Жиҳод амири қаерга ғойиб бўлди?
Жиҳод амири қаерга ғойиб бўлди?
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
Бу янги лавозим масаласи эмас. Бу ҳокимиятнинг ўзига хос дунёқарашини алмаштириш масаласидир. Жиҳод амири мансабдор шахс эмас эди, балки уммат қудратининг рамзи эди. У умматнинг хавфсизлиги аломати, унинг иродасининг ифодаси, унинг жаҳон саҳнасига чиқиш белгиси бўлган.
Унинг рисолати харитадаги чегараларни билмас эди. У фақат Ислом нури ҳали даъватни эшитмаган ерлару қалбларга етказилиши шарт бўлган бурчни билар эди. У учун чегаралар шартли тушунча бўлиб, ягона ҳақиқий воқелик инсониятни ҳақиқат сари етаклаш бурчи эди. Ташқи ишлар вазири эса, мутлақо бошқа моҳиятга эга.
Ташқи ишлар вазирлиги Вестфалия сулҳи (Вестфалия сулҳи 1648 йил. “Мюнстер–Оснабрюк тинчлиги” деб ҳам аталади) даврида юзага келиб, Европа бошқарув андозасида илдиз отган маҳаллий давлатлар тизимидаги бир вазифадир. У на жангчи, на уммат ҳимоячисидир. Унинг қуроли – расмиятчилик, унинг тили – келишувлар, унинг мақсади эса миллат ниқоби остида ўзга манфаатларни сақлаб қолишдир. Жиҳод амири Исломнинг шарафи, ҳимояси ва дунёга чиқиш кафолати сифатида гавдаланса, ташқи ишлар вазирлиги учун ташқи тизим томонидан ишлаб чиқилган, ўз манфаатларини ҳимоя қилиш ва муайян давлат доирасида ташқи алоқаларни бошқаришга қаратилган ваколатгина берилган. Исломнинг ташқи сиёсати мустамлакачилик хариталарига туширилган чегара чизиқлари ёки фойда ва зарар ҳисоб-китобига қаратилган миллий манфаатларга эмас, балки ҳар доим Ислом ақидасининг сиёсий асосига, унинг умуминсоний Исломий даъватига таянган.
Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам подшоҳларга мактублар ёзганларида, бу оддий дипломатик ишора эмас, балки улар ҳокимиятининг ўз асосларига қаратилган чақириқ эди. Халифалар қўшин кўтарганларида, улар шартли ҳудудларни қўриқламас, балки Ҳақиқат билан Дунё орасида тикланган тўсиқларни парчалар эдилар. Уларнинг юришлари ерни ҳимоя қилиш эмас, балки инсониятни Ҳақиқат нури сари етаклай оладиган куч сифатида Ислом ҳукмронлигини қарор топтириш эди.
Замонамиздаги Ташқи Ишлар Идораси XVII асрда Францияда, “миллий манфаат” деб аталган тушунчага хизмат қилиш воситаси сифатида вужудга келди. Аммо бу ибора ортида нима яширинган? Бу – муассасага айланган дунёвийлаштирилган жамоавий худбинликдир. Бу – ўзгадан қўрқишни меъёрга айлантирадиган идрокни шакллантириш жараёнидир. Миллий манфаатлар – умумий ва барчага бирдек тегишли бўлган мезон эмас, балки кучлилар учун имтиёздир.
Империячилик ҳамда мустамлака халқлар учун манфаат тушунчалари турлича ўқилади. Империялик учун у кенгайиш ва талон-тарожни англатса, мустамлака халқлар учун эса бўйсуниш ва ўзининг парчаланишига розиликни билдиради. Шу боис XIX асрда заифлашган ва жиҳодни тўхтатиб қўйган Усмонли Халифаликнинг нуфуз эгалари Европа замонавийлиги саробига ишониб, Ғарб тузилмаларини ўзлаштирди. Улар билан бирга ташқи сиёсатдан Ислом Давлатчилигидаги етакчи-сиёсий асоси бўлган устуни ҳам чиқиб кетди ва натижада Халифаликнинг жаҳон майдонидаги таъсири йўқолди. Унинг ўрнида мустамлакачи Ғарб кабинетлари услубидаги дипломатия, миллий манфаатлар ва пинҳона келишувлар пайдо бўлди; бунда Ҳақиқат ва Уммат олдидаги бурч иккинчи даражали баёнот даражасига тушириб қўйилди. Шартнома ва капиталист нуфуз эгаларининг янги “дини”га айланди, Ислом эса иқтибос келтиришга қулай, аммо сиёсий воқеликда таъсирсиз рамзга айлантирилди.
Энг ачинарлиси шундаки, Жиҳод Амири Ташқи Ишлар Вазирига айлантирилди. У ҳақиқатнинг таянч устунидан ўзга тузилманинг бир бўлагига – ғарбча замонавийлик йўлакчаларида юрувчи мансабдорга айланди. Бугун эса, биродарларимиз ва опа-сингилларимиз ҳалок бўлаётган, қонлар табиий офатлардан эмас, балки сиёсий қарорлар сабабидан тўкилаётган бир пайтда, музокара столларига ҳақиқий ҳимоя чоралари эмас, балки қуруқ баёнотлар ва халқаро залларда саҳналаштирилган фотосуратларгина қўйилмоқда. Ташқи Сиёсат Идоралари, албатта, жиҳод байроғини кўтармайдилар. Улар капитал оқимлари ва жаҳон тизими механизмларига мослашган; у ерда устуворликлар Ҳақиқат ва Адолат билан эмас, балки шартнома ва бозорлар билан ўлчанади.
Тарих очиқ-ойдин кўрсатмоқдаки: Ташқи Ишлар Вазирлиги бизнинг азалий тузилмамиз эмас, балки мустамлакачи Ғарб томонидан олиб кирилган механизмдир. У Умматни ўз сиёсий тилидан узиб қўйиш учун бўйсундириш воситаси, дунёвий қолипнинг бир қисми сифатида жорий этилган. Бугунги кунда Ислом олами миллий манфаатлар, худбинликлар, дунёвий ҳисоб-китоблар билан фикрлашда давом этар экан, ақида мантиғидан, шариат бурчлари мантиғидан воз кечар экан, Ислом олами ўзининг стратегик йўналишидан маҳрум қолишда давом этаверади. Бундай олам ўзга марказ атрофида айланишга маҳкум, иродасиз ва ягона мақсаддан йироқ бўлиб қолаверади.
Жиҳод амири – музей экспонати ҳам, ўрта аср қолдиғи ҳам эмас. У – келажакдаги Ислом Давлати ўз ичига олган асосий тузилманинг тимсолидир. У кечаги кунни эмас, балки биз мусулмонларга тегишли бўлган эртанги кунни ифода этади. Чунки дипломатик расмиятчилик – ниқоблар театри, мавжуд ҳолатни сақлаб қолиш ўйини, холос. У инсониятни зулматдан нурга олиб чиқа олмайди. Фақат Жиҳодгина – ўзининг ҳақиқий моҳиятида, ҳақиқат йўлидаги энг олий саъй-ҳаракат сифатида, ёлғон воқеликни парчалаб, абадий ҳақиқатни қарор топтиришдир.
Ҳизб ут-Таҳрир Украина сайтидан олинди
30.01.2026й
