ солиб иш олиб боради, яъни сармоядорнинг истаклари бўйича ҳаракат қилади.

 Демократияни хаттоки коммунистлар ҳам даъво қиладилар ва: “Ҳокимият халқники”, дейишади. Яъни социализм мабдасини татбиқ қилиб келган Совет Иттифоқида ёки хозирги вақтда социализмни татбиқ қилиб келаётган давлатларда ҳам ҳокимият тепасига келадиган ҳукумат бошлиғи халқ томонидан сайланади ва қонунлар парламент йўли билан қабул қилинади.

 Мабданинг таркибий қисмлари орасида демоктиядан кўра иқтисодий тузум бирламчи ўринда туришлиги ва демократияни капиталистлардан ташқари коммунистлар ҳам даъво қилиши юзасидан бу мабда номини капитализм (яъни сармоядорлик) деб номлаш афзалроқдир.

Ҳизб ут – Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

03.02.2017й.