Уммат бирлигини сиз қандай тасаввур қиласиз?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Бугунги кунда жонли давралар ёки ижтимоий тармоқларни кузатган инсон дуч келадиган мавзулардан бири уммат қачон бир байроқ остида бирлашади, қачон ягона уммат шаклида ўзлигини англайди, биз уммат ёшлари бунинг учун қандай йўл тутайлик каби холис мусулмонларнинг муҳокамаларига дуч келяпмиз. Ушбу саволлар ҳар бир холис мўминнинг қалбига хурсандчилик соладиган ҳолат бўлиб, бу умматнинг уйғонаётганидан даракдир. Ер сайёрасидаги қарийб икки миллиард инсонлар ўзларини Ислом Уммати вакили сифатида эътироф этадилар. Яъни улар Аллоҳга ҳамда Унинг элчиси Муҳаммад ﷺга иймон келтирган ягона бир Умматдир. Аллоҳ Таоло бу ҳақда шундай дейди:

إِنَّ هَـٰذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ

– “(Эй инсонлар), сизнинг Умматингиз ҳақиқатда бир Умматдир. Мен эса Роббингизман, бас, Менгагина ибодат қилинглар”.   (Анбиё:92)

Барча иймон эгаларини бир-бирларига худди бир онадан туғилган каби оға-ини, деб таърифлади. Аллоҳ Таоло бундай дейди:

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ

– “Албатта мўминлар оға-инилардир”.   (Ҳужурот:10)

Ҳар бир даврда халқларнинг олдида муҳим аҳамиятли ҳаётий муаммолар кўндаланг бўлаверади. Улар гоҳида сиёсий бўлса, гоҳида иқтисодий ёки ижтимоий бўлади. Бу муаммолар муайян бир замон халқлари учун катта бир синовдир. Бизнинг замонимиздаги иш эгаларининг бўйнидаги энг муҳим вазифа тарқоқ умматни бирлаштириш, умматни янгитдан уйғотиш муаммоси турибди. Бундай вақтда умматни бирлаштириш энг асосий иш бўлиб, бунинг масъулияти ҳамма мусулмонларнинг бўйнига бирдек вожиб бўлади. Ислом мабдаси Уммат зиммасига ушбу ҳақ калимани олий қилиш юкини юклаётганда бирлик асосида жамланишни ва бўлинмасликни юклади. Аллоҳ Таоло мусулмонларга ўзаро бир жасад каби бирлашишни, душманга қарши битта қувватга айланишни амр қилди. Ушбу ишга бел боғламаган кимсаларга аламли азоб борлигини ҳам Ўз каломида очиқ баён қилиб, шундай дейди:

وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ ۚ وَأُولَـٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

– “Аниқ ҳужжатлар келганидан кейин бўлиниб кетган ва бир-бирлари билан ихтилоф қилиб, талашиб-тортишган кимсалар каби бўлмангиз, ана шундайлар учун улуғ азоб бор”.                   (Оли Имрон:105)

Ушбу оятдан маълум бўладики, мусулмон уммати қандайдир чегара ва қонун ажратмайдиган бирлашган ягона уммат бўлишлари керак. Ислом мусулмонларнинг моддий, маънавий ва башарий имкониятларини бирлаштириб, улар ёрдамида миллатлараро юқори мавқени эгаллашга қодир бўла оладиган битта ҳокимга, яъни халифага бўйсунмоқларини вожиб қилади. Аллоҳ Таоло айтади:

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُوْلِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ

– “Эй мўминлар, Аллоҳга итоат қилингиз ва Пайғамбарга ҳамда ўзларингиздан бўлган (мусулмон) ҳокимларга бўйинсунингиз!”                                    (Нисо:59)

Мазкур далиллар Ислом Умматини бирлашишининг вожиб эканлигига етарли далиллардир. Шунинг учун ҳам мусулмонларнинг мамлакатларини бирлаштиришга ва битта халифа сайлашга уриниш қўлидан иш келадиган ҳар бир мусулмонга вожибдир. Мўминлар орасидаги ўзаро ёрдамлашиш, раҳмдиллик, меҳрибонлик ва пухта, мустаҳкам боғланиш мана шу оятларда келган маънолардандир. Гўёки улар битта жисм кабидирлар, унинг бир аъзосига шикаст етса, қолган аъзолар унга бедорлик ва иситма билан ҳамдард бўлади.

Сўзимиз сўнгида шуни алоҳида таъкид билан айтамизки, бу уммат жамики умматлар ичида энг яхши умматдир. Энг яхши умматлигининг боиси, унинг энг яхши ақидаси ҳамда ушбу ақидадан балқиб чиққан энг яхши тузуми бор. Мана шу икки жиҳат умматнинг ҳақиқий таянчларидир. Аллоҳ Таоло Ўз каломида шундай дейди:

كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّـهِ

– “Сизлар одамлар учун чиқарилган умматларнинг энг яхшиси бўлдингиз: маъруфга буюрасиз, мункардан қайтарасиз ва Аллоҳга имон келтирасиз”.    (Оли Имрон:110)

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин

09.12.2020й