Босқинчи вужуднинг Шом заминига тобора чуқур кириб бориб, ҳаддан ошиши: шаръий қараш
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
Босқинчи вужуднинг Шом заминига тобора чуқур кириб бориб, ҳаддан ошиши: шаръий қараш
Устоз Абу Мўътаз Биллаҳ Ашқар
Мусулмонлар ўн уч аср давомида ягона байроқ остида ва ягона давлатда яшадилар. Гарчи бу давлат баъзи даврларда заифлашган ва таназзулга учраган бўлса-да, шаръий аҳкомлар доимо унга боғлиқ бўлиб келди. Аллоҳнинг калимасини олий қилиш ва даъватни ёйишни ифодаловчи жиҳод ҳукми эса бу аҳкомларнинг энг аввалида турди. Шу билан бирга, мусулмонлар заифлик даврларини бошидан кечирдилар ва бу даврларда, худди Набий ﷺ ва у зотнинг саҳобалари билан Уҳуд ва Хандақ жангларида бўлганидек, кофирлар уларнинг юртларига бостириб кирди.
Шунинг учун жиҳодни икки турга бўлиб ўрганиш табиий юзага келди:
1 –Талаб жиҳоди: унда имом-халифанинг рухсати шарт қилинади. Шунингдек, унинг шарт ва аҳкомлари мавжуд бўлиб, уларнинг аввалида куч-қувват ва қодирлик туради.
2 –Ҳимоя жиҳоди: бу жиҳод учун Шореъ томонидан алоҳида шартлар белгиланмаган ва унда имомнинг рухсати шарт қилинмайди.
Бу турдаги жиҳодда эркаклар, аёллар, ҳатто болалар ҳам ўз қудрати доирасида жанг майдонига чиқишлари мумкин. Тарихда бу амалиёт амалий татбиқ этилган. Масалан, мўғуллар Бағдодга ҳужум қилганида ёки насроний салибчилар Андалуснинг турли ҳудудларига босқин уюштирганида, одамлар ўз қувватига яраша курашганлар. Чунки ҳимоя жиҳоди Ислом заминидан кофирнинг зарарини даф этишни ва мусулмонлар юртларидан унинг фитналарини қайтаришни талаб қилади. Шу сабабли унда имомнинг рухсатини кутиш ақлга сиғмайди. Айниқса, Ислом замини кофир томонидан оёқ-ости қилинаётган бир пайтда имомнинг рухсатини кутиш мутлақо фойдасиздир.
Бунга Аллоҳ Таолонинг:
﴿فَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ مَا ٱسۡتَطَعۡتُمۡ﴾
«Бас, кучларингиз етганича Аллоҳдан қўрқинглар» [Тағобун 16]
деган сўзлари ва Набий ﷺнинг:
«فَإِذَا أَمَرْتُكُمْ بِشَيْءٍ فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ»
«Агар мен сизларни бирор нарсага буюрсам имконингиз борича уни бажаринглар», деб айтган ҳадислари далилдир. (Муттафақун алайҳ). Шунинг учун бундай ҳолатда, яъни Ислом заминига кофир ҳужум қилса, жиҳод қатъий фарзга айланади. Бунда талаб жиҳодида риоя қилинадиган шартлар ҳисобга олинмайди. Чунки агар бир қарич Ислом ери босиб олинса ёки Ислом юртига кофир бостириб кирса, жиҳод ҳар бир мусулмон учун фарзи айн бўлади.
Яҳудий вужудининг Шом ерларига тобора чуқур кириб бориши ва шу билан бирга, урушга тортилишни истамасликни даъво қилаётган жирканч овозларнинг кўтарилиши бизни бу гапларни айтишга мажбур қилди. Бу даъво эгаларининг айни шу заифлиги уларни тарсаки ва зарбаларни қабул қилишга мажбур қилмоқда. Ҳолбуки, ҳатто ҳозирги Сайкс–Пико чегаралари бўйича ҳам, қодирлик даражасида ўз юртлари ва ерларини ҳимоя қилиш уларга фарз ҳисобланади. Чунки яҳудий вужудининг Шом заминига чуқур кириб боришига фақат имконият даражасида ҳарбий жавоб қайтариш билангина тўсқинлик қилиш мумкин. Шунинг учун «Сурия заиф юрт» ёки «у яҳудий вужудига қарши тура олмайди» деган даъво мутлақо ботилдир. Шаръий далил уларга томошабин бўлиб ўтиришни эмас, балки ўз юрт ва ерларини ҳимоя қилишни фарз қилади. Гўё биз Сурия раҳбарларидан муаммони ҳал қилишни эмас, балки вазиятни тасвирлашни кутаётгандек, Сурия раҳбари «Яҳудий вужуди томонидан амалга оширилган ҳар бир ҳужум халқаро шартномалар ва дипломатик меъёрларга зид келади ҳамда тинчлик ўрнатилишини кечиктиради», деб баёнот берди. Вазиятни тасвирлашни ҳамма, ҳатто аёллар ва қариялар ҳам яхши билади. Қалқон бўлиб ҳимоя қиладиган ва ортида туриб жанг қилинадиган ҳукмдордан кутилган нарса ҳақиқатда шуми?!
Суриянинг ҳозирги ҳукмдорлари Шом аҳлини шунчалик хорликка солдиларки, натижада яҳудийлар Сувайда ва унинг аҳолиси ишларига эркин аралашиш, ўзбошимчалик қилиш, ҳатто мудофаа вазирлиги ва президент саройига зарба бериш каби тажовузларни одатий ҳолга айлантирдилар. Агар жамоат орасида ҳақиқий мард ўғлонлар бўлганида, яҳудийлар ҳеч қачон бундай ишларга журъат қилолмас эдилар. Қаранг, Ғазо аҳли қандай қилиб тарих ёзди ва ўз номларини буюклар рўйхатига муҳрлаб қўйди. Ҳолбуки, улар душманлари эга бўлган, ҳатто Шом ҳукмдорлари қўлидаги имкониятларнинг ўндан бир қисмига ҳам эга эмас эдилар.
Ўтган асрнинг XVIII ва XIX асрларида Усмоний давлат заифлашгач, унинг ички ишларига аралашиш давлатни қамраб олган заифлик омилларидан бирига айланди. Ҳатто бундай аралашув фақат унинг чегараларигагина таҳдид солиб қолмасдан, балки мустамлакачилик орқали давлатнинг юраги – марказий ҳудудларини ҳам тортиб олиш хавфини келтириб чиқарди. Масалан, Россия «камсонли озчиликларни ҳимоя қилиш» баҳонаси билан ортодоксларни қўллаб-қувватлаш мақсадида аралашди, Франция эса маронитларнинг тарафини олди. Худди шундай, бугун яҳудийлар ҳам Сувайда вилоятида «друзларни ҳимоя қиламиз» деган ниқоб остида аралашишга ҳаракат қилмоқда. Бу каби аралашувлар давлатнинг нуфуз ва обрўсини йўқотишига сабаб бўлиб, натижада мусулмон мамлакатларига қаратилган тўғридан-тўғри ҳарбий аралашув учун баҳонага айланди.
Шом ҳукмдорлари дунё Шомни ўз ҳолига ташлаб қўяди, деб ўйламасинлар. Чунки Шом минглаб йиллар давомида тўқнашувлар майдони бўлиб келган заминдир. У ё шаънли ва улуғвор бўлади, ёки хор аҳволга тушади, ўртамиёна ҳолат унда мавжуд эмас. Агар Шомнинг номусли ва обрўли фарзандлари зудлик билан ҳаракат қилмасалар, аҳмоқларни ўз ўрнига қўймасалар, у ҳолда Шом яҳудийлар қўли остидаги Ғарбий соҳил каби аҳволга тушиб қолади. Яъни, яҳудийлар унда ўзбошимчалик билан юриб, ўлдиради, қатл қилади, суиқасд уюштириб юради, маҳаллий ҳокимият эса фақат ўлдирилганларни санаш ва ҳокимни қўриқлаш билан чекланиб қолади. Худди Аббос ва унинг хавфсизлик идоралари сингари!
Росулуллоҳ ﷺнинг қуйидаги сўзлари нақадар ҳақдир:
«إِذَا تَبَايَعْتُمْ بِالْعِينَةِ، وَأَخَذْتُمْ أَذْنَابَ الْبَقَرِ، وَرَضِيتُمْ بِالزَّرْعِ، وَتَرَكْتُمْ الْجِهَادَ، سَلَّطَ اللهُ عَلَيْكُمْ ذُلًّا لَا يَنْزِعُهُ حَتَّى تَرْجِعُوا إِلَى دِينِكُمْ»
«Қачонки сизлар «ийна» савдоси билан шуғулланиб, чорва ортидан югуриб, деҳқончиликка рози бўлиб, жиҳодни тарк этсангиз, Аллоҳ таоло сизларга хорлик ва зиллатни мусаллат қилади ва сизлар ўз динингизга қайтмагунингизча, бу хорликни кетказмайди». (Абу Довуд ривояти).
Ислом давлати тарихида «диний, ирқий ёки мазҳабий озчиликлар муаммоси» деган муаммо мавжуд бўлмаган. Давлат фуқаролигини олган ҳар бир шахс унинг ажралмас қисми ҳисобланган. Мусулмонлар бу масалани маҳорат ва қудрат билан бошқарганлар. Бугун «озчиликлар» деб аталадиган халқлар мусулмон мамлакатларида ва Ислом ҳукмронлиги остида юзлаб йиллар тинч-тотув яшаган. Улар мусулмон ҳукмронлиги сабабли ёки зулм ортидан оммавий ҳижрат қилгани қайд этилмаган. Аксинча, адолат ва инсофни кўрганлари учун давлат ҳудудидан ташқаридаги диндошларини ҳам ўзлари яшаб турган Ислом диёрларига даъват қилганлар.
Аммо бугун, ҳозирги «ҳокимсимон»лар даврида, мусулмон мамлакатлари ер юзидаги турли қутблар ва душманлар учун очиқ майдонга айланди. Унинг чегаралари бирма-бир қисқармоқда, кофирлар эса турли баҳоналар остида Ислом юртларига аралашиб, турли шиорлар ниқоби остида ўзбошимчалик қилмоқда. Уларни бу ишларга ундаётган нарса – ҳукмдорларнинг уларнинг хизматкорларига айланиб қолганидир. Чунки бу ҳукмдорлар эгаллаб турган тахтлари учун айнан уларга қарздордирлар.
Шом бошқа мусулмон юртларидан устун эмас. Унинг ҳукмдори яҳудий вужудининг минтақада ўзбошимчалик қилиб, ўлдириб ва бомбардимон қилиб юрганини кўриб турибди. Аммо қилаётган иши – гўё у мамлакатнинг ҳукмдори эмас, ўлдирилаётганлар эса унинг фуқаролари эмасдек – фақат сўз билан таъриф бериш ва қоралашдан иборат. Кечагина тахтга чиқишидан аввал, у кофирларга қарши жиҳод ва жанг билан таҳдид қилар эди. Аммо бугун эса, у ҳам, кофирлар ҳам биргаликда Шом аҳлига қарши уришмоқдалар.
Унинг Сувайдада қилган иши – яъни куч ва хавфсизлик идораларини орқага тортиб, оддий одамларни ўзларидан кўп сонли ва яхши қуролланган тўдалар қўлида ҳалок бўлишига ташлаб қўйиши – бунинг энг очиқ далилидир. Бу амали учун у қиёмат кунида жавоб беради. Шундай экан, ўша сўроққа жавоб тайёрлаб қўйсин!
Роя газетасининг 2025 йил 6 август, чоршанба кунги 559-сонидан
