Ҳаётни тушуниш сари…

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Инсон бу дунё ҳаётида яшар экан, ўз олдига қўйган катта-ю кичик мақсадларига етиш учун турли режалар тузади. Ушбу режаларини амалга ошириш орқали у ана шу мақсадларига етишни истайди. Демакки, шу режаларининг амалга ошишига жуда қаттиқ умид қилади. Баъзи ҳолатларда унинг умиди шу қадар кучли бўладики, агар у хоҳлаган иш амалга ошмай қолса, ўз жонига қасд қилишгача боради. Бундай ҳолатларга кўп гувоҳ бўлганмиз, кўп эшитганмиз. Бошқа тарафдан эса, инсон баъзи ишларнинг рўй беришини хоҳламайди. Бу ўринда ҳам ўша ўзи хоҳламаган ишнинг рўй бермаслигига катта умид боғлайди. Агар шу иш рўй бергудек бўлса, унинг оқибати аянчли якун топган ҳолатларни ҳам кўп кўрганмиз, кўп эшитганмиз.

Инсон ҳаётига назар ташласак, ишларнинг кетуви ҳар доим ҳам у хоҳлаганидек бўлмаслигини кўрамиз. Баъзида инсон у ёки бу ишнинг амалга ошишини қанчалар хоҳламасин, қанчалар жидду-жаҳд билан ҳаракат қилмасин, у иш амалга ошмайди. У кутган натижа юз бермайди, ҳатто иш тескарисига айланиб, ҳеч кутилмаган оқибатларни келтириб чиқаради. Бундай ҳолатлар инсонга – ишнинг кўламига қараб – турли даражада таъсир кўрсатади. Энг оғир даражаси ўз жонига қасд қилиш билан тугайди. Бу ўринда таъсир даражаси инсонда мавжуд бўлган тушунчаларга боғлиқ бўлади. Агар инсонда бу дунё ҳаёти тўғрисида тўғри тушунчалар шаклланган бўлса, унда ҳар қандай ҳолат учун ечим мавжуд бўлади. Шунга кўра, у ўзига етган яхшилик ёки ёмонликларга нисбатан тўғри муносабатда бўла олади, бундай ҳолатларда қандай йўл тутишни билади. Унинг учун билган нарсасига амал қилиш қолади холос. Аксинча бўлса, яъни инсоннинг бу дунё ҳаёти ҳақидаги тушунчалари нотўғри бўлса, унга етган озгина яхшилик ёки ёмонликка нисбатан тўғри муносабатда бўла олмайди. Бундай инсон ўзига етган арзимаган мусибатдан ҳам қаттиқ таъсирланиши мумкин. Бу ҳатто ўлимгача олиб бориши ҳам мумкин. Чунки унда бу борада тўғри ечим йўқ ёки умуман ечимнинг ўзи йўқ.

Ҳозирги даврда кўп инсонларда мана шундай ҳолат ҳукмрон бўлиб қолган. Бу дунё ҳақидаги тўғри тушунчаларнинг шаклланмаганлиги оқибатида жуда кўп одамлар руҳий зўриқишга учрамоқдалар, асаб билан боғлиқ бўлган турли касалликларга чалинмоқдалар. Ҳаётда ҳам кўнгил хотиржамлиги нималигини билмай яшамоқдалар. Энг арзимас, умуман қайғуришга, бош қотиришга ярамайдиган ишлар учун ҳам бекордан-бекорга асабларини қақшатмоқдалар. Булардан ташқари қанчадан-қанча ҳолатлар мавжудки, санаб адоғига етиб бўлмайди. Буларнинг барчасига ҳаётни тушунмаслик, унинг маъно-мазмуни, моҳиятини англамаслик сабаб бўлмоқда. Агар шу нарсалар тушуниб олинса, аслида қайғуришга, бош қотиришга арзийдиган бошқа зарурроқ нарсалар борлиги ойдинлашади.

Ҳаёт ҳақидаги тўғри тушунчаларни эса, Исломдан бошқа нарсадан қидириш бефойда. Бу умрни бекорга совуриш демакдир. Ислом инсон ҳаётида юз берадиган барча ҳолатлар учун тўғри ечимлар берди. Ушбу ечимларни ўз ҳаётига татбиқ қилганлар ҳеч ҳам хафа бўлмадилар, аксинча шундай тенгги йўқ неъматни берган Аллоҳга ҳамд айтдилар. Агар биз ҳаётимизни тўғри ва бахтли яшаб ўтишни ҳамда боқий дунёда зарар кўргувчилардан бўлмасликни хоҳласак, ҳаётимизни Ислом асосида шакллантиришимиз лозим. Акс ҳолда Аллоҳнинг ушбу мисли йўқ неъматидан ғафлатда қолиб, икки дунё саодатидан маҳрум бўламиз. 

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух

14.01.2020й