Ўзбекистон қарз ботқоғига ботиб бормоқда
Ўзбекистон қарз ботқоғига ботиб бормоқда
بسم الله الرحمن الرحيم
“Озодлик” радиоси ўзбек хизмати шу йилнинг 27 мартида қуйидаги хабарни тарқатди:
Ўзбекистоннинг умумий ташқи қарзи ўтган йилга нисбатан 37,4 фоизга ёки 9,2 млрд. долларга ошган ва жорий йил бошида 33,8 млрд. долларни ташкил қилди. Бу ҳақда Марказий банки маълумот берди.
“2020 йилда давлат ташқи қарзининг соф ўсиши, курслар ва нархлар ўзгаришини инобатга олганда, 5,5 млрд. долларни ташкил қилди. Бу ўсиш асосан янги қарздорликларнинг жалб қилиниши ва давлат қимматли қоғозларининг чиқарилиши билан изоҳланади. Хусусий қарздорлик 3,7 млрд. долларга ошиб, асосан банклар ҳиссасига тўғри келади”, — дейилади банк билдирувида.
Америкада жойлашган S&P Global Ratings халқаро рейтинг компанияси ўтган йил ёзида Ўзбекистоннинг фискал ва ташқи қарзлари кутилганидан юқори даражада ортиб бораётганини маълум қилган эди.
Компания Ўзбекистоннинг кредит рейтинги кутилмасини “барқарор”дан “салбий”га ўзгартирган эди.
S&P Global Ratings буни Ўзбекистон ҳукуматининг коронавирус пандемиясига боғлиқ сарф-харажатлар важи асосида ташқи ва фискал қарзларни кўпайтириб юборгани ва қарз олиш суръати, камида, келгуси 12 ой мобайнида ортиб бориши билан изоҳлаганди.
Изоҳ: Ш. Мирзиёев иқтидорга келганидан бери халқаро молиявий ташкилотлардан қарз олиш суръати кескин кўтарилиб кетди. Шундай даражадаки, бунга ортиқча далил-ҳужжат келтиришга ҳожат йўқ. Буни ҳатто шу юртда яшаётган ёшу қари кўриб, билиб турибди. Бироқ кўпчилик бу қарзларнинг хавф-хатари нақадар ҳалокатли эканлигини ҳалигача англаб етгани йўқ. Бунинг акси ўлароқ, ҳукумат расмийлари қарз олишдан қўрқмаслик кераклигини, ҳозирда бу барча давлатлар учун нормал ҳолатлигини айтиб, халқни хотиржам бўлишга чақирмоқда. Улар бу билан Ўзбекистондаги мусулмонларга бир неча ўн йиллардан бери эрта-ю кеч айтиб келаётган “алла”ларини давом эттиришяпти. Бу ҳукуматнинг бор-йўқ ташвиши қандай қилиб бўлмасин ўзларининг муваффақиятсиз ва ёмон бошқарувларини яширишга ва хаспўшлашга уриниш бўлиб қолган.
Коронавирус пандемиясининг пайдо бўлиши ҳам маълум бир маънода кўп ишлар учун баҳонага айланиб улгурди. Жумладан, ҳукумат давлат қарзининг ортишини ҳам пандемияга қарши курашиш билан изоҳлашга уринмоқда. Ваҳоланки, қарзнинг кескин ўсиши пандемиядан анча илгари бошланган эди.
Юртимиздаги мусулмонлар яхши биладиларки, қарз олувчининг қарз берувчи олдида “тили қисиқ” бўлади. Халқ орасида еган оғиз уялар каби иборалар бежизга ишлатилмайди. Демакки, бу қарзларнинг ортида қарз берувчиларнинг маълум шартлари бўлади. Қарз берувчилар, яъни асосан Американинг мустамлакачилик воситалари бўлган халқаро молиявий ташкилотлар юртимизда Америка манфаатларини ҳимоя қиладилар, асло бизнинг манфаатларимизни эмас. Чунки бу очкўз капиталист давлат шу пайтгача бирор тирик жонга яхшиликни раво кўрмаган экан, бизга бирор яхшиликни раво кўрармиди?!. Кофир мустамлакачи давлатлар ушбу қарзлар орқали бизнинг устимизда турган ҳукмдорларнинг қарорлари ва сиёсий иродаларини ўзига бўйсундириб олиб, уларни ўзларига хизмат қиладиган хоинларга айлантириб оладилар. Бу хоин ҳукмдорлар ҳам арзимас ушоқларни деб керак бўлса юртни тўлалигича сотиб юборишдан ҳам тап тортмайдиган аҳволга келиб қолишди. Натижада азият чекадиган Ўзбекистон халқи бўлади айни газ муаммоси каби. Юртимизнинг ер ости ва усти бойликлари, газ тонналаб сотилган олтин ва пахта каби халқнинг мулки бўлган ва душмага арзон нархда сотилиб ҳукумдорларни ғарбдаги банк хисобларини тўлдираётган халқ бойликларини талон тарож қилмасликни талаб қилиш лозим. Бу ресурсларни Ўзбекистон халқининг зарурий эҳтиёжлари учун ишлатишни ва бу ресурслар устидан назорат ўртнатишни талаб қилиш ҳам зарур.
Мусулмонларнинг бошида шунча балолар етмагандек, қарз балоси ҳам қўшимча бўлмаслиги учун улар бу борада жуда ҳушёр бўлишлари лозим.
Қашшоқлик ва ҳалокатдан бошқа нарса олиб келмайдиган бундай қарзларни олаверишдан ҳукуматни тийиб қўйишлари керак. Қолаверса, юртимизнинг ҳар соҳада тараққий этиши асло қарз олиш билан бўлмайди. Балки Ислом мабдасини маҳкам ушлаган ҳолда унинг ҳукмларини ҳаётга татбиқ этиш билан бўлади.
Аллоҳ таъло айтади:
قال الله تعالى: “وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لاَ تُفْسِدُواْ فِي الأَرْضِ قَالُواْ إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ * أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَكِن لاَّ يَشْعُرُونَ” البقرة، الآيتان
Ҳизб ут-Таҳрирнинг марказий ахборот бўлими учун
Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон ахборот бўлими раиси Ислом Абу Халил
05.04.2021
