Бугун ҳаётимизни нималар шакллантирмоқда?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Инсонларни бузиш ёки тузатиш воситаларига эътибор беришдан аввал, аслида, инсонни бузувчи ва тузатувчи таянч нима эканлигини билиб олишимиз керак. Бу нарса инсон эътиқод қиладиган асосий фикрдир. Бу асосий фикр инсондаги тушунчани шакллантиради. Инсон ўз тушунчасига кўра ҳаракатланади. Мисол учун, инсоннинг тушунчасида бирор нарса ёмон бўлса, унга нисбатан ёмон муносабатда бўлади. Аксинча тушунчасида яхши бўлса, яхши муносабатда бўлади. Энди асосий масала шу тушунча қаердан, қандай шаклланади?

Инсоннинг тушунчаси ўзи эътиқод қиладиган маълум бир асос орқали шаклланади. Инсон ҳар қандай ҳолатда яшаш жараёнида асос бўлувчи маълум бир фикрга эътиқод қилади. Мисол учун, кимдир капиталистик, кимдир социалистик, кимдир ватанпарварлик, кимдир миллатчилик ва мўминлар эса, Исломни танлашади. Бу танланган асос бўлувчи фикрлар инсонга етказилувчи маълумотлар орқали баҳо берилишида катта ўрин тутади. Мисол учун, фалон банк кам фоизли кредит бераётганини эшитган капиталист инсон бу ишга фойдали эканлиги учун яхши, деб баҳо беради. Мусулмонни эса, фойда-зарар қизиқтирмайди, у бундай ишни, ҳатто жуда кам фоизга берилса ҳам ҳаром, деб билади.

Кўриб турибмизки, инсондаги асос билан бирга унга берилаётган маълумотлар ҳам катта аҳамиятга эга. Айниқса, бизнинг минтақадаги мусулмонлар каби ўз эътиқоди бўйича яшашни билмаса, унда асосий нуқта уларга етказилаётган маълумотларда бўлиб қолади. Масалан, ОАВлар билан бирга кино, қўшиқ ва шу каби шоулар, теледастурлар каби омиллар инсонларни бошқаришдаги воситалар ҳисобланади. Чунки ўз эътиқоди бўйича яшашни унутган халқ кино қаҳрамонга ёки шоу оламидаги артистларга ўхшашга ҳаракат қилади. Шунинг учун халқни бошқаришга интилаётганлар шу соҳаларга эътибор қаратишади. Яъни бу омиллар орқали халқнинг ҳаёт тўғрисидаги баъзи тушунчалар, орзулар ва кўп ҳолатлар бўйича инсонлар ўртасидаги муносабатлар, мисол учун, она-бола, ота-бола, ака-ука, опа-сингил каби муносабатлар шакллантирилади. Энг асосийси, бошқарувчидан бошқарилувчининг розилиги ёки норозилиги каби муносабатлар ҳам шакллантирилмоқда.

Бу нарсалар бизнинг бугунги ҳаётимизда очиқ кўриниб турган воқеликлардир. Биз шундай ҳаётда яшаяпмиз. Чунки биз ўз эътиқодимиз бўйича яшашни унутдик. Шунинг учун ҳаётимиз шундай тубан йўллар гирдобида шакллантирилмоқда. Бундан қутулишнинг ягона йўли Исломимизни қайта таниш ва унга ҳақиқий маънода қайтишдир.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

04.03.2020й