Бизни ишонтириб… алдашмоқдами?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Бугунги суҳбатимиз сизни қизиқтиради, чунки бугунги суҳбатимиз қандай қилиб бизни алдашаётгани ҳақида бўлади. Аввало, мавзуни янада тушунарли бўлиши учун ҳаётий бир мисолга диққатингизни қаратамиз. Ўтган асрнинг 90-йилларида Анатолий Кашпировский деган одам бутун дунё аҳлини ҳайратга солди. Минглаган одамлар орасида ўзининг фавқулотда қобилиятини намойиш қилиб, инсонларни гипноз ёрдамида даволай олишига ишонтирди. Ажабланарлиси, ўз таъсирини масофадан узатиши мумкинлигига, ҳаттоки телеэкран ортидаги инсонларга ҳам таъсир ўтказа олишига ишонтира олди. Биз унинг даволаш қобилияти бор-йўқлиги хусусида фикр билдирмоқчи эмасмиз. Асосий масала минглаган одамларни ишонтира олганлиги хусусида. Келинг, ишонтириш орқали инсонларнинг онгги қандай забт этилиши воқесини ўрганиб чиқайлик. Чунки бу нарса орқали бугун бизни қандай алдаётганларини англашимиз мумкин.

Одамлар Кашпировскийнинг қилаётган ишини тушунмай тўғри баҳолай олмадилар, чунки уларда бу ҳақида маълумот йўқ эди, яъни собиқ маълумотга эга эмас эдилар. Шу сабабли унинг воқелигини тушуна олмадилар. Бу эса, инсонларда унга нисбатан қизиқишни орттирди, барча у қилаётган ишнинг моҳиятини тушунишга урина бошлади. Айни шу дамда тарғибот машинаси ишга тушди, айрим инсонлар ўзларини даъво топганини, турли касалликлардан фориғ бўлганини баён қилиб, ОАВ орқали эълон қилиб чиқа бошлади. Бу эса, ўз навбатида инсонларнинг зеҳнида бу иш ҳақида тасаввур уйғотди, чунки инсонларга воқелик ҳис қилдирилди ва уларнинг зеҳнида бу ишни қилаётганлар истаганидек собиқ маълумотлар шакллантирилди. Яъни Кашпировсикий ҳақиқатдан ҳам даволаш ва масофадан туриб таъсир кўрсатиш қобилиятига эга, деган тасаввур ҳосил қилинди, бу эса, кўпчиликни ишонтирди.    

Бугун Ғарб юртларимизга демократик тушунчаларни киритишда ҳам айнан шундай йўл тутмоқда. Демократиянинг муайян шакли ё қиёфаси йўқ, у турли қиёфаларда намоён бўлиш хусусиятига эга. Шунинг учун ўзининг тушунчаларини инсонлар онгига киритишда турли йўллардан жуда усталик ва айёрлик билан фойдаланмоқда. Аввало, асосий эътибор инсонлар зеҳнларидан унга қарши тура оладиган исломий фикрларни йўқотишга қаратилмоқда. Бизнинг исломий фикрларнинг асл ҳақиқатини тушунишдан йироқлашиб кетганлигимиз эса, бу ишда деярли қийинчилик туғдирмади. Натижада зеҳнларимиз демократик фикрларнинг асл ҳақиқатини англаш учун солиштира оладиган фикрлардан ҳоли бўлгани учун – гарчи асл моҳиятини тушунмасак-да – уларни қабул қила бошладик. Шундан сўнг бу тушунчаларни мустаҳкамлаш ва исломий фикрларга нисбатан нафрат уйғотиш учун кенг кўламли татбиқ ва тарғибот ишлари кучайтирилди. Исломнинг ҳар қандай кўринишини ҳаётимиздан сиқиб чиқариш учун уларга нисбатан қаттиқ кураш бошланди, бу кураш тенг ҳуқуқлилик, дунёвийлик, эркинликлар ниқоби остида барча воситаларни қўллаган ҳолда аёвсизларча олиб борилмоқда.

Бу курашдаги энг таъсирли восита инсонлардаги ишончдан фойдаланиш орқали амалга оширилмоқда. Жумладан, ўзлари доимо ишонган ва илмли дин пешволари, деб ҳисоблайдиган, аслида илмонийликни дин ниқоби билан яширган уламолар томонидан асл маъносини яширган ҳолда дин ҳаётдан ажратилган бўлиши, сиёсатга аралашмаслиги, диний ва дунёвийлик фикрларини тарғиб қилиниши тушунчаларни шу даражада чигаллаштирдики, инсонлар карахт аҳволга тушиб қолдилар. Шундан сўнг демократик фикрлар инсонлар зеҳнини тўлиқ эгаллаши, унга эргашишлари учун бу хоин дин пешволари демократик фикрларга шукур ва сабр қилиш, куфрга муҳаббат қўйишга чақириш орқали очиқ тарғиб қилишни бошлаб юбордилар. Буларнинг барчаси инсонлар ишончини суистеъмол қилган ҳолда алдов йўли билан амалга оширилмоқда.     

Албатта, юқорида баён қилинган ҳолатларни англаш учун улар устида чуқур, ёрқин фикрлаб, асл ҳақиқатни тўғри англаб етишимиз зарур. Бу қачонки Исломни ҳаётимизга қайтарсаккина амалга ошади. Бунинг учун эса, аввало, Исломни ҳаётнинг ҳар бир соҳасига энг тўғри ечимларни берадиган мабда эканини англашимиз зарур. Шундагина бизни қай даражада манфурлик билан алдаётганларини тушунамиз.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Салоҳиддин

11.01.2020й