بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

Тафовутли, хилма хил ва зиддиятли қонунлар

Инсонларнинг ўз хаётларини ақлларига асосланиб чиқарган қонунлари бўйича шакллантиришга бўлган харакатлари, яшаш тарзлари халокатининг бошланишидир. Чунки инсон ўзининг табиатини Яратувчи билганчалик била олмайди. Яъни бирор автомашинани ишлаб чиқарган заводчалик бошқаларнинг шу машинани билмаслиги табиий холдир. Нимагаки хар бир деталини ўзи тиклаб бирлаштирган корхона, бу автомобилнинг қаери кучсизроқ, нозикроқ ва қаери мустахкам, бақувват эканини, қандай шароитларга чидай олишини яхшироқ билади. Инсонни яратган Аллоҳ Таъоло инсон табиатини барчадан яхши билади.

Аввалги сафар гаплашганимизда бу мавзуда сухбатлашишимиз тўғрисида айтиб ўтган эдик. Бунда махлуқотларнинг ожиз, нуқсонли ва мухтож эканликлари  хақида гаплашиб, инсонларнинг Аллоҳ берган қонунларга мухтож эканлиги ва инсонинг ақли ожизлиги, у чиқарадиган қонунлар тафовутли, хилма хил ва зиддиятли бўлиши тўғрисида гаплашдик. Демак, бугун гаплашадиганимиз тафовутли, хилма хил ва зиддиятли холатлар бўлади.

Тафовутли – бу  холат инсонлар бир мақсадни кўзлаб, лекин шу манзилга бошқа бошқа йўлдан бориш ихтиёр қилингандаги холатдир. Бунга мисол:

Юртни юксалтириш учун кимдир иқтисодий жихатдан ўсиши керак деб билади. Бошқаси эса, харбий томондан мустахкамланиши юрт юксалишига олиб боради деб хисоблайди. Яъни мақсад бир хил, юртнинг юксалиши, лекин унга олиб борадиган йўллар бошқа бошқа. Бунга ўхшаш холатлар кўп бўлади, қарияларга нафақа беришда ҳам асли мақсад нафақа бериш, лекин нафақа бериш ёшида бошқа бошқа фикрлар бўлиб, бу холат ҳам тафовутли бўлиб қолмоқда.

Хилма хиллик – бу холатда мақсадлар ва йўллар ўзгача бўлади ва бир бирига таъсири бўлмайди, яъни бир бири учун ахамиятсиз мақсадлар ва йўллар. Мисол:

Қонун чиқариш юзасидан оладиган бўлсак, демократиядаги депутатлар, бири халқ ғамини иқтисодий томонда деб билиб шу мақсадда қонунлар ишлаб чиқишга чақиради, яна бошқаси илм маърифатга эътибор қаратиб у илм маърифат бўйича қонун ишлаб чиқаришга бошқа депутатларни ҳам чақиради ва шу бўйича чиқариладиган қонунларни қўллаб қувватлайди. Бу икки холат ҳам қонун ишлаб чиқиш борасида икки хил мақсадни ифодалаябди.

Зиддиятли – бунда инсонларнинг мақсади бир бирига қарама қарши бўлади, яъни бирининг мақсади иккинчисининг мақсадига қарши. Мисол:

Биринчи холат инсонга қўрқитиб, зулмлаб, хор холатда ушлаб турилиши ва ўзининг барча хохиш истакларини амалга ошириш учун бошқаларни қуллардек кўриш, мақсад дунё матохлари, мансаб, хукмронлик, зулм йўли. Иккинчи холат эса, инсонларга муносабат адолат  билан олиб бориш кераклиги, золимларнинг мазлумларга зулм қилмаслигини таъминлаш, инсонлар Ислом шариати билан яшаши, мақсад Аллоҳнинг розилиги, шариат йўли, яъни адолат.

Инсонлар чиқарадиган қонунлар шу уччала холатда бўлиб, яна бири борки у инсонни мухитдан таъсирланишидир. Шунинг учун инсон чиқарган қонунлар маълум вақт ўтиб ўзгартиришга мухтож бўлиб қолади. Инсон учун энг адолатли ва ўз табиатига тўғри келадиган қонунлар Аллоҳ Таъолонинг шариатидир.  Инсоннинг чиқарган қонунлари эса юқорида айтиб ўтилгани сингари тафовутли, хилма хил, зиддиятли бўлиб хамда инсондаги мухитдан таъсирланиш ҳам чиқариладиган қонунларга ўз таъсирини кўрсатади.

Энг адолатли тузум бўлган Ислом тузуми Аллоҳнинг шариатини татбиқ қилиб, инсон ақлини қаноатлантириб, қалбига хотиржамлик бериб, табиатига мувофиқ келади. Бу тузум инсонларнинг муаммоларини тўғри муолажа қилади, Аллоҳнинг розилигига эришиш учун Исломий амаллар билан яшашга чақиради.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Абдуллоҳ

28.10.2014й.