Ким айбдор?

بسم الله الرحمن الرحيم

18 апрел куни ижтимоий тармоқларда Бухоро шаҳридаги EndoLOR хусусий клиникасида 11 ёшли бола тиббий муолажадан сўнг вафот этгани ҳақида хабарлар тарқалди. Марҳумнинг яқинларидан бири, шамоллагани учун келган спортчи бола “проба“ сиз антибиотик укол қилингани оқибатида вафот этгани, клиника раҳбари марҳумнинг яқинларига жасадни экспертизага бермаслик учун 30 минг доллар таклиф қилганини айтиб: “Ўзбекистоннинг ҳамма жойида коррупция, унга қарши ким курашади?” – деди. 22 апрел куни Бош прокуратура Жиноят кодексининг 116-моддаси (Касб юзасидан ўз вазифаларини лозим даражада бажармаслик) билан жиноят иши қўзғатилганини маълум қилди.

Хабарлар оқими ўз касбига лаёқатсиз ёки вазифасини лозим даражада бажармаган шифокорга нисбатан жиноий иш қўзғатилганини, шунингдек, соғлиқни сақлаш соҳасида авж олган коррупцияга эътиборсиз қаралаётганини кўрсатмоқда. Сир эмас, бундай ҳодисалар ҳаётимизда тез-тез учрайдиган бўлиб қолди. Бунинг ечимини излаган кишида табиий савол туғилади: муаммо нимада – шахсдами, жамиятдами ёки мавжуд қонунлардами?

Мақсади мусулмон халқимизни Исломидан – ўзлигидан айириш бўлган кофир мустамлакачи давлатлар Уммат мавжуд бўлишининг умуртқа поғонаси бўлмиш Исломий сақофат-маърифатни йўқ қилиш учун таълим соҳаси устидан ўз ҳукмронлигини ўрнатиб, фақат Ғарб сақофати берилишини таъминлади. Чунки Умматнинг сақофати, Исломий маърифати зеҳнлардан ўчиб кетса, ўзи ҳам тугаб битади. Шунингдек, мустамлакачи кофирлар Умматни тинчлик ҳолатида ҳам жисмонан йўқ қилиш учун соғлиқни сақлаш соҳасига бир қанча лойиҳалар киритдики, соҳадаги хатоликлар, масъулиятсизликлар туфайли ўлимларнинг қайд этилиши айнан шунинг натижасидир. Шу сабабдан, бу икки соҳа мустамлакачи кофирлар кўзлаган мақсадларга хизмат қилиши учун ДХХ каби хавфсизлик тизимларининг назоратидаги муҳим бўғинлар ҳисобланади.

Тиббий соҳа Умматни жисмонан мажруҳ ҳолатга келтиришга қаратилганини тушуниш учун биргина дори воситалари бўйича қаралса, кифоя. Дунё фармацевтика саноати ҳам қолган соҳалар каби фақат манфаат асосига қурилган бўлиб, дори воситалари савдосида мижоз беморлар ҳисобланади, мижознинг кўпайиши беморнинг кўпайишига боғлиқ бўлади. Шунинг учун дори воситалари беморни даволаш учун эмас, балки касалликлар турининг кўпайишига олиб келяпти. Бу инкор қилиб бўлмайдиган даражадаги ҳақиқатга айланди. Демак, манфаатни ўзининг “худоси” қилиб олган капиталистик иқтисодда дори воситалари касалликни кўпайтириш мақсадида ишлаб чиқилади, десак муболаға бўлмайди. Буни дориларнинг ижобий таъсиридан салбий таъсири кўп бўлаётганлигидан ҳам билиш мумкин.

Бундан ташқари, Ғарбнинг фармацевтика компаниялари ўзининг ички бозори ва “учинчи олам” деб аталувчи ривожланмаган мамлакатлар, асосан, мусулмон мамлакатлари учун бир хил номдаги дори воситасини турлича таркиб ва сифатда ишлаб чиқаради. Бу ички бозор ва экспорт учун алоҳида стандарт дегани. Diageo (UK) ва Hindustan Antibiotics (India) ишлаб чиқарган “Ципрофлоксацин”  антибиотикларда асосий фаол модданинг миқдори 30-50% гача кам эканлиги аниқланган. Шу билан бирга, Исломий юртларга “тажриба майдони” сифатида қараб, ўзининг ички бозорига мўлжалланган дориларни клиник синовдан ўтказади, шу қатори, мусулмонлар учун хос версияларни ҳам яратади. Масалан, 1996 йил Pfizer компанияси Нигерияда менингит дориси синовини ўтказиб, болаларда оғир асоратларга сабаб бўлган. Ёки “Док-1 Макс" сиропи билан боғлиқ фожиани олайлик: 2023 йил август ойида Ҳиндистоннинг Marion Biotech фармацевтика компаниясининг “Док-1 Макс” йўталга қарши сиропини Ўзбекистонда қабул қилиниши оқибатида камида 69 нафар бола вафот этган. (WHO) маълумотларига кўра, Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти ривожланмаган мамлакатлардаги дориларнинг тахминан 10 фоизи паст сифатли ёки сохталигини тан олган. Яна бир мисол, оддий шамоллаб қолдингми, шифокорлар осонликча ёзиб бераверадиган ёки дорихоналардан шифокор рецептисиз сотиб олиш ҳеч қандай муаммо бўлмаган антибиотикларни Европа деярли қабул қилмайди, балки альтернатив даво усуллари – дамлама ва витаминларни истеъмол қилади. Фақатгина фавқулодда ҳолатларда тавсия қилиниши мумкин, унда ҳам дорихоналар электрон рецептсиз бермайди. Сабаби, антибиотиклар вирусли касалликларда умуман самарасиз, иммунитетни сусайтиради ва энг ёмони антибиотикларга резистентлик (чидамлилик)ни пайдо қилади. Чунки резистент инфекцияни даволаш жуда қимматга тушади, касаллик узоқ давом этиб, организмда ишлаб чиқариш қувватини пасайтиради. Шунинг учун антибиотиклардан фойдаланиш жараёнини Европа дори агентлиги (EMA) қаттиқ назорат қилади.

Шу биргина дори воситаларидан хулоса қилиш мумкинки, тиббиёт соҳасининг бошқа бўғинлари, у хоҳ тиббий ускуналар бўлсин, хоҳ тиббиёт ходимларини тайёрлаш бўлсин, қанчалик даражада Умматни жисмонан майиб-мажруҳ қилишга йўналтирилаётганини тасаввур қилинг! Афсуски, бу соҳада ҳам ўзбек режими халқаро ташкилотлар ва Ҳиндистон каби мусулмонларнинг ашаддий душманлари бўлмиш кофир давлатлар билан кенг қамровли ҳамкорлик олиб бормоқда.

1. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (WHO) билан 6 миллион долларлик лойиҳа бўйича ҳамкорлик. (WHO Uzbekistan – Country Cooperation Strategy)

2. ЮНИСЕФ (UNICEF) билан ҳамкорлик: Она ва бола саломатлиги лойиҳаси бўйича 2021 йилдан буён болаларга эмлаш дастурлари ва перинатал хизматларни ривожлантириш. (UNICEF Uzbekistan Annual Report)

3. Жаҳон Банки (World Bank) билан ҳамкорлик: 80 миллион долларлик (2021–2026) Health System Improvement Project; First Health Project; Second Health Project лойиҳалари. (World Bank in Uzbekistan – Health Projects)

4. IFC билан ҳамкорлик: 2023 йил май ҳолатига кўра, 400 миллион доллардан ортиқ инвестиция мажбуриятларини олган.

5. GIZ лойиҳалари бўйича кадрларни тайёрлайди.

6. KOICA (Корея Халқаро Ҳамкорлик Агентлиги) билан тиббий таълимни ривожлантириш бўйича лойиҳа. (KOICA Uzbekistan Office)

7. Осиё тараққиёт банки, Халқаро молия корпорацияси, Европа тикланиш ва тараққиёт банки билан 1,2 млрд долларлик 5 та лойиҳа амалга оширилмоқда ва ҳ.к… Росулуллоҳ ﷺ:

النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: "تَزَوَّجُوا الْوَدُودَ الْوَلُودَ، فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الأُمَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

“Меҳрибон ва кўп фарзанд туғадиган аёлларга уйланинглар. Чунки мен Қиёмат куни сизларнинг кўплигингиз билан (бошқа) умматлар олдида фахрланаман”, – дедилар. (Абу Довуд, Насоий ривояти)

Расулуллоҳ ﷺ Ислом Умматини буюклик шартларидан бири бўлмиш кўпайишга тарғиб қилар эканлар, бунинг ортидан кофир мустамлакачиларнинг мусулмонларни ягона, етакчи уммат ўлароқ мавжуд бўлишига қарши қаратилган ҳар қандай лойиҳаларини фош қилиш ва барбод этиш учун курашга ҳам чорламоқдалар. Бу кураш самарали бўлиши учун, албатта, у Рошид Халифалик давлатини тиклаш орқали Исломни ҳукумат даражасида татбиқ қиладиган Исломий жамиятни барпо қилишга қаратилган бўлмоғи лозим. Зеро, Аллоҳ азза ва жалланинг қонунлари устувор бўладиган Исломий жамият юзага келсагина коррупция боши бўлмиш мустамлакачилар ва уларга малайлик қилаётганларнинг юртларимиздаги ҳукмронлиги барҳам топади ҳамда дори-дармон воситаларини Исломий стандартлар асосида ишлаб чиқилади. Шунингдек, ҳар бир мусулмоннинг соғлигини ҳимоя қилиш, жонини сақлаш Аллоҳнинг ўзгармас ва барқарор ҳукми, деган эътиқод билан хизмат кўрсатадиган тиббиёт ходимларини тайёрлаш таъминланади. Расулуллоҳ ﷺ дедилар:

لا ضَررَ ولا ضِرار

“(Исломда бировга) зарар бериш ҳам, (ўзига) зарар етказиш ҳам йўқ”. (Байҳақий ва Дароқутний ривояти)

Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон Матбуот бўлими аъзоси Иззатуллоҳ

29.04.2025й