Жаннат ва дўзахга бўлган иймоннинг одамлар ҳаёт тарзига таъсири

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Одатда, ҳар бир соғлом фикрли инсон бирор ишни қилишда ё бирор мукофотни кўзлайди, ёки жазодан қўрқади. Бу инсон табиатига сингдирилган кучли руҳий жараён бўлиб, унинг ҳаётидаги асосий ҳаракатлантирувчи куч ҳисобланади. Масалан, ота ўғлига қўнғироқ қилиб: «Ўғлим, ҳовлидаги ерни чопиб, сочилиб ётган ғиштларни бир бурчакка териб қўй. Агар шуни қилсанг, сен анчадан бери орзу қилиб юрган велосипедни олиб бераман, акс ҳолда нима қилишимни биласан-а?» деса, фарзанднинг кўз олдида иккита манзара гавдаланади. Бири — янги велосипедда дўстлари орасида мағрур сайр қилиш завқи, иккинчиси — отасининг ғазаби ва қаттиқ жазоси. Мана шу икки куч — рағбат ва қўрқув — уни чарчоқни ҳам, жазирама иссиқни ҳам сезмай ишлашга ундайди. Бироқ бу мезон нафақат оилавий муносабатларда, балки бутун бошли давлат ва сиёсий тузумлар бошқарувида ҳам энг асосий механизмдир.

Бугунги кунда инсонлар устидан ҳукмронлик қилаётган капиталистик-демократик тузумлар ҳам одамларни ўз измида ушлаб туриш учун худди шу "мукофот ва жазо" тизимини ишлатмоқда. Бу тузум ўз қонунларига содиқ қолганларга "мансаб", "эркинлик" ёки "иқтисодий фаровонлик" каби вақтинчалик ва алдамчи мукофотларни ваъда қилиб, уларни сохта “жаннат”ига чақиради. Унинг ботил чизиғидан чиққан, илоҳий адолатни ва Пайғамбарлик манҳажидаги Халифаликни талаб қилган мусулмонларни эса ўзларининг "дўзахлари" бўлмиш тор қамоқхоналар, аёвсиз қийноқлар билан қўрқитади. Инсонлар бугунги золим ҳокимларнинг ўткинчи жазосидан ваҳимага тушиб, Аллоҳнинг қайтариқларига қўл уришмоқда ва уларнинг арзимас матоҳларига учиб, Аллоҳнинг буйруқларини тарк этишмоқда. Ваҳоланки, Ислом оламидаги буюк олимлардан бири Ибн Қайюм ал-Жавзий раҳимаҳуллоҳ айтганларидек: "Қалб ўз сафарида Аллоҳ сари бир қуш кабидир. Муҳаббат унинг боши, қўрқув ва умид унинг икки қанотидир. Агар боши ва икки қаноти соғ бўлса, қуш чиройли учади. Агар боши кесилса, қуш ўлади. Агар қанотларидан айрилса, у ҳар қандай овчи ва йиртқичга осон ўлжа бўлади". Бугунги кунда мусулмонларнинг демократик тузумлар овчиларига осонгина ўлжа бўлиб қолаётганининг асл сабаби ҳам айнан Аллоҳдан ҳақиқий қўрқиш ва Унинг Жаннатига бўлган кучли умид қанотларининг заифлашиб қолганидадир.

Худди шунга ўхшаб, мусулмон киши ҳам ўзини яратган Аллоҳ таолонинг «Намоз ўқи», «Қўшнингга яхшилик қил», «Ўғрининг қўлини кесинг», «Мен туширган тузумни тўлиқ татбиқ қил», «Рисолатимни бутун оламга олиб чиқ» каби буйруқларига итоат қилиш ҳамда «Ароқ, зино, судхўрлик ва бузуқ демократик-капиталистик тузумлар каби ҳаром нарсаларнинг яқинига ҳам йўлама» каби қайтариқларидан тийилиш учун фақат Аллоҳнинг мукофот ва жазоларини доим ёдда тутиши лозим. У Жаннатдаги қасрлар, ҳурлар ва беқиёс турфа неъматлар каби мукофотларни ҳамда дўзахдаги алангали олов, қайноқ ичимлик, йирингли кўллар ва чўғлар каби жазоларни кўз олдига келтириши керак. Расулуллоҳ ﷺ марҳамат қиладилар: “Агар мўмин киши Аллоҳнинг ҳузуридаги жазони (тўлиқ) билганида эди, ҳеч ким Унинг Жаннатидан умид қилмай қўярди. Агар кофир кимса Аллоҳнинг ҳузуридаги раҳматни билганида эди, ҳеч ким Унинг Жаннатидан ноумид бўлмасди”. (Муслим ривояти). Демак, Аллоҳнинг буйруқ ва қайтариқларига итоат қилиш осон ва давомли бўлиши учун биз икки тарафлама ҳиссиётни — дўзах ваҳимаси ва Жаннат шавқини қалбга сингдиришимиз зарур. Бунинг учун ҳар бир инсоннинг Жаннат ва дўзахнинг борлигига бўлган иймони қатъий бўлиши, бу эса ақл орқали исботланган манба — Қуръон ва саҳиҳ хабар-ҳадисларга суяниши шарт. Қуръони Каримда Жаннат ва унинг неъматлари ҳақида Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:

إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِي نَعِيمٍ . عَلَى الْأَرَائِكِ يَنظُرُونَ . تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ . يُسْقَوْنَ مِن رَّحِيقٍ مَّخْتُومٍ . خِتَامُهُ مِسْكٌ

– “Албатта, яхшилар (аброрлар) неъмат(Жаннат)дадирлар. Улар сўриларда (ўтириб, гўзалликларга) боқурлар. Уларнинг юзларида неъмат ва порлоқликни кўрасан. Улар муҳрланган сара шаробдан суғорилурлар. Унинг муҳри мушкдир”. (Мутоффифун:22-26)

فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ . لَّا تَسْمَعُ فِيهَا لَاغِيَةً . فِيهَا عَيْنٌ جَارِيَةٌ . فِيهَا سُرُرٌ مَّرْفُوعَةٌ . وَأَكْوَابٌ مَّوْضُوعَةٌ  وَنَمَارِقُ مَصْفُوفَةٌ . وَزَرَابِيُّ مَبْثُوثَةٌ

– “(Улар) баланд қасрларда бўлурлар. У ерда (ҳеч қандай) беҳуда гап эшитмаслар. У ерда оқувчи булоқ бор. У ерда баланд кўтарилган тахтлар, қўйилган қадаҳлар, тизилган ёстиқлар ва тўшалган гиламлар бордир”.   (Ғошия:10-16)

Расулуллоҳ ﷺ Жаннат ҳақида яна шундай деганлар: “У ерда кўз кўрмаган, қулоқ эшитмаган ва инсон қалбининг хаёлига ҳам келмаган неъматлар бор”. (Бухорий ривояти).

Аксинча, Аллоҳнинг шариатидан юз ўгириб, куфр тузумларига рози бўлган золимлар ва уларга эргашганлар учун дўзах ва ундаги азоблар шундай баён қилинади:

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ

– “Албатта, Бизнинг оятларимизга куфр келтирганларни тез кунда оловга киритамиз. Қачонки терилари пишиб (куйиб) кетса, азобни (янада кўпроқ) тотишлари учун уларнинг териларини бошқа териларга алмаштирамиз”.  (Нисо:56)

إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا وَإِن يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرَابُ وَسَاءَتْ مُرْتَفَقًا

– “Биз золимлар учун деворлари уларни ўраб оладиган Оловни (Жаҳаннамни) тайёрлаб қўйганмиз. Агар улар (ташналикдан) ёрдам сўрасалар, эритилган металл каби юзларни куйдирувчи сув билан “ёрдам” берилур. Нақадар ёмон ичимлик ва нақадар ёмон жой!”   (Каҳф:29)

Бу даҳшатли азобларнинг ҳақиқати ҳақида улуғ тобеинлардан Ҳасан Басрий раҳимаҳуллоҳ шундай деган эдилар: "Одам боласи нақадар заиф! У Аллоҳга осий бўлади-ю, ваҳоланки биргина пашша унга озор бериши мумкин, қуёшнинг иссиғи эса унинг терисини куйдиради. Шундай экан, у қандай қилиб жаҳаннам ўтига бардош бермоқчи?!". Мана шу фикр мусулмонни бугунги золим тузумларнинг қамоғидан эмас, балки абадий ҳалокатдан қўрқишга ундаши керак.

Азиз Биродарим, Аллоҳнинг шариатини ҳаётимизга тўлиқ татбиқ қилишда ва бу йўлдаги машаққатларга сабр қилишда бугунги ўткинчи ҳокимларнинг мукофот ва жазосини эмас, Аллоҳнинг Жаннат ва дўзахини кўзимиз олдига келтирган ҳолатда ҳаракат қилишни авваламбор ўз нафсимга, қолаверса, сизга эслатмоқчиман. Ҳазрат Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу айтганларидек: "Агар кўкдан бир нидо келса-ю: “Эй одамлар, битта инсондан ташқари ҳамма Жаннатга киради”, дейилса, ўша битта инсон мен бўлиб қолишдан қўрқардим. Ва агар: “Эй одамлар, битта инсондан ташқари ҳамма дўзахга киради”, дейилса, ўша битта (нажот топган) инсон мен бўлишимни умид қилардим". Мана шундай кучли қўрқув ва умид мувозанати мусулмонни куфр низомларига рози бўлишдан ва малайлик қилишдан сақлайди. Бугунги фоний тузумларнинг қамоқлари Аллоҳнинг дўзахи олдида ҳеч нарса эмас, уларнинг бойликлари эса, Жаннат неъматлари олдида бир чақага қимматдир. Бизни бу дунёвий қўрқувлар Аллоҳнинг динига хизмат қилишдан ва Халифаликни тиклаш масъулиятидан тўсиб қўймаслиги керак. Аллоҳим бизни жаҳаннамидан асраб, жаннатига киритганида, мана шу эслатмамни ўқиганингизни, Ислом азизлиги йўлида чеккан заҳматларимизни ширин-ширин суҳбатларда эсга олиб ўтиришимизни насиб қилсин. Ҳақиқий зафар – Аллоҳнинг ризосига эришиб, абадий саодат масканида жам бўлишдир.

Салоҳиддин

12.05.2026й