ИНСОНЛАР ҚАЛБИГА ЙЎЛ

Бошланиши

 Ассаламу алайкум азиз ўқувчи! Бугунги кунда Ислом оламининг бошидан ўтаётган ҳар қанча қийинчиликларга қарамай тушкунлик ҳолатидан юксалиш сари ҳаракат қилаётганига гувоҳ бўлиб турибмиз. Албатта бу ҳаракатлар натижаси ўлароқ, Ислом уммати Аллоҳ Субҳанаҳу ва Таъолога ҳамдлар бўлсинки, Пайғамбарлик минҳожига асосланган иккинчи рошид Халифаликни тиклаш сари қадам ташламоқда. Бу манзилга тез кунларда етказишини Аллоҳдан сўраб қоламиз! Аллоҳ бу йўлдаги ҳаракатларимизга ривож берсин ва бу ҳаракатдагиларни пайғамбари Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васаллам ортидан эргашган саҳоба розияллоҳу анҳулар ва уларга чин маънода эргашганлар каби собит қадамлардан қилсин!

 Аллоҳ рози бўладиган йўлдан юриб, У зотнинг Росули соллаллоҳу алайҳи васаллам орқали туширган Ислом дини бўйича яшашни истаётган даъватчилар аввало ўзлари танлаган йўлнинг қанчалар масъулиятли эканлигини яхши англаб олишлари лозим. Даъватчилар инсонларни Аллоҳнинг йўлига чақирар эканлар, бу йўлда ҳар қандай синовларга дуч келишлари мумкинлигини унутмасликлари ва шу синовлар қаршисида ожиз бўлиб, танлаган йўлларида умидсизликка тушиб қолишлари ёки шу буюк йўлга зид амалларга ўтиб кетишлари мумкин эмас. Даъватчилар танлаган шонли йўл сари фаолиятларида инсонларнинг қалбини ишғол этиш ва натижада ўз аҳли-оилалари ёки умуман олганда, яқинлари қўлловига эга бўлиш энг муҳим масала эканлиги инкор қилиб бўлмас ойдек равшан ҳолатдир. Бу ҳолат жисмоний жиҳатдан ва айниқса маънавий томондан ҳам маслак бўлишлигини даъватчилар ўз ҳаракатлари давомида кўп бора гувоҳ бўлганликлари сир эмас.

 Зеро, шу ҳолатларни чуқур идрок қилган ҳолда даъватчилар учун энг мақбул йўл Қуръон ва Суннат эканлигини эслатиб ўтмоқчимиз. Ва даъватчиларга ёрдамчи бўлиш учун имкониятимиз борича ҳаракат қилишни мақсад қилган ҳолда “ОДАМЛАР ҚАНДАЙ КАСБ ҚИЛИНАДИ” деб номланган рисолани сиз азиз муштарийларга етказишни лозим топдик. Бу рисолани ёзган ва ўзбек тилига таржима қилган инсонлардан Аллоҳ рози бўлсин ва Ўзининг улуғ ажрларига лойиқ кўрсин! Ва бизларни ҳам шу буюк йўлда ўз ҳиссасини қўшганлар қаторида ажрлантирсин!

 Бу рисолани ўқиб шунга иқрор бўлдикки, Қуръон ва Суннатга асосланган бу рисола даъватчилар учун керакли қўлланма бўла олади. Ва даъватчилар ҳам бу қўлланмани ўқиб жисман ва қалбан Аллоҳ ва Росулига итоат қилиб, ботил фикрларнинг таъсирига тушиб қолмасликда мустаҳкам қалқон сифатида фойдаланиб, ўз нафсларини янада жиловлаган ҳолда танлаган йўлларида давом этадилар деган умиддамиз!

بسم الله الرحمن الرحيم

ОДАМЛАР ҚАНДАЙ КАСБ ҚИЛИНАДИ

Тақдим

 Аллоҳ Роббул оламинга ҳамд бўлсин. Росулул аминга, оиласига ва жамики саҳобаларига, уларга гўзал тарзда эргашганларга салоту саломлар бўлсин.

Аммо баъд:

 Мен фазилатли шайх Мозан ибн ал-Фурайҳнинг бу мўжаз рисоласи билан танишиб чиқиб, унинг Қуръонга асосланган ва далили суннат бўлган қимматли тадқиқот ва тарбиявий туҳфа эканлигига гувоҳ бўлдим. Бу рисола ғояси ҳаёт яхшиланиши учун қалбларга иймон уруғини экиш ва тинч-тотувлик муҳитини ёйишдир. Ҳеч шубҳа йўқки, адашган сарсон қалбларни ҳидоят ҳовузларига ва тақво булоқларига қайтариш йўллари ва воситаларини билишга энг муҳтож кишилар даъватчилардир. Аллоҳ муаллифнинг ҳаракатини тақдирласин, бизни ва уни иҳлос ва тақво билан ризқлантирсин, унинг бу амали билан ҳамма мусулмонларни нафлантирсин.

Муқаддима

 Албатта ҳамд Аллоҳгадир, Унга ҳамд айтамиз. Ундан бизни мағфират қилишини сўраймиз. Унга тавба қиламиз, нафсларимиз ёмонликларидан ва ёмон амалларимиздан паноҳ тилаб Аллоҳга сиғинамиз. Кимники Аллоҳ ҳидоятлаган бўлса уни залолатга бошлаб адаштирувчи йўқ, кимники залолатга солган бўлса уни ҳидоятловчи йўқ. Гувоҳлик бераманки, ҳеч илоҳ йўқ, магар ёлғиз Аллоҳгина Илоҳдир. Унинг шериги йўқ. Гувоҳлик бераманки, Муҳаммад Унинг бандаси ва росулидир, унга, оиласига ва саҳобаларига Аллоҳнинг салоти ва кўп саломлари бўлсин.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلاَ تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ

“Эй мўминлар, Аллоҳдан ҳақ-рост қўрқиш билан қўрқинглар ва фақат мусулмон бўлган ҳолларингда дунёдан ўтинглар!”.  (Оли Имрон 102)

يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالاً كَثِيراً وَنِسَاء وَاتَّقُواْ اللّهَ الَّذِي تَسَاءلُونَ بِهِ وَالأَرْحَامَ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً

“Эй инсонлар! Сизларни бир жондан (Одамдан) яратган ва ундан жуфтини (Ҳаввони) вужудга келтирган ҳамда у икковидан кўп эркак ва аёлларни тарқатган Парвардигорингиздан қўрқингиз! Яна ораларингиздаги савол-жавобларда ўртага номи солинадиган Аллоҳдан қўрқингиз ва қариндош уруғларингиз (билан ажралиб кетишдан сақланингиз)! Албатта Аллоҳ устингизда кузатувчи бўлган Зотдир”. (Нисо 1)

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلاً سَدِيدا * يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَن يُطِعْ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزاً عَظِيماًً

“Эй мўминлар, Аллоҳдан қўрқинглар, тўғри сўзни сўзланглар! (Шунда Аллоҳ) Ишларингизни ўнглар ва гуноҳларингизни мағфират қилур. Ким Аллоҳга ва Унинг пайғамбарига итоат этса, бас у улуғ бахтга эришибди”.   (Аҳзоб 70-71)

Аммо баъд:

 Одамлар даъватга муҳаббат қўйишлари, унга қучоқ очиб пешвоз чиқишлари ва унинг аскарларига ёрдамчи бўлишлари учун уларнинг қалбларини касб (забт) қилиш энг муҳим мавзулардан бири бўлиб, даъватчилар унга бутун диққат-эътиборларини қаратишлари лозим. Бу мавзу уларнинг фикрлари ва режаларидан катта ўрин олиши лозим. Бу мавзу бир неча томондан аҳамиятлидир:

 Аввало: одамлар қалбларини касб қилиш уларнинг ҳақни қабул қилишларига бўлган бир йўл ва воситадир. Баъзи одамлар даъватчи билан – унинг баъзи бир хато, нотўғри ҳатти-ҳаракатлари натижасида – уйғун кела олмагани (келиша олмагани) учун даъватдан юз ўгиришади. Набиий с.а.в. дан шундай деганлиги собит бўлган:

فَقَالَ : أَيُّهَا النَّاسُ ، إِنَّكُمْ مُنَفِّرُونَ

“Эй инсонлар, сизнинг орангизда нафратлантириб қочирувчилар бор”.

 Иккинчидан: даъватчилардан шундай бир синф борки, одамлар билан бўладиган муомалага аҳамият бермайди, одамларнинг унга бўлган муносабатларига парво қилмайди. Шунинг учун одамлар билан унинг ўртасида катта жарлик пайдо бўлади. Бу жарлик одамларга Аллоҳ даъвати етказилишига тўсиқ бўлади. Айни вақтда бузуқ, ботил фикрлар эгалари бўлган баъзи кимсаларнинг ўз фикрларига эргашувчиларни, ўзларининг мабдаларига аскарлар ва тарафдорларни вужудга келтиришганини кўрамиз. Чунки улар одамлар билан қандай муомала қилиш кераклигини билишади, шунинг учун уларнинг қалбларини касб қилишиб, уларнинг нафсларини ўзларидаги ботил фикрларга жалб қила олишган.

 Учинчидан: даъватчиларнинг одамлар қалбларини касб қилиши турли маслак, йўналиш ва ботил эътиқоддаги дин душманларининг машаққат чекиб сарфлаган ҳаракатларини йўққа чиқаради. Дин душманлари турли ахборот воситалари орқалари миш-мишларини, ёлғонлар ва бўҳтонларини тарқатиб, Ҳақ даъватчиларини хунук кўрсатиш учун шундай ҳаракатларини сарфлашади. Даъватчиларнинг одамлар қалбини касб қилиши бу ҳаракатларни йўққа чиқаради. Даъватчи киши одамларга мушфиқ, раҳмли отадек муомалада бўлиши керак. Ўзи ҳақида қандай қайғурса, улар ҳақида ҳам шундай ҳарислик билан қайғуриши, ўзига нимани хоҳлаб раво кўрса, уларга ҳам шуни хоҳлаб раво кўриши лозим. Бундай муомала ботил аҳли қаршисида эшикларни ёпади, натижада улар даъватчи шаънига зарар етказа олмай қолишади ёки унинг ҳақида шубҳаларни уйғота олмай қолишади.

 Тўртинчидан: одамлар билан ўзаро муносабатда бўлиш, улар билан иш олиб бориш даъват учун зарурдир. Бу ўзаро муносабат фақат Росулуллоҳ с.а.в. бизга ибн Умар розияллоҳу анҳумо ривоят қилган ушбу ҳадисда суннат қилиб кўрсатиб берган қалбларини касб қилиш услубларини маҳкам ушласаккина умид қилинган меваларни беради. Пайғамбаримиз с.а.в. шундай дедилар:

الذي يخالط الناس ويصبر على أذاهم خير من الذي لا يخالط الناس ولا يتحمل أذاهم

“Одамларга аралашадиган ва уларнинг озорларига сабр қиладиган мўъмин, одамларга аралашмайдиган ва уларнинг озорларига сабр қилмайдиган мўъминдан яхшироқдир”.

 Бешинчидан: даъватчиларнинг ўз атрофларидаги одамлар қалбларини касб қилиши мусулмон жамият аъзоларининг ўзаро жипслигини оширади, уларни бир-бирига раҳм-шафқатли, ҳамдард, меҳрибон бўлган кишиларга айлантиради. Бунинг ўзи ҳам шаръий матлабдир:

مَثَلُ المؤمنين في تَوَادِّهم وتراحُمهم وتعاطُفهم: مثلُ الجسد، إِذا اشتكى منه عضو: تَدَاعَى له سائرُ الجسد بالسَّهَرِ والحُمِّى

“Мўминларнинг бир-бирларига бўлган меҳр-муҳаббатлари, меҳрибонлиги, ҳамдардлиги бамисоли бирор аъзоси касалланса бошқа аъзолари бедорлик ва иситмалаш билан бир-бирини унга ёрдамга чақирадиган битта жасадга ўхшайди”.

 Бу ишларнинг барчаси ва бошқа ишлар “Одамлар қандай касб қилинади” деган мавзу ҳақида сўз юритишни ғоятда аҳамиятли ишга айлантиради. Биз бу мавзуга одамлар қалбини касб қилишдаги набавий воситаларни кўздан кечириб чиқиш орқали тўхталиб ўтдик, шундан кейин одамларни даъватчидан қочирувчи ва унинг даъватини қабул қилишларига тўсқинлик қилувчи баъзи нарсаларни ҳам зикр қилиб ўтдик.

 Аллоҳ Азза ва Жалладан бу амалимни ҳолис Ўзининг улуғ юзи учун қилинган амаллар жумласидан қилишини ва у билан наф етказишини сўраб қоламан. Албатта У (бунга муваффақ қилувчи) валий ва бунга қодирдир. Пайғамбаримиз Муҳаммадга, унинг оиласига ва ҳамма саҳобаларига Аллоҳнинг салоту саломи бўлсин.

Мозан ибн Абдул Карим ал-Фурайҳ

Ҳижрий 1412/12/20                                                                    (Давоми бор)