بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

Экстремизмнинг асл маъноси ва хақиқий экстремистлар кимлар?

Дунёни ўзининг куфрий тузуми билан бошқариб, бутун дунё халқларини тубанлик ботқоғига ботириб бораётган капитализм, хусусан демократия тузуми ўзининг иқтидорда жорий бўлиб туриши учун, унга қарши чиққан мафкуралар, фикрлар ва ҳар қандай қарашларни, агар ўша қарши фикрларнинг ортида аниқ мафкураси, ғояси бор бўлган кучлар бўлса, масалан, Ислом мафкураси каби, бундай қарши рақибларни дунё аҳлига жиноятчи қилиб кўрсатиш, унга қарши бутун оламни барваракайига қарши урушга ундаш учун, турли номлар билан атаб, дунёда ўзлари хоҳлагандек хунрезликларни қилиб келишмоқда.

Хозир сўз юритмоқчи бўлганимиз шундай тушунчалардан бири, “экстремизм” сўзидир.

Экстремизм сўзининг луғавий маъносига эътибор берадиган бўлсак, лотинча – extremus – чеккада, четда каби маъноларни ифодалайди. Хозирги давлатлар эса, бу сўзни жорий хукуматнинг олиб бораётган сиёсий фикрларига қарши фикрда бўлганларга нисбатан ишлатаётгани кўриниб турибди.

Энди ушбу сўзнинг Ўзбекистонда ишлатилаётган холатига назар ташлаб кўрамиз. Ўзбек тилидаги энциклопедияни ифодаловчи uz.wikipedia.org дан мазкур сўзни қидириб кўрганимизда, қизиқ бир холатга кўзимиз тушади.

Ўзбекча википедияда, Ўзбекистон хукумати халқига бераётган тушунчаларга кўра, “экстремизм” бу бирон мафкурада кескин ва ашаддий харакат қилиш бўлиб, унинг яққол кўринадиган холати… кутилганидек, табиий холатга айланиб қолган, Ўзбекистон хукумати бор кучи билан кураш олиб бораётган “диний экстремизм” эканлиги таъкидланган.

Шу ўринда Ўзбекистон хукумати бошқаруви остидаги халқига қандай сиёсий қараш, аниқ мабдага асосланган мафкура бера олгани ҳақида озгина айтиб ўтадиган бўлсак. Хозирда Ўзбекистон халқига хукумат томонидан берилаётган ягона фикр бу – тинчлик ва бу тинчликнинг асосий таъминловчиси президент Каримов шахсияти, деб тушунтирилмоқда.

Ўзбекистон халқининг аксари мусулмон уммати эканлигидан келиб чиқиб ушбу холатга баҳо берадиган бўлсак, бутун дунё бўйлаб катта куч билан, хусусан Ўзбекистонда диктатор Каримов томонидан бу курашнинг энг ашаддий кўриниши татбиқ қилинмоқда. Ушбу экстремизмга қарши кураш маъноси ортида Исломий мафкурага қарши, Исломнинг сиёсий қарашларига қарши, Исломнинг мабда кўринишида бошқарувга келишига қарши салбчилик кураши бораётгани хозирги кунда сир бўлмай қолди.

Биз мусулмонларнинг мафкураси, ғояси нима эди?

Ҳар биримиз туғилганимизда, гўдаклигимизда ота – оналаримиз кулоғимизга азон айттиришади. Ёш ўғил болалар хатна қилинади, уйланганда Исломий никоҳ ўқилади, ўлганимизда эса, жаноза билан кейинги дунёга кузатиб қўйилади. Ҳаётининг бошланиши Ислом билан бўлиб, тугаши ҳам Ислом билан бўлишига эътибор қилинади. Яъни бизлар, мусулмонларнинг хаёти, мафкураси,  асосий ғояси бу фақатгина – Ислом ва ундан бошқа нарса эмас эди.

Бизлар ушбу мафкурамиз билан хаётимизни бошқарган вақтимизда, бизда ишонаётган ақидамиз, хақиқий соф ва рост ғоямиз, жамиятни бошқарувчи ақида эканини хис қилиб, шу ақида бўйича хаётимизни бошқарган, сиёсатимизни юритган вақтимизда, дунёнинг энг азизларидан бўлдик. Дунёга маданиятни ўргатдик, илмни ўргатдик, хозирги кашфиётларга сабаб бўлаётган етук олимларни чиқардик.

Бизларнинг мафкурамиз, асосий ғоямиз шундай эди – ҳар ишимизда Ислом шариатига амал қилиш ва энг асосийси Аллоҳни рози қилиш бизларнинг мафкурамиз эди, асосий мақсадимиз, ғоямиз эди.

Куфр олами бошқарувдан, сиёсатдан динни ажратиш керак деган ғояни, мафкурани, фикратни мусулмонларга олиб келганидан кейин, мусулмонлар мақсадидан айрилди, хаётини ақидаси бўйича юргизишдан жудо бўлишди. Натижада аниқ ғояси бор бўлган куфр олами мусулмонларни ўзлари хоҳлагандек номлар билан, уларнинг яна ўз мафкурасига қайтиб қолмаслиги, асл ғоясини тушуниб қолмаслиги учун, шундай сўзлар, таъналар ва бошқа макрларни ўйлаб топиб келмоқда.

Юқоридаги сўзларга эътибор берадиган бўлсак, хақиқий экстремистлар, булар – мусулмонларни мафкурасидан қайтараётган, ғоясидан ман қилаётган етакчи куфр давлатлари ва уларнинг содиқ малайлари эканини осон тушунамиз.

Мусулмонлар бу каби истилоҳларни қабул қилишда эҳтиёт бўлишлари лозим. Чунки мусулмон киши бирор янги истилоҳни – экстремизм каби – қўллаётганда ҳушёр бўлмоғи, шаръий истилоҳларга эса қаттиқ риоя қилмоғи лозим. Чунки мусулмон учун шаръий истилоҳларнинг ўзи кифоя қилади, бошқа истилоҳларга эса ҳожат йўқ. Ахборот воситаларида берилаётган истилоҳларни ҳушёрлик билан қўллаш лозим. Чунки кўпинча улар бизга асал, деб тақдим қилган нарса заҳар бўлиб чиқади. Баъзилар унинг ранги ва шаклига алданиб ундан истеъмол қилишади-да, кейин кўзлари очилади, аммо унда кучдан қолиб, ҳолсизланиб, ҳурматлари йўқолган бўлади, кўплаб диний анъаналарини йўқотишган бўлади. Натижада, шундоқ ҳам жароҳатдан тинка мадори қуриб турган Уммат дардига сурункали оғир дардни орттиришади. Буларни муолажа қилишда машаққатлар янада ортади. Агар шунга сабаб бўлган эшиклар ёпилса, олиб борадиган йўллар тўсиб ташланса, бундай машаққатдан фориғ бўлинган бўлар эди.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Зайниддин

29.11.2014й.