ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ

(Бошқарув ва идора)

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Олтинчи: Ички хавфсизлик

(1)

Ички хавфсизликни ички хавфсизлик идораси бошқаради. Унга ички хавфсизлик мудири бошчилик қилади. Бу идоранинг ҳар бир вилоятда ўз бўлими бўлиб, ички хавфсизлик идораси, дейилади. Унга вилоятдаги полиция бошлиғи раҳбарлик қилади. У ижроий жиҳатидан волийга, идорий жиҳатдан эса, ички хавфсизлик идорасига бўйсунади. Бу иш махсус қонун билан тартибга солинади.

Ички хавфсизлик идораси хавфсизликка доир ишлар билан шуғулланади. Шурта (полиция) воситасида юрт хавфсизлигини ҳимоя қилади. Негаки, полиция хавфсизлик ҳимоясининг асосий воситасидир. Бу идора хоҳлаган пайтида полицияни ишга солиши мумкин. Унинг буйруғи дарҳол бажарилади. Агар қўшиннинг кучига эҳтиёж сезса, бу ишни халифага олиб чиқади. Қўшинга ички хавфсизликка ёрдам бериш ёки бошқа бир иш юзасидан фармон чиқаришга фақат халифанинг ҳаққи бор. Халифа талабни қондирмасдан полиция билан кифояланишга буюриши ҳам мумкин.

Полиция фуқаролиги бўлган балоғатга етган эркаклардан тузилади. Унда хавфсизлик идорасининг аёлларга доир ишларини бажаришлари учун аёллар ишлаши ҳам мумкин. Бунинг учун шариат ҳукмларига тўғри келадиган махсус қонун қабул қилинади.

Полиция икки турли бўлади. Ҳарбий полиция ва ҳокимнинг қўл остидаги полиция. Уларнинг бошқалардан ажратиб турадиган ўзларига хос формалари ва белгилари бўлади.

Азҳарий айтади: «Шурта (араб тилидаشرطة  сўзи белги маъносини англатади) ҳар бир нарсанинг энг кўзга ташланадиган қисмидир. Ана шундан шурот сўзи олинган. Негаки, шуротлар қўшиннинг энг сараларидир. Улар қўшиннинг энг олдида борадиган авангардлар, деган гап ҳам бор. Улар ўз шакллари ва либослари билан ажралиб турганлари учун ҳам «белгилар», деб номланганлар». Асмаъий шуни ихтиёр қилган. «Қомус»да келади: «Шурта сўзи шурот сўзининг бирлигидир. Улар урушга биринчи бўлиб кирадиган, ўлимга тайёр турадиган отряддир. Волийларга ёрдам берадиган бир тоифа ҳам шурталар, дейилади. Шуртий сўзи туркий, жуҳаний сўзларига ўхшаш сўздир. Шундай деб номланишларига сабаб улар ўзларини танитиб турадиган белгиларга эгадирлар».

Ҳарбий полиция қўшиндан юқори турадиган, унинг ишларини назорат қилиб борадиган бир бригададир. У қўшиннинг бир қисми бўлиб, жиҳод амирига, яъни ҳарбий идорага бўйсунади. Ҳоким қўл остидаги полиция эса, ички хавфсизлик идорасига бўйсунади. Бухорий Анас р.а.дан ривоят қилади: «Қайс ибн Саъд Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларида амир олдидаги бош миршаб мақомида бўлган». Бу ерда Қайс ибн Саъд ибн Убода Ансорий Хазражий назарда тутиляпти. Термизий ривоят қилади: «Қайс ибн Саъд Пайғамбар ﷺнинг олдиларида амир олдидаги бош миршаб мақомида бўлган. Яъни Ансорий ишларни бошқарган».

Халифа ички хавфсизликни ҳимоя қиладиган полицияни қўшиннинг бир қисмига айлантириши, яъни ҳарбий идорага бўйсунадиган қилиши ҳам, ички хавфсизлик номи билан алоҳида бир идора қилиши ҳам мумкин.

Бироқ биз бу бўлимнинг алоҳида бўлишини ва бевосита халифага бўйсунадиган бошқа жиҳозлар каби ички хавфсизлик идорасига тобе бўлишини табанний қиламиз. Шундай қилишимизга Анас р.а.нинг Қайс ибн Саъд ҳақидаги мазкур ҳадиси ҳамда юқорида жиҳодга доир тўрт идора хусусида ҳаммаси бир жиҳоз бўлмасдан, ҳар бири бевосита халифага бўйсунадиган алоҳида бир идора бўлиши хусусида айтган гапларимиз асосдир.

Шундай қилиб, полиция ички хавфсизлик идорасига тобедир.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими

31.07.2021й