Хавфсизлик кимнинг қўлида?
Хавфсизлик кимнинг қўлида?
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
“Дунё” ахборот агентлигининг 28 сентябрь кунги хабарига кўра, Хитойнинг қатор экспертлари Президент Мирзиёевнинг БМТ Бош Ассамблеясининг 80-сессиясидаги нутқига ўз фикрларини билдирди.
Ван Минмей, “Psearcher” журнали муҳаррири: “Президент Мирзиёев экологик барқарорлик масаласига тўхталди. Хитой ОАВ Ўзбекистоннинг глобал экологик ташкилотлар билан ҳамкорлигини, тўққизта UNEP конвенциясида иштирокини ва Миллий экологик ҳисоботни юқори баҳолайди”.
ЛЮ СЮЙ, Хитой Халқ университетининг Россия, Шарқий Европа ва Марказий Осиё тадқиқотлари маркази директори ўринбосари: “Президент Мирзиёевнинг нутқи барқарор ривожланиш, хавфсизлик, иқлим ўзгариши ва мулоқот масалаларини ўз ичига олди. Ёшларни ривожлантиришга қаратилган ташаббуслар, хусусан, Тинчлик учун жаҳон ёшлар ҳаракатини ташкил этиш таклифи халқаро эътиборга лойиқ”.
Гао Вэйчжун, Давлат соғлиқни сақлаш ишлари қўмитаси қошидаги Халқаро ҳамкорлик маркази директори: “Президент онкология масаласига эътибор қаратди. Ўзбекистоннинг болалар онкологияси бўйича БМТ тадбири ташаббуси қўллаб-қувватланади”.
Чу Ли, Пекин хорижий маданият ва савдо ассоциацияси ижроия раиси: “Ўзбекистоннинг қашшоқликка қарши муваффақиятлари Хитой ОАВда ёритилди. Туризм соҳасида визасиз режим ва “Ўзбекистон туризм йили” тадбирлари Хитой туристлари оқимини кўпайтирди”.
Билдирилган фикрлардан кўриниб турибдики, Мирзиёевнинг Нью-Йорк сафарига доир Хитойнинг муносабати Россия муносабатидан фарқли ва ўзига хос тарзда намоён бўлмоқда.
Дарҳақиқат, Мирзиёевнинг Нью-Йорк сафари халқаро майдонда кенг муҳокамага сабаб бўлди. Чунки Трамп маъмурияти Ўзбекистон президентини ўзига хос олқиш ва мақтов билан қарши олди. Вашингтонда имзоланган миллиардлаб долларлик шартномалар, энергетика ва инфратузилма соҳаларидаги стратегик лойиҳалар ҳамда Оқ Уй билан яқинлашиш Москва ва Пекин учун жиддий сиёсий ишора бўлди. Бу икки куч ушбу ҳолатни Тошкентнинг геосиёсий бурилиши сифатида қабул қилиши табиий.
Шунинг учун Россия жавоб чораларини турли “фронтлар”да қўллаётганини кўришимиз мумкин. Красноярск ўлкасида ўзбек хонандаси концерти пайтида махсус кучлар бостириб кириб, кўплаб мигрантларни ҳибсга олгани, шунингдек, 29 сентябрга ўтар кечаси Серпухов осмонида Uzbekistan Airways’нинг Airbus A320 самолёти ва Embraer Legacy 650 бизнес-жети хавфли даражада яқинлашиб кетиши Путин режими Мирзиёевга босим ричагларини қўллашга уринаётганини кўрсатади.
Пекин эса “юмшоқ сиёсат”ни қўллаяпти.
Марказий Осиёда нуфуз ва ҳукмронлик учун рақобат кундан-кунга кучайиб борар экан, йирик давлатларнинг ёндашувлари ўртасидаги фарқ ҳам яққол кўзга ташланмоқда. Россия фақат “қамчи” билан, Америка ва Хитой эса “қанд” билан ёндашмоқда. Бироқ барчасининг мақсади битта – минтақа устидан назорат ва таъсир доирасини сақлаб қолиш.
Шундай бўлса-да, геосиёсий кучларнинг фарқли ёндашуви “хавфсизлик жилови кимнинг қўлида” эканлигига бевосита боғлиқ. Буни Яқин Шарқ мисолида кўрдик. Хавфсизлик кафолати Америка қўлида бўлган Қатар ва Эронга яҳудий вужуди томонидан берилган зарбалар ёки Ҳиндистон ва Покистоннинг бир-бирига берган зарбалари аслида бу – ўз назорати остидаги давлатларга Вашингтоннинг берган зарбалари ҳисобланади.
Марказий Осиёда эса, хавфсизлик жилови асосан Россия қўлида. Чунки ҳанузгача ҳарбий жиҳатдан КХШТ, қурол-яроқ, ҳарбий база ва қўшма машғулотлар орқали ҳамда хавфсизлик структурасидаги кадрлари орқали Россия минтақада асосий хавфсизлик “кафолатчиси” бўлиб келмоқда. Шунинг учун Россия минтақа ҳукуматларига мигрантларга рейдлар, газ ва нефт нархлари, чегара хавфсизлиги каби омиллардан фойдаланиб, қўпол босим ўтказа олади. Демак, муносабатлардаги фарқ катта давлатлар қўлидаги имконият калитларидан келиб чиқмоқда.
Мирзиёевнинг Нью-Йорк сафари бўйича жамоатчилик эътибори асосан миллиардлаб долларлик инвестиция лойиҳалари ва компаниялар билан тузилган келишувларга қаратилди. Бироқ иқтисодий жиҳатдан ташқари, бу ташрифда оммага ошкор этилмаган – хавфсизлик йўналишидаги пинҳона келишувлар ҳам бўлганлиги эҳтимолдан холи эмас. Чунки Нью-Йоркдаги БМТ Бош Ассамблеясининг 80-сессияси соясида ўтказилган тадбирлар олдидан Трампнинг Толибон билан муносабатларида кескин зиддият юзага келгани шунга далолат қилади.
Шуни унутмаслик керакки, АҚШ ташқи сиёсатининг устувор йўналиши аввало хавфсизликдир.
Хулоса шуки, токи, Уммат хавфсизлиги ташқи мустамлакачи кучлар қўлида турар экан, мусулмонлар устидаги таҳдид ва зўравонликлар
давом этаверади. Хавфсизлик – Умматнинг асосий эҳтиёжи бўлиб, уни фақатгина пайғамбарлик минҳожи асосида барпо этиладиган Рошид Халифалик давлатигина кафолатлай олади. Шунинг учун мусулмонлар Аллоҳнинг динига қайтсалар, Унинг қонунларини ҳаётга татбиқ қиладиган Рошид Халифалик Давлатини тикласалар, ана шундагина уларга тўлиқ хавфсизлик кафолатланади – мол-мулки, шаъни ва ҳаёти омонда бўлади!!!
Росулуллоҳ ﷺ дедилар:
إنَّمَا الْإِمَامُ جُنَّةٌ، يُقَاتَلُ مِنْ وَرَائِهِ وَيُتَّقَى بِهِ
“Имом-халифа қалқондир. Унинг ортида туриб жанг қилинади ва у билан ҳимояланилади”.
Иззатуллоҳ
04.10.2025й
