Оилалар нега пароканда бўлмоқда?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

2026 йилнинг биринчи ярмида юртимизда 24,8 мингта никоҳ бекор қилинди. Бу ҳар куни ўртача 137 та оила парчаланганини англатади. Рақамлар даҳшатли, аммо бу муаммо фақат бир ҳудуд билан чекланиб қолгани йўқ. Дунё бўйлаб оила институти чуқур инқирозни бошидан кечирмоқда. Масалан, Европа Иттифоқи мамлакатларида ажримлар кўрсаткичи 40-50 фоиздан ошиб кетган бўлса, АҚШда ҳар икки никоҳдан бири ажрим билан тугайди. Шарқий Осиё давлатларида, хусусан, Жанубий Корея ва Японияда нафақат ажримлар сони кескин ортди, балки ёшларнинг умуман оила қурмаслиги ва туғилиш кўрсаткичининг тарихий минимал даражага тушиб кетиши миллий фожиага айланди. БМТ ва халқаро статистика ташкилотларининг маълумотлари шуни кўрсатадики, дунё бўйлаб ажримлар сони сўнгги бир неча ўн йилликда геометрик прогрессия билан ўсиб бормоқда. Бу рақамларни кўриб, кўпчилик сабабни шунчаки иқтисодий қийинчиликлар, ишсизлик ёки турмуш машаққатларидан қидиради. Лекин камбағаллик ва турмуш ташвишлари кеча пайдо бўлган муаммо эмас, унда нега айнан бугун бутун дунёда оила институти емирилмоқда?

Муаммонинг асл илдизи — бугунги кунда дунёга ҳукмронлик қилаётган Ғарб капиталистик демократия тузуми ва унинг инсон, ҳаёт ҳамда жамият ҳақидаги бузуқ мафкурасидир. Капиталистик тузум марказида «манфаатдорлик» ва «шахсий эркинликлар» (индивидуализм) туради. Бу тузум инсон ҳаётининг бош мақсади сифатида максимал даражада роҳатланиш, шахсий манфаатни ҳамма нарсадан устун қўйиш ва масъулиятлардан қочишни сингдиради. Капиталистик идеология оилани муқаддас ақд(битим) ва масъулият деб эмас, балки икки шахснинг вақтинчалик моддий ёки шаҳвоний келишуви сифатида кўради. «Эркинлик», деган нарса орқали эса, инсонга «ҳеч кимга ва ҳеч нарсага мажбур эмассан» деган тушунчани сингдириб, сабр, фидокорлик ва бағрикенглик каби оила қўрғонини сақлаб турувчи қадриятларни йўққа чиқаради. Бундан ташқари, капиталистик иқтисод аёлни оила ва фарзанд тарбиясидан узиб, арзон ишчи кучи сифатида меҳнат бозорига тортиб чиқарди, эркакни эса оиладаги раҳбарлик ролидан маҳрум қилиб, уни оиланинг оддий бир таъминотчиси даражасида қолдирди. Сиёсий ва қонунчилик доирасида эса, Ғарбдан тарқатилган «феминистик» ва «тенг ҳуқуқлилик» дастурлари эр ва аёлни бир-бирига суянч ва тўлдирувчи жуфтлик эмас, балки доимий ҳуқуқ талаб қилувчи ва курашадиган рақибларга айлантирди. Манфаатга асосланган тузумда манфаат тугаган жойда оила ҳам парчаланади.

Ислом эса бу инқирозга мутлақо бошқача ва ягона тўғри ечимни тақдим этади. Ислом никоҳга шунчаки фуқаролик келишуви эмас, балки Аллоҳнинг амри билан қуриладиган муқаддас аҳд ва ибодат сифатида қарайди. Мусулмон учун оиланинг пойдевори шахсий манфаат ёки ўткинчи ҳиссиёт эмас, балки иймон, тақво ва Аллоҳнинг ҳукмига бўйсунишдир. Аллоҳ таоло Қуръони Каримда марҳамат қилади:

«Унинг оятларидан яна бири — сизлар ором топишларингиз учун ўзларингиздан жуфтлар яратиши ва ўрталарингизда дўстлик ва раҳм-шафқат (пайдо)қилишидир».  (Рум:21)

Ибн Касир ва Табарий каби муфассирлар таъкидлаганидек, бу оятдаги сокинлик ва раҳм-шафқат фақат шаҳват ёки моддийлик эмас, балки Аллоҳнинг ризолиги учун қуриладиган руҳий хотиржамликдир. Расулуллоҳ ﷺ видолашув ҳажида «Аёллар ҳақида Аллоҳдан қўрқингиз» деб васият қилдилар ва Имом ан-Нававий таъкидлаганидек, оила пойдевори куч ёки манфаат эмас, айнан тақво эканини кўрсатдилар. Қуръонда эр ва аёл бир-бирига «либос» деб аталган.

Исломий ечим шундаки, у эркак ва аёлга табиий фитратига мос вазифаларни юклайди. Ислом эркакка оиланинг раҳбарлиги ва тўлиқ моддий таъминотини юклаб, уни ҳимоячи ва масъул қилди. Аёлга эса, хонадон сокинлиги-саранжомлигини сақлаш, фарзандларни соғлом ва маънавий бой қилиб тарбиялашдек шарафли вазифани беради. Ислом низоми эркакка ҳалол ризқ топиш вазифасини юклайди,  Давлат эса у учун имкониятлар яратади, аёлни моддий тирикчилик курашига отилиб, оиласини ташлаб қўйишдан ҳимоя қилади. Жамиятда ахлоқсизлик, беҳаёлик ва оилавий хиёнатга олиб келувчи воситалар шаръан тақиқланади.

Ажримларни камайтириш учун фақат никоҳ маросимларини кўпайтириш ёки оилаларга вақтинчалик моддий ёрдам бериш кифоя қилмайди. Бутун дунёни ва юртимизни қамраб олаётган оилалар парокандалигини тўхтатишнинг ягона йўли — капиталистик демократиянинг вайронкор ва манфаатпараст ғояларидан воз кечишдир. Инсонлар онгидаги оила ҳақидаги тасаввурни ҳамда жамиятдаги қонунчиликни Аллоҳнинг Китоби ва Росули ﷺнинг суннатлари асосида қайта қуриш, бу заминни эса Ислом низомини тўлиқ татбиқ қилувчи рошид Халифалик давлати билан мустаҳкамлаш зарур. Мустаҳкам оилалар фақат мустаҳкам биноларда эмас, балки капитализм тузоғидан халос бўлган соғлом муҳит, адолатли Ислом қонунлари ва тўғри ақида устида қад ростлайди. Ана шундагина оила жамиятнинг энг ишончли таянчи ва Уммат мустаҳкамлигининг биринчи пойдевори бўлиб қолади.

Салоҳиддин

07.08.2026й