Фикрий йўқотиш моддий йўқотишдан фожеалироқ

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Очиқ ҳақиқатни аччиқ бўлса-да тинглашни истайсизми? Сизу биз бугунги кунни қанчалар бежашга ҳаракат қилмайлик, барибир тарихга бугунги кун “фикрий тубанлик даври”, деб битилади. Чунки биз ростдан ҳам шундай тубанлик ботқоғида яшамоқдамиз. Буни сиз хоҳ инкор қилинг, хоҳ ишонманг, фарқи йўқ, бу воқелик тасдиқлаб турган ҳақиқатдир.

Биламизки, жамият ҳаётига баҳо беришда кўплар моддий жиҳатга эътибор қаратади. Лекин афсуски, бундай инсонлар агар фикрий ўсиш юзага келмаса, ҳар қандай моддий бойликни ҳам йўқотиш мумкинлиги тўғрисида фикрлаб кўришмайди. Шу жумладан инсонлар ҳаётига ҳар хил қурилишларни мисол келтириб баҳо бериш ҳолатига жуда кўп дуч келамиз. Тўғри, баъзан қурилишлар ҳаётнинг қайсидир жиҳатларига баҳо беришимиз учун ёрдам берар, лекин бу ҳаётга тўлиқ баҳо бериш мумкинлигини англатмайди. Мисол учун, Фиръавнлар замонида кўплаб қурилишлар бўлди, лекин жамиятдаги инсонларнинг ҳаёти шунга лойиқмиди, деган савол бор. Бунинг акси ўлароқ айтадиган бўлсак, Росулуллоҳ с.а.в. бутун инсоният тан олган етакчидир. Ҳатто нафақат қўл остидагиларга, балки бошқа халқларга ҳам адолат қилишда, ўз умматларини жоҳилиятдан юксакликка олиб чиқишда улардан ўтадигани йўқ. Агар у зот росул эдилар, шунинг учун у зотга бошқа инсонлар тенглаша олмайди, дейилса, айтишимиз мумкинки, Абу Бакр р.а. ва Умар р.а. лар ҳам етакчиликда ўзларидан кейин келадиган барча инсониятга ўрнак бўла олдилар.

Агар умматнинг ер ости ва ер усти бойликлари тўлиб-тошган бўлса ҳам бу умматда фикрий бойлик вужудга келмаган экан, ўз бойликларини ёки беҳудага совуради ёки ўзгалар манфаати йўлида ишлашига йўл қўйиб беради, бу хоҳ мажбурий, хоҳ ихтиёрий бўлишининг фарқи йўқ. Ҳаттоки бундай уммат ўзининг мустамлака эканлигини, мустамлакачи томонидан чизиб берилган қоидалар асосида бошқарилаётганлигини ҳам сезмай қолади. Бу худди ухлоқ одамни исталганча ҳақорат қилиш ҳолатига ўхшайди. Токи ухлоқ одам уйғониб кетмаса бўлди. Бугунги бизнинг ҳолатимиз ҳам худди шундай бўлиб қолди. Куфр истаганча устимиздан ҳукм юритмоқда, бизнинг эса, бунга парвойимиз халак.

Буларга қўшимча тарзда умматнинг интеллектуал ва жисмоний салоҳиятини ҳам айтиб ўтиш лозим. Бугунги кунда булар умматнинг ўзи учун эмас, бошқа халқлар манфаати йўлида ишлатилмоқда. Уммат фарзандлари ўз уммати, ўз юрти учун ўзининг интеллектуал ва жисмоний салоҳиятини сарф этишни истайди, бироқ…

Умматнинг юксалишидаги асосий ва ягона омил бу фикрий ўсишдир. Шундагина у ўзидаги ҳар қандай бойликни, у хоҳ ер ости ва ер усти бўлсин ёки ишчи ресурслар билан боғлиқ бўлсин, ўз манфаати йўлида тўғри сарф эта олади. Бунинг учун эса, ўз динимиз бўлган Исломни ақидасидан бошлаб тушунишимиз ва унинг давлат бошқарувига татбиқ қилинувчи тузум эканлигини идрок этишимиз ва уммат ҳаётига жорий қилишимиз керак бўлади.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

26.03.2020й