Британия Ўзбекистон таълимига нима учун кириб келмоқда?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

2026 йилнинг 9 октябрида «Дунё» ахборот агентлиги Британиянинг Pearson компанияси билан ҳамкорлик кенгайтирилгани ҳақида хабар берди. Унда ушбу хорижий компаниянинг халқаро таълим дастурлари Ўзбекистондаги 45 та техникумга татбиқ қилингани ва битирувчиларга бериладиган сертификатлар 70 дан ортиқ мамлакатда тан олиниши эълон қилинди. Расмий пропаганда бу жараённи «таълим сифатини ошириш ва ёшларни халқаро меҳнат бозорига тайёрлаш» деб баҳоламоқда.

Бироқ бу саҳна ортида турган асл геосиёсий ва мафкуравий ҳақиқатни очиқ айтиш лозим: бу — шунчаки касб-ҳунар ўргатиш эмас, балки Британиянинг Ўзбекистон таълим тизими ва мусулмон ёшлар онгига йўналтирилган яширин мафкуравий ва сиёсий экспансиясидир.

Британиянинг мустамлакачилик тарихи бу жараённинг асл моҳиятини очиб беради. Британия империяси Ҳиндистонни мустамлака қилган даврда таълимдан энг ўткир сиёсий бошқарув ва маданий босқинчилик воситаси сифатида фойдаланган. 1835 йилда Британия амалдори Томас Маколей Ҳиндистон таълимига оид ўзининг машҳур меморандумида инглиз тили ва Европа «билимларини» устун қўйиб, Британия билан маҳаллий аҳоли ўртасида маданий воситачи, яъни мустамлакачига садоқат билан хизмат қилувчи малай табақани шакллантириш ғоясини илгари сурган эди. Демак, таълим орқали халқларнинг ўзлиги ва ақидасини емириш — Британия империализмининг синалган ва эски воситасидир.

Бугун Лондон мустамлака давридагидан фарқли равишда «замонавий ва табассумли» усуллар билан ҳаракат қилмоқда, аммо унинг мақсади асло ўзгармаган:

Британия ҳукумати 2026 йил 20 январда эълон қилган «Халқаро таълим стратегияси»да таълимни савдо ва ташқи ишлар вазирликлари билан биргаликда геосиёсий мавқени ошириш ва 2030 йилгача таълим экспортини йилига 40 миллиард фунт стерлингга етказиш воситаси деб белгилади.

2026 йил февралда British Council ташкилоти таълимни мамлакатнинг «юмшоқ куч» (Soft Power) воситаси сифатида очиқ таърифлади. Уларнинг баёнига кўра, Британия таълими орқали шаклланган шахслар кейинчалик ўз мамлакатларида компанияларни бошқариши, сиёсатни шакллантириши ва Лондонга қарам бўлган алоқаларни мустаҳкамлаши лозим.

Демак, Pearson ва BTEC дастурларининг Ўзбекистондаги 45 та техникумга суқулиб кириши — фақат тижорий даромад эмас, балки келажакдаги ўзбек жамиятининг бошқарувчилари, мутахассислари ва раҳбарлари онгини Британия стандартлари ва манфаатларига тўлиқ бўйсундириш тузоғидир.

Техникум ўқитувчиси Британия компанияси белгилаган малака талаблари бўйича дарс бериши, ўқувчилар хорижий дастур мезонлари билан баҳоланиши — таълим муассасасини ва миллий кадрларни хорижий мафкуравий ва стандартлаш тизимига мутлақ боғлаб қўяди.

Бундан ҳам хатарлиси, Британиянинг 2026 йилги стратегиясида таълим орқали «эркинлик, тенглик ва инклюзивлик» каби капиталистик ва секуляр қадриятларни илгари суриш очиқ-ошкора битиб қўйилган. Pearson’нинг Ўзбекистонда ўқитилаётган модуллари орқали мусулмон ёшлар онгига ғарбча «бизнес ахлоқи», секуляр дунёқараш ва Ислом ақидасига зид бўлган ижтимоий ва иқтисодий тушунчалар сингдирилмоқда.

Исломда касб-ҳунар ва фойдали билим эгаллаш улуғланади, аммо билим ва касб ҳеч қачон Исломий ақида ва шаръий мезонлардан айри ҳолда ўргатилиши мумкин эмас. Капиталистик дунёқараш инсонни фақат манфаат, фойда ва моддий муваффақият ортидан қувадиган шахсга айлантирса, Ислом ақидаси инсон ҳаётини ва унинг ҳар бир амалини ягона Шаръий мезонлар асосида тартиблайди. Аллоҳ Таоло айтади:

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَأَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَ وَأُوْلِي ٱلۡأَمۡرِ مِنكُمۡۖ فَإِن تَنَٰزَعۡتُمۡ فِي شَيۡءٖ فَرُدُّوهُ إِلَى ٱللَّهِ وَٱلرَّسُولِ إِن كُنتُمۡ تُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۚ ذَٰلِكَ خَيۡرٞ وَأَحۡسَنُ تَأۡوِيلًا

– “Эй, иймон келтирганлар! Аллоҳга итоат қилинг, Пайғамбарга ва ўзингиздан бўлган ишбошиларга итоат қилинг. Бирор нарса ҳақида тортишиб қолсангиз, агар Аллоҳ ва охират кунига иймон келтирган бўлсангиз, уни Аллоҳга ва Пайғамбарга қайтаринг. Ана шундай қилиш хайрли ва оқибати яхшидир”.  (Нисо:59)

Шунинг учун мусулмон ёшлар учун таълимдаги асосий вазифа — мустамлакачи давлатларнинг «халқаро сертификати»ни олиш ва уларнинг иқтисодий занжирига арзон хизматкор бўлиш эмас!

Фарзандларимиз касбни пухта эгаллаши билан бир вақтда, энг аввало:

• Исломий ақида ва шаръий мезонларга маҳкам боғланган бўлиши;
• Ҳалол ва ҳаромни, Исломий адолат ва капиталистик талон-торожни ажрата олиши;
• Ғарбнинг «юмшоқ куч» тузоқларига ва Маколейча «малай шакллантириш» сиёсатига алданиб қолмаслиги шарт.

Британиянинг таълим орқали ўз мафкуравий ва сиёсий таъсирини кенгайтириш сиёсати очиқ ва ошкорадир. Pearson’нинг Ўзбекистон таълимига чуқур суқилиб кириши — мусулмон ёшларимизнинг эътиқодига уюштирилаётган мафкуравий ҳуруждир. Мусулмон халқ ўз фарзандларининг келажаги ва эътиқодини хорижий мустамлакачилар ва капиталистик компанияларнинг тажовузидан ҳимоя қилиши — шаръий бурч ва вазифадир!

Салоҳиддин

18.10.2026й