“Аҳли Сунна — вал Жамоа истилоҳи”
بسم الله الرحمن الرحيم
“Аҳли Сунна — вал Жамоа истилоҳи”
Еттинчи қисм
“Жамоа” ташкил бўлишлигига оид шаръий ҳукм.
Биз бугун бу жамоанинг мавжуд бўлишлиги ҳақида ислом қонунчилигининг хукми қандай бўлади деган саволни кўриб чиқамиз.
Маълумки, ислом олимларининг аксарияти араб тилида шаръий матнларда келган оддий феълнинг амр сифатида келиши амрнинг қатъийлигига далолат қилмасдан, аксинча, матндаги шартлар (қарина)— буйруқ (фарз) қатъий бўлиб келганини аниқлайди деган бир фикрга келишган.
Пайғамбаримиз Муҳаммад с.а.в. ҳадис шарифларида жамоада бўлишликни буюрдилар, ҳадис матнларида қуйидагича изоҳ этилган:
1- Ибн Аббосдан ривоят қилинган ҳадисда Аллоҳнинг Росули с.а.в. шундай дейди:
إِلاَّ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً
“… жоҳилият ўлими билан ўлибди”.
2 — Фадалдан ривоят қилинган ҳадисда Аллоҳнинг Расули с.а.в. шундай дейди:
لا تُسْأَلُ عَنْهُمْ
“Уч тоифа қиёмат куни эсланмайди…”
3 — Ан-Нўъмон ибн Баширдан ривоят қилинган ҳадисда Аллоҳнинг Пайғамбари с.а.в. шундай дейди:
وَالْفُرْقَةُ عَذَابٌ
“ажралишлик-балодир”
4 — Арфажадан ривоят қилинган ҳадисда Росулуллох (с.а.в) шундай дейди:
فَاقْتُلُوهُ
“…уни ўлдиринглар”.
5 — Ал-Ҳорисдан ривоят қилинган ҳадисда Росулуллоҳ с.а.в. шундай дейди:
فَقَدْ خَلَعَ رِبْقَةَ الإِسْلامِ مِنْ عُنُقِهِ
“…у бўйнидан ислом бўйинбоғини ечувчи деб ҳисобланади”.
Буларнинг барчаси, ҳадисларда берилган буйруқ қатъий талаб эканлигига далолат қилади. Пайғамбар с.а.в. жамоадан ажралган мусулмон осий бўлишлигини айтиб ва агар шу ҳолатда ўлса, жоҳилиятда ўлишини, Қиёмат куни бундай мусулмон эсланмаслигини, кимки жамоани бўлмоқчи бўлса, уни ўлдириш кераклигини буюриб, уни Ислом бўйинбоғини ечувчи деб атадилар -буларнинг барчаси мусулмоннинг тарк қилиши керак бўлган (ҳаром) ишни қилганини, буюрилган (фарзни) ишни бажармаганлигини билдирмоқда, агар бу тавсия қилинган амр (мандуб) бўлганида эди, бундай таъриф берилмас эди. Демак, шариатда ҳеч қандай ихтилофсиз мусулмонлар жамоасига қўшилишлик вожиб, вожиб амалга бепарво қарашлик эса гуноҳкор бўлишга олиб келади.
Шундай экан, Имом бош бўладиган бу жамоани йуқлиги сабабли, Халифаликни барпо қилиниши шарт эканлигига далолат қиладиган Шариат талаб қилган фарз амалидир.
“Ал-Ваъй” журналининг №116 сонида “жамоа” сўзини шаръий маъносини тушунтиришда Пайғамбар с.а.в.нинг ҳадиси келтирилади:
مَنْ نَزَعَ يَدًا مِنْ طَاعَةِ اللَّهِ، فَإِنَّهُ يَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ لاَ حُجَّةَ لَهُ، وَمَنْ مَاتَ وَهُوَ مُفَارِقٌ لِلْجَمَاعَةِ، فَإِنَّهُ يَمُوتُ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً
“Кимки Аллоҳга итоат қилишдан қўлини тортса, қиёмат кунида Аллоҳга ўз фойдасига бирор хужжати бўлмаган ҳолда йўлиқади. Кимки бўйнида Халифа учун бериладиган байъати бўлмаган ҳолда ўлса, жоҳилият ўлимида ўлган бўлади”. (Муслим ривояти).
Бу ҳадисда Росулуллоҳ с.а.в. Аллоҳни буйруқларига итоатсизликни жамодан узоқлашиш билан боғладилар, яъни жамоадан ажралишлик — байъатни рад этишлик билан. Ва Пайғамбар с.а.в. бу ишни қилган жоҳилият ўлимини топади деб, жамоадан ажралиб кетишлик мусулмон учун энг оғир гуноҳ ва жиддий таъқиқ эканлигига ишора қилдилар.
Тамим ад-Дорийдан, Оллоҳ ундан рози бўлсин, ривоят қилинади: “Умар р.а. замонида одамлар шунчалик ободончиликка берилиб кетишдики, шунда Умар р.а.: “Эй, араблар, ер — ўша айни ер деди. Аниқки, жамоасиз Ислом бўлмас. Ва раҳбарсиз жамоа бўлмас. Итоатсиз раҳбарият бўлмас. Уммат ҳақни билгувчи раҳбарни пешво қилса, бунда улар ва у учун ҳаёт бордир. Агарда Уммат ботил кимсани танласа,- бу у ва улар учун ҳалокатдир”.
Адолат соҳиби Умар ибн ал- Хаттоб розияллоҳу анҳу Исломни жамоат ила, жамоани эса идора ила, идорани эса итоатда барпо қилдирди. Бир сўз билан айтганда, жамоатсиз ислом нуфузсиз бўлиб, жамоа амирсиз бўлмас ва қачонки барча бу амирга сўзсиз итоат қилса, ўшандагина у амир бўлишга лойиқ деб қарор қилди. Сўнгра итоатнинг шартларини тушунтирди ва шу қарорга келди, уммат танлаган шахс тўғри тушунчалик булса, ўшанда барча тўғри итоатда бўлади.
Оллоҳнинг итоаткор қули – Абу Молик.
