АҚШнинг фаоллашуви: Тошкент дипломатия марказида

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

2026 йилнинг бошида Тошкентнинг дипломатик майдони жонланиб кетди. Бир қарашда ўзаро боғлиқ бўлмагандай кўринган учта сиёсий ҳодиса – АҚШ махсус вакилининг минтақавий сафари, Иордания парламент делегациясининг Тошкентга ташрифи ҳамда Ўзбекистон–Озарбайжон–Туркия учбурчагидаги фаоллашув – аслида ягона геосиёсий мантиққа эга. Бу мантиқ эса, Вашингтоннинг минтақада ўз таъсирини кучайтириш уринишларини яққол кўрсатади.

АҚШ Президентининг Жанубий ва Марказий Осиё бўйича махсус вакили Сержио Горнинг 3-7 феврал кунлари Қирғизистон ва Ўзбекистонга ташрифи ҳамда Бишкекда “B5+1” бизнес-форумида иштирок этиши эътиборга молик. Бу билан Вашингтон сиёсий мажбуриятларни иқтисодий шартлар билан боғлашни кўзламоқда. Жараёнлар шуни кўрсатадики, Вашингтон таклиф қилаётган сармоя ва лойиҳалар ортидан ҳар доим геосиёсий талаблар келади.

Марказий Осиё Америка учун стратегик жиҳатдан муҳим. Минтақа Россиянинг жанубий хавфсизлик камари, Хитойнинг ғарбий иқтисодий дарвозаси, Эрон, Афғонистон ва Яқин Шарқ билан боғловчи тугун сифатида қаралади. Шу сабабли, Вашингтоннинг глобал мустамлакачилик сиёсати учун бу ҳудудни назорат қилиш, таъсир этиш, қарор қабул қилиш механизмларига кириб бориш ва рақиб кучларнинг ҳаракатини чеклашга қаратилган режали ҳаракатлари тобора фаоллашмоқда. Буни эса, элчихоналар даражасидан тортиб, кетма-кет амалга оширилаётган махсус вакиллар, стратегик форумлар ва юқори даражадаги ташрифлар орқали минтақадаги фаолиятидан кузатиш мумкин.

“C5+1” ва “B5+1” форматлари орқали минтақа давлатларини алоҳида-алоҳида эмас, балки бир блок сифатида бошқариш моделини илгари сураётгани бежиз эмас, чунки бундай ёндашув АҚШнинг Марказий Осиёни Россия ва Хитой таъсирига қарши ягона фронт сифатида жойлаштириш стратегияси билан боғлиқ. Алоҳида давлатлар геосиёсий босимларга турлича жавоб қайтариши мумкин, аммо блок шаклида ҳаракат қилиш Вашингтон учун минтақа устидан умумий стратегик назоратни осонлаштиради. Бундан ташқари, агар АҚШ ҳар бир давлат билан алоҳида-алоҳида келишувлар йўлидан борса, у ҳолда ҳар бир мамлакатнинг ички сиёсий муҳити, элиталар ўртасидаги рақобат ва манфаатлар хилма-хиллиги Вашингтон қадамларини секинлаштирадиган тўсиққа айланиши мумкин. Ваҳоланки, Америка бугунги сиёсатида натижаларни қўлга киритишда ҳар қачонгидан ҳам шошилмоқда.

Худди шу кунларда, яъни 3 феврал куни Иордания Ҳошимийлар Подшоҳлиги парламенти Аёнлар Кенгаши раиси Файсал Акиф ал-Файез бошчилигидаги делегациянинг Тошкентга ташрифини ҳам Сержио Горнинг келишига боғлиқ Америка қадамлари контекстида кўриш мумкин. Чунки Иордания ташқи сиёсатда АҚШ стратегияларининг Яқин Шарқдаги энг яқин ва ишончли ижрочиси сифатида танилган давлат. Унинг парламент даражасидаги фаоллашуви – Марказий Осиё – Яқин Шарқ алоқаларини Вашингтон манфаатлари доирасида боғлаш, минтақадаги сиёсий Ислом, хавфсизлик ва миграция масалалари устидан назорат механизмларини кенгайтириш, Ўзбекистонни Америка томонидан шакллантирилаётган “мўътадил дўстлар” моделига янада маҳкам боғлашга хизмат қилади. Шунинг учун “Янги Ўзбекистон” боғига ташриф каби рамзий маросимлар дипломатик протоколнинг бир қисми, холос. Асосий масала – парламентлараро ҳамкорлик ниқоби остида ташқи сиёсий курсни мувофиқлаштиришдир. Бошқача айтганда, расмий Тошкент Вашингтоннинг “мўътадил дўстлар”и билан алоқаларини кенгайтирмоқда. Бу эса, АҚШ учун “терроризм ва экстремизмга қарши кураш”да янги иттифоқлар шакллантириш имконияти ҳамда Ғазо ва Яқин Шарқ кескинлиги фонида минтақада мафкуравий ва сиёсий барқарорликни таъминлаш сифатида кўрилади.

Бир кун олдин, яъни 2 феврал куни Ўзбекистон ТИВ ўринбосари Бобур Усмонов ва Озарбайжон элчиси Гусейн Гулиев ўртасидаги учрашув эса, бу манзарани янада тўлдиради. Томонлар 2026 йил учун қўшма тадбирлар жадвалини тасдиқлади, 2025 йил якунларини сарҳисоб қилди ва стратегик шериклик “йўл харитаси”ни келишиб олди. Бу ҳужжат Ўзбекистон–Озарбайжон–Туркия “учлиги” форматини ҳам ўз ичига олади.

Бу учрашув Анқарада бўлиб ўтган “4+4” хавфсизлик формати ва Мирзиёев–Эрдўған музокараларидан сўнг дарҳол ташкил этилгани эътиборли. Ўзбекистоннинг Шуша декларациясига қўшилиши ва Туркия–Озарбайжон иттифоқи билан яқинлашуви Туркия орқали НАТО таъсирининг Марказий Осиёга силжиши, Россия ва Хитой учун геосиёсий босим нуқталарининг кўпайиши, Вашингтон учун эса “Катта Марказий Осиё” лойиҳаси доирасида минтақада “ишончли ҳамкорлар занжири”ни пайдо қилиш орқали ушбу “учбурчак”ни қўллаб-қувватлаб, Марказий Осиёни Европа ва Яқин Шарқ билан боғлайдиган янги энергетика йўлакларини яратиш ва унинг хавфсизлигини таъминлаш имкониятини беради. Шундан кўриш мумкинки, “Туркий бирлик” шиори остида амалга оширилаётган жараёнлар Америка геостратегиясининг минтақавий инструменти сифатида намоён бўлмоқда.

Американинг феврал ойидаги қадамлари шуни кўрсатадики, Оқ уй Ўзбекистонни Марказий Осиёда шакллантираётган янги геосиёсий тартиботининг энг муҳим “ўйинчи”си деб ҳисобламоқда ва кетма-кет ташрифлар орқали расмий Тошкентни қўллаб-қувватламоқда. Ўзбекистон ҳукумати ҳам бир вақтнинг ўзида Вашингтон ва унинг “дўстлари” билан алоқаларини мустаҳкамламоқда. Бу эса, Тошкентнинг “овози” минтақада янада баландроқ янграшига хизмат қилади.

Ислом ва мусулмонларнинг биринчи рақамли душмани ва Ғазо аҳлининг асосий қотили Америка билан тил бириктириш Умматга қарши очиқдан-очиқ тил бириктиришдир. Аллоҳ таоло айтади: 

لَّا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِن دُونِ الْمُؤْمِنِينَ ۖ وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ

– “Мўминлар мўминларни қўйиб, кофирларни дўст тутмасинлар. Ким шундай қилса, Аллоҳдан ҳеч нарсага эга бўлмайди”.             (Оли Имрон:28)

Мусулмонлар қони тўкилишини режалаштираётган, босқин ва қирғинларни қўллаб-қувватлаётган зўравон куч билан “дўст” бўлиш Аллоҳ таолонинг ушбу қавлига қарши очиқ журъат қилишдир. Мусулмонлар қони устига қурилган глобал тизим билан яқинлашган ҳар қандай ҳукумат нафақат қўл остидаги халқни, балки ўзини ҳам ҳалокатга етаклаган бўлади. Шундай экан, Мирзиёев ҳукумати учун ягона нажот сари юзланиш – бу ўз халқига, бу халқ эътиқод қиладиган Исломга ва бу дин кўрсатган азизлик йўлига юзланишдир. Зеро, ғалаба ва ёрдам ёлғиз Аллоҳ биландир. 

وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِندِ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

– “Шубҳасиз, ғалаба ва нусрат фақат Аллоҳ томонидандир. Албатта, Аллоҳ ғолиб ва ҳикматли Зотдир”.        (Анфол:10)

Иззатуллоҳ

05.02.2026й