Коронавирус: инсоният учун навбатдаги дарсми?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Инсоният ўз тарихи давомида жуда кўплаб бало-ю офатларни бошидан ўтказди. Кризислар, эпидемиялар, табиий офатлар ва ҳоказолар инсоният бошига доимий равишда ёғилиб турди. Баъзилар булардан ўзига керакли ва муҳим хулосаларни чиқарди, бироқ кўпчилик тез орада унутиб, ўзининг эски яшаш тарзи билан ҳаёт кечиришда давом этди. Бугун эса, инсоният тараққиёт ва техника-технология борасида ўзининг энг юқори нуқтасига чиқди, деб даъво қилинаётган бир даврда оддий вирус олдида нақадар ожиз қолаётгани борган сари ойдинлашиб бормоқда. Дунё бўйлаб тарқаётган COVID-19 коронавируси айниқса йирик давлатларнинг тинка-мадорини қуритмоқда. Уларнинг инсоний ва моддий талофатлари кун сайин ортмоқда. Бундан ташқари, ушбу вирус тарқаши ортидан кўрилаётган чоралар оқибатида дунё иқтисодиёти жуда катта зарар кўрмоқда, ҳатто унинг бутунлай қулаши хавфи юзага келмоқда. Ушбу ҳолат бўйича ҳар хил фикрлар билдириляпти, жумладан у йирик давлатларнинг геосиёсий ўйини эканлиги тўғрисидаги фикрлар ҳам янграмоқда. Бироқ биз бу ва бошқа жиҳатларни муҳокама қилмоқчи эмасмиз ҳамда эътиборингизни ушбу ҳолатга бошқа жиҳатдан қараш орқали аниқ тўғри хулоса чиқаришга қаратмоқчимиз.

Одатда, инсон бирор муаммога ечим топа олмай қолганда ўзининг ожизлигини – ҳали муаммога йўлиқмай туриб ҳис қилганидан кўра – яхшироқ ҳис қилади. Чунки ўша пайтда худди пешонаси билан деворга урилган ёки боши берк кўчага кириб қолган одамдек бир жойда депсиниб туриб қолади. Ё олдинга юра олмайди ё орқага қадам босолмайди. Олдида турган муаммо уни шунчалар эзиб юборадики, ҳатто ўз жонига қасд қилишгача ҳам олиб бориши мумкин. Шундай вақтларда у ўзи илоҳ, деб биладиган нарсасидан ёрдам сўраб, муаммосини ечиб беришини сўрайди. Чунки у –қанчалар бой ва таъсир кучига эга бўлмасин – ўз муаммосини ҳал қилишга кучи етмаяпти. Демак, инсон ўз ожизлигини ҳис қилган пайтда ўзидан қудратлироқ бўлган қувват эгасидан ёрдам сўраши унинг табиатида бор, бу инсондаги тадайюн (диндорлик) ғаризасининг талабидан юзага келадиган ҳолатдир.

Юқоридагилардан хулоса сифатида шуни айтиш мумкинки, коронавирус пандемияси инсонларнинг нақадар ожиз эканликларини бутун инсониятга – ҳа, айнан барча инсонларга, якка шахсга эмас – яна бир бора эслатиб қўйди. Бу борада қандай фикрлар билдирилмасин, аниқ тўғри хулосалардан бири айнан шундай бўлиши лозим. Инсон ўзининг қанчалар ожизлигини унутиб қўяр экан, ўз Яратувчисини ҳам унутади. Бугун инсоният тарихда доим қилиб келган хатосини яна такрорлади. Яъни ўзи эришган барча муваффақиятлари замирида ўз ақли ва меҳнати ётибди, деб хаёл қилди, кибр ва ғулуга кетди. Ваҳоланки, ундаги бор бўлган ҳамма нарсани унинг Яратувчиси – Аллоҳ Таоло берганини, ҳатто ҳозир ўзи билган барча илмларнинг асоси Аллоҳ Субҳанаҳу ва Таоло тарафидан Пайғамбарларига берилган таълимга бориб тақалишини, ақлли мавжудот қилиб яратилганлиги ва меҳнат қилишга қодир қилиб қўйилганлигини, ҳамма-ҳаммасини унутди. Унинг барча муваффақиятлари замирида Аллоҳнинг хоҳиш-иродаси ва илми ётганлигини буткул унутди. Ҳатто иш шу даражага бориб етдики, Аллоҳ томонидан нозил қилинган илоҳий қонунларни инкор қилиб, ўзи “шариат” тузишни маъқул кўрди. Бироқ Аллоҳ Таоло Ўзининг ҳикмати ила бизга ожизлигимизни мана нечанчи бора эслатмоқда. Бизга навбатдаги дарсини бермоқда. Кимки бу борада фикр юритиб ўзига тўғри хулосаларни чиқариб олса, у албатта унинг катта ютуғидир. Зеро, Аллоҳ Таоло инсонларни ақл юритишга буюрган. Шундай экан, эй инсонлар, ақл юргизмайсизларми?!

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух

04.04.2020й