ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ

(Бошқарув ва идора)

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Жиҳод

(1)

Жиҳод Ислом ўркачининг чўққисидир. У Исломий даъватни хорижга олиб чиқишнинг асосий тариқатидир. Исломий даъватни олиб чиқиш эса, Ислом давлатининг ичкарида Исломни татбиқ қилганидан кейинги асосий ишидир.

Жиҳод Аллоҳнинг йўлида Аллоҳ сўзини олий қилиш учун олиб бориладиган урушдир. Уруш учун эса, қўшин керак, тайёргарлик керак, уруш анжомлари керак, зобитлару аскарлар керак, машқ, мадад, таъминот керак. Қўшин учун қурол керак. Қурол учун саноат керак. Шунга кўра, саноат қўшин ва жиҳод учун зарур ҳисобланади. Шунга биноан давлатдаги барча корхоналар ҳарбий саноат асосида қурилиши лозим.

Шунингдек, ички вазиятнинг барқарорлиги қўшиннинг урушдаги матонатини кучайтиради. Ички вазият беқарор ва нотинч бўлса, қўшин жиҳоддан чалғиб, ички ишлар билан овора бўлиб қолади. Жиҳодга чиққан тақдирида ҳам ортидаги ички нотинчлик унинг урушни давом эттириш қудратини сусайтиради.

Бундан ташқари, ташқи алоқаларнинг асосий меҳвари Исломий даъватни олиб чиқишдир.

Бу ишлар учун тўрт идора мавжуд. Улар: қўшин, ички хавфсизлик, саноат ва ташқи ишлардир. Шуларнинг ҳаммасини битта идорага бирлаштириб, унга бир амирни тайинлашга халифанинг ҳаққи бор. Негаки, уларнинг ҳаммаси жиҳодга доир идоралардир.

Шунингдек, бу идоралар алоҳида-алоҳида бўлишлари ҳам мумкин. У ҳолда халифа ҳар бир идорага алоҳида бир амир тайин қилади. Қўшиннинг ўз амири ва қўмондони бўлади. Зеро, Пайғамбар ﷺ ғазотларда қўшинларга саноатга алоқаси бўлмаган амирларни тайинлардилар. Саноатга эса, бошқа амир тайин қилардилар. Шунингдек, ички хавфсизликка оид полиция, қўриқчилик, ўғрилар ва қароқчиларга қарши курашиш… каби идораларга ҳам амир тайин қилинади. Халқаро муносабатлар борасида ҳам шу гапни айтишимиз мумкин. Расул ﷺнинг ўз даврларида подшоҳлар ва ҳокимларга номалар юборганлари шунга далолат қилади.

Бу идораларнинг ҳар бирига бир масъул тайинлаб, уларни алоҳида-алоҳида қилиш қуйидаги далиллар билан ўз исботини топган:

Биринчи: Қўшин

• Расул ﷺ Муъта жангида Зайд ибн Ҳорисани, у шаҳид бўлганидан кейин эса, бошқаларни амир қилиб тайинлаганлар. Ибн Саъд ривоятида Пайғамбар ﷺ шундай деганлар:

«أَمِيرُ النَّاسِ زَيْدُ ابْنُ حَارِثَةَ, فَإِنْ قُتِلَ فَجَعْفَرُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ, فَإِنْ قُتِلَ فَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ, فَإِنْ قُتِلَ فَلْيَرْتَضِ الْمُسْلِمُونَ بَيْنَهُمْ رَجُلاً فَيَجْعَلُوهُ عَلَيْهِمْ»

«Одамларнинг амири Зайд ибн Ҳорисадир. Агар у ўлдирилса, Жаъфар ибн Абу Толибдир. У ҳам ўлдирилса, Абдуллоҳ ибн Равоҳадир. У ҳам ўлдирилса, мусулмонлар ўзаро келишиб, ўзларига бир кишини амир қилиб олсинлар». Бухорий Абдуллоҳ ибн Умардан ривоят қилади: «Пайғамбар ﷺ Муъта ғазотида Зайд ибн Ҳорисани амир қилиб тайинладилар…». Бухорий Салама ибн Акваъ ҳадисидан ривоят қилади: «Зайд билан бирга ғазот қилдим. У бизга амирлик қиларди». Бухорий ва Муслим Абдуллоҳ ибн Умардан ривоят қиладилар:

«بَعَثَ النَّبِيُّ ﷺ بَعْثًا, وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ, فَطَعَنَ بَعْضُ النَّاسِ فِي إِمَارَتِهِ, فَقَالَ النَّبِيُّ ﷺ أَنْ تَطْعُنُوا فِي إِمَارَتِهِ فَقَدْ كُنْتُمْ تَطْعُنُونَ فِي إِمَارَةِ أَبِيهِ مِنْ قَبْلُ, وَايْمُ اللَّهِ إِنْ كَانَ لَخَلِيقًا لِلْإِمَارَةِ…»

«Набий ﷺ бир марта одамларни юбораётиб, уларга Усома ибн Зайдни амир қилиб тайинладилар. Айрим одамлар унинг амир бўлишини танқид қилишди. Шунда Пайғамбар ﷺ ҳозир унинг амирлигини танқид қиляпсизлар, бир вақтлар отасининг амир бўлганини ҳам танқид қилган эдингизлар. Аллоҳга қасамки, у амирликка лойиқ одам бўлганди, дедилар…». Саҳобалар Муъта қўшинини амирлар қўшини, деб атар эдилар. Муслим Бурайдадан ривоят қилади: «Пайғамбар ﷺ бирор қўшинга ёки сарийя (отряд)га амир тайинлаган пайтларида унга кўрсатмалар берардилар…».

• Абу Бакр муртадларга қарши жангда ва Ярмук урушида Холидни амир қилиб тайинлаган. Халифа исмли ровий айтди: «Одамларга амирлик қилиш Холидга топширилди. Ансорларга Собит ибн Қайс ибн Шаммос амир қилиб тайинланган бўлса, Холид уларнинг ҳаммасига бош амир этиб тайинланди». Абу Бакр Ярмук жангида Шом қўшинларини Холидга тўплаб берди. Ибн Жарир айтади: «Унга Ироқдалик пайтида Шомга келишини ва у ердагиларга амир бўлишини тайинлаб, одам юборди». Умар р.а. ҳам Шом қўшинларини Абу Убайдага тўплаб берди. Ибн Асокир айтади: «У Шомда биринчи бўлиб амирлар амири номини олди».

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими

30.06.2021й