بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

Ватанпарварлик

Ватанпарварлик борасида сиз билан сухбатлашар эканмиз, аввало эслатиб қўйишни жоиз деб билдикки биз мусулмонлармиз, Ислом ақидасига эътиқод қилиб хар бир муаммоимизга, яъни ҳаракат, амалларимизга Ислом шариатини асос қиламиз. Ислом дини инсонларни яшашлари учун Яратувчи томонидан буюрилган, яъни оддий қилиб айтганда Ислом шариатида инсонларнинг барча муаммоларига ечим бор ва улар Аллоҳ Таъоло томонидан берилгандир. Шунинг учун Аллоҳ Таъолога ва Пайғамбари соллоллоҳу алайҳи васалламга итоат қиладиган мусулмонлар Ислом шариатини хаётларига асос қиладилар, яшаш тарзларига, хар бир амалларига, муаммолларига бошқа нарсалардан ечим изламайдилар. Лекин мусулмонларни мана шу асос бўлган Ислом ақидасидан буришга, чалғитишга, мусулмонларни ўша бошқа нарсаларни асос қилиб олишлари учун кўплаб уринишлар мавжуд. Ватанпарварлик ҳам айнан биз айтаётган бошқа нарсалар қаторига киради.

Энди ватан тўғрисидаги тушунча қаердан пайдо бўлганлигини кўриб чиқсак. Фикр саёзлашиб боргани сари одамлар ўртасида ватандошлик робита (алоқа)си пайдо бўла бошлайди. Бунинг боиси шундаки, одамлар бир жойда яшаб, у ерга мустахкам ўрнашиб қолгач, бақо ғаризаси (яшаш учун курашиш туйғуси) ўзини мудофаа қилишга ва ўз навбатида яшаб турган шахрини ҳам, оёқлари остидаги ерни ҳам химоя қилишга ундайди. Мана шундан ватандошлик робитаси (алоқаси) пайдо бўлади.

Аввало ватанпарварлик ёки ватандошликнинг пайдо бўлишида инсонлардаги фикрнинг саёзлашиши сабаб бўлар экан. Биламизки инсонларда тадайюн (сиғиниш), бақо (яшаш учун курашиш), нав (ўзидан авлод қолдириш) ғаризалари ва узвий (аъзо) эхтиёжлари мавжуддир. Фикри саёз инсон ғаризалари ва узвий эхтиёжлари талабини қўзғалиши олдидан эътиборга олмай, яъни ўзининг табиий талаблари мавжуд эканлигини хисобга олмайди ва шу талабларни қондириш имкониятларини қидириш учун аввалдан ҳаракат қилмайди. Шу ғаризалар ва узвий эхтиёжлар қачонки қўзғалиб талаб қилгандагина ҳаракат қилади. Яъни оддийроқ мисол келтирадиган бўлсак, инсон қачонки қорни очгандагина егулик қидиради, бирор бошпанага муҳтож бўлгандагина шу бошпанани қидиришни бошлайди. Ватандошлик ҳам айнан инсондаги бақо ғаризаси (яшаш учун курашиш туйғуси) талаби натижасида вужудга келади.

Бу энг кучсиз ва тубан робита (алоқа)дир. Ватандошлик робитаси инсонда бўлгани каби хайвон ва парандаларда ҳам мавжуддир. У доимо хиссиёт кўринишида бўлади. Бу ватандошлик робитаси ватанга бегоналар ҳужум қилиб ёки уни истило қилиб, босиб олиш йўли билан тажоввуз қилган холатда зарур бўлиб қолади. Аммо ватан тажоввуздан холи бўлиб турган тинч холатда эса ўз таъсирини йўқотади. Ажнабийлар ватандан даф қилинса ёки сиқиб чиқарилса, ватандошлик робитасининг вазифаси ниҳоясига етади. Шунинг учун у тубан робитадир.

Кўриб чиқдикки ватандошлик инсон фикри саёзлашганда пайдо бўлиб, инсонлардаги каби хаёвонларда ҳам мавжуд бўлиб, чунки бу бақо ғариазсининг талаби билан вужудга келар экан. Ҳамда бу инсонларда бир бирларига боғлаб туриш учун энг кучсиз робита (алоқа) бўлиб ва унинг тубанлиги ҳам айтилдики, у фақат ватанга бегоналар бостириб келганда, тажоввуз қилинганда инсонларни бир бирига боғлай олиб инсонларнинг доимий яшаш холатида, яъни тинчлигида ўз таъсирини йўқотар экан. Шу ерда бир савол туғилади, унда нима учун ватанпарварликни инсонларга сингдиришга ҳаракат қилинади? Бу саволга жавоб юқорида айтиб ўтилганидек мусулмонларнинг яшаш тарзларига асос бўладиган Ислом ақидаси хисобланиб айнан мана шу асосдан чалғитишга ҳаракат қилиниши билан боғлиқдир. Яъни ватанпарварлик робитасининг мусулмонлар орасида алоқа воситаси сифатида олиб киришга бўлган ҳаракат, мўъминларни Ислом ақидасидан буриш учун хизмат қилади. Чунки мусулмоннинг яшаш тарзига ҳам, бир бири билан алоқа қилиши, боғланиши асоси ҳам Ислом ақидасидир. Бундан бошқача бўлиши мумкин эмас, бундан бошқасига кўниш Исломдан юз буришдир.

Аслида биз мусулмонлар Ислом шариатига тўлиқ риоя қилиб яшасак, инсонлар ўртасидаги бир бирига боғловчи робита (алоқа) Исломий бўлса, бизларда хозирда мавжуд бўлган кўплаб муаммолар бартараф этилади. Чунки Ислом шариатида инсонлардаги барча муаммоларга мукаммал ечим мавжуддир. Ва бу ечимларни ўз яшаш тарзимизга қўллашимиз бизларни юксак даражада ривожланишимизни, бошқа давлатларга қарам бўлмаслигимизни, таълим ривожланиб барча соҳаларда энг илғор кадрларга эга бўлишимизни таъминлайди. Мусулмонларнинг бу даражага етишига кимлар қаршилик қилади? Албатта бунга куфр, ботил, тоғут тузумини татбиқ қилувчилар қаршидир. Айтиб ўтилганидек бизларда энг мукаммал робита бор, бу Ислом робитаси. Инсонларни юксаклик сари қадам ташлашрида бир бирлари билан боғлаш учун бу робита энг лойиғидир. Бизларда мана шундай Илоҳ томонидан берилган.

Инсонларни бир бирларига боғловчи Ислом робитаси бўла туриб ватанпарварлик каби робиталарни бир бирларимизни боғлаш учун алоқа воситаси қилишлигимиз тўғрими? Аллоҳга итоат қиладиган инсонларнинг бир бири билан боғланиши Ислом шариати билан бўлмайдими? Биз барча нарсадан кўра Аллоҳ ва Росулини кўпроқ севишимиз кераклигини унутиб қўймаябмизми? Яшашимиз Аллоҳнинг буйруқларига бўйсуниш, қайтариқларидан қайтишга асосланиши, Пайғамбари соллоллоҳу алайҳи васалламга эргашиб хаёт кечиришимиз керак эмасмиди?

Албатта биз инсонларни ватанни химоя қилиш туйғусидан қайтариш ниятимиз йўқ, лекин бу ҳам бир амал эканлигини, бу амал ҳам Ислом шариатига асосланиши кераклигини эслатиб қўймоқчимиз. Ислом динига эътиқод қилувчилар юксак ва кенг фикрлашлари лозимдир, саёз фикр асосида пайдо бўлган ватанпарварликни ўзларига яшаш учун асос қилиб олишлари тўғри эмас. Чунки айтиб ўтилганидек ватанга муҳаббат, ватан химояси ҳам инсондаги биргина бақо ғаризаси талаби билан бўлади. Бироқ инсонларда бошқа ғариза ва узвий эхтиёжлар ҳам бор. Бошқа ғаризалар ва узвий эхтиёжларининг талабини иккинчи даражали деб билиб фақат бақо ғаризаси талаби бўлган ватанпарварликни устун қўйиб олмаслик керак. Жамиятда инсонларнинг барча ғаризалари ва узвий эхтиёжлари қондирилишига бир хил эътибор билан қараш зарур. Мисол: Инсонларда тадайюн (сиғиниш) ғаризаси ҳам бор, бу ғариза инсонни ўзи муқаддас деб билган нарсасига сиғинишни, ибодат қилишни ҳамда сиғинаётган Илоҳи буюрганидек яшашни хоҳлайди. Ҳамда нав ғаризаси талабига кўра инсон ўзидан кўплаб авлод қолдиришни хоҳлайди, бунинг учун эса, жамиятда иқтисодий низом адолат асосига қурилган бўлиши ва ўз фарзандларини боқа олмаётган оилаларга етарли нафақа кафолатланган бўлиши керак. Бундан ташқари инсонлар ўзлари ва яқинларини нафақат ташқи душмандан, балки мамлакат ичкарисадаги хавфлардан ҳам холи бўлишини хоҳлайди.

Инсониятнинг барча ғаризалари ва узвий эхтиёжларининг талаби тўғри қондирилишини фақат Ислом тузуми амалга ошира олади холос. Мусулмоннинг юрти куфр қонунлари билан эмас, Ислом шариати билан бошқарилиши шартдир, шундагина инсонлар ўртасидаги алоқалар тўлиғича Ислом шариати билан амалга ошади.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Абдуллоҳ

20.01.2015й.