Ла илаҳа иллаллоҳ Муҳаммадар Росулуллоҳ калимасини қай даражада тушунамиз?
Ла илаҳа иллаллоҳ Муҳаммадар Росулуллоҳ калимасини қай даражада тушунамиз?
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Ҳозирги кунда биз яшаётган жамиятимизга назар соладиган бўлсак, аксар қисмини мусулмонлар ташкил этишини кўришимиз мумкин. Мусулмон деган сўз бизга бир оддий сўзга айланиб қолган, чунки ҳаммамиз мусулмон эканимизни эътироф этамиз, кимдир бу сўзни асл маъносини тушуниб мусулмонман, деса, кимдир тақлидан, яъни ота-онаси мусулмон бўлгани учун мен ҳам мусулмонман, дейди.
Аслида мусулмон инсон қандай бўлиши керак? Ла илаҳа иллаллоҳ Муҳаммадар Росулуллоҳ дейиш мусулмон эканимизга кифоя қиладими? Ёки мусулмон бўлишнинг ўз ҳақиқати борми?
Воқеликка назар соладиган бўлсак, ҳар бир нарсанинг ўз ҳақиқати борлигини кўрамиз. Мисол учун, чойнакнинг ҳақиқати унга чой дамланиши, пиёланики унга чой қуйилиши. Ёки ўқитувчини олайлик, унинг ҳақиқати ўқувчиларга таълим бериши ва ҳоказо, бундай мисолларни кўп келтириш мумкин.
Энди фикрлаб кўрадиган бўлсак, мусулмоннинг ҳам ўз ҳақиқати бор, деган хулосага келсак бўлади. Пайғамбаримиз с.а.в. давридаги саҳобий р.а. лар биргина калима – ла илаҳа иллаллоҳ Муҳаммадар Росулуллоҳни айтишлари билан Исломга тўлиқ амал қилишни бошлашган. Чунки улар бу сўзнинг маъносини мен ҳар бир муаммога Аллоҳ ва Росулини ҳакам қиламан, деб тушунишган ва шу гапирган гапларини Аллоҳ Субҳанаҳуга берилган ваъда, деб билишган. Шунинг учун ҳам ҳозирги кунгача биз саҳоба р.а. лардан ўрнак олиб келамиз.
Энди биз мусулмонлар мусулмончиликни даъво қилар эканмиз, саҳоба р.а. лар тушунгандек тушуняпмизми, шу келтираётган калимамиз орқали Аллоҳга итоат қилишга ваъда бераётганимизни англаяпмизми?
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ
– “Осмонлар ва Ернинг яралишида ҳамда кеча ва кундузнинг алмашиб туришида ақл эгалари учун (бир яратувчи ва бошқариб тургувчи зот мавжуд эканлигига) оят-аломатлар борлиги шубҳасиздир”. (3:190)
Ушбу оятда Аллоҳ Таоло ақл эгаларига фикрлаш кераклигини хитоб қилиб айтяпти. Демак, ҳар бир ўзини мусулмон ҳисоблаган инсон ла илаҳа иллаллоҳ Муҳаммадар Росулуллоҳ деган калимани келтирар экан, бу оддий сўзлар эмас, балки Аллоҳга берилган ваъда эканлигини, берилган ваъдага вафо қиляптими йўқми, шу ҳақида фикрлаши шарт. Акс ҳолда Аллоҳга рўбарў бўлганда афсус-надомат чекиб қолади. Бундан Аллоҳнинг Ўзи асрасин.
Мухлис
11.08.2020й
