Такфир балоси

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

“Кофирни кофир демаган одамни ўзи кофир бўлади” деган қоида

7-қисм

    Такфир мавзусига муккасидан кетган баъзи инсонлар чегарани билмаган ҳолда “кофирни кофир демаган одамнинг ўзи кофир бўлади” деган қоидани жуда кўп қўллайдилар. Бу қоидани баъзи жойларда шу шарт билан қўллаш мумкин – агар бир кофир ўз куфрини яширишга ҳаракат қилса, аслида унинг кофирлиги аниқ бўлса. Масалан, бутпарастни ким кофир деб ҳисобламаса, ёки уни кофир демаса, у ҳолда бу кишининг ўзи кофир бўлади, чунки бутга сиғинганларнинг кофирлигига ҳеч қандай шубҳа бўлиши мумкин эмас.

     Яна бир мисол, бугун барча дин вакилларини иймонлилар сафига қўшишга фаол ҳаракат қилишмоқда. Ислом номидан гапиришга ҳақли бўлмаган мусулмон зиёлиларининг вакиллари “киши қайси динга эътиқод қилмасин, у иймонли саналади ва улар мусулмонлар билан бирга жаннатга кирадилар” деб таъкидлай бошладилар. Албатта, бундай сўзлар – куфрдир. Шундай бўлсада, бунга қарор берадиган инсон – бу қози, фақат угина такфир билан боғлиқ масалаларда ҳукм чиқариш ҳуқуқига эга. Албатта, бу иш муҳокама қилиш учун суд жараёнини талаб қилади.

    Куфри очиқ кўриниб турган кофирни  бирон бир сабабга кўра қасддан такфир қилинмаса, бу ҳаракатнинг ўзи куфр деб ҳисобланади. Аммо кимдир келади-да “Мен фалончини кофир деб ҳисоблайман” деса, лекин бу айб қўйилаётган инсоннинг куфри бошқалар учун аниқ бўлмаса, яъни айблаётган инсон ўз ижтиҳодига кўра такфир қилган бўлса, у ҳолда муаммо келиб чиқади. Шундан сўнг ким бу одамни такфир қилмаса, айбловчининг кўзи ўнгида у ҳам кофирга айланади. Бу жуда катта муаммо.

Қувғин қилиш учун сабаб, ёрлиқлар

     Давлат ва жамият учун доим маълум мезонлар мавжуд бўлиб, уларнинг асосида нима мақбул, нима номақбул эканлигига ҳукм қилинади.

     Лут қавмининг сўзларига эътибор қилинг:

أَخۡرِجُوٓاْ ءَالَ لُوطٖ مِّن قَرۡيَتِكُمۡۖ إِنَّهُمۡ أُنَاسٞ يَتَطَهَّرُونَ

“Лут аҳлини юртингиздан қувиб чиқаринг, чунки улар покиза бўлишни ҳоҳлаган кишилардир”.                                                  (Намл: 56)

     Айблов нимадан иборат эди? Улар покланишни истаганларими? Кейин бутун тарихда инсонларга, асосан бегуноҳларга ёрлиқ ёпиштиришни бошладилар, бу ўзларига ёқмаган, қарши бўлганларни йўқ қилиш учун баҳона ва унинг ортидан ўзларини оқлаш учун керак эди.

     Масалан, Ўрта асрларда Европада айбловнинг шундай тури бор эди, унинг ёрдамида инсон ўлимга маҳкум этиларди, лекин бу айблов ҳақиқатмиди ёки йўқми, бунинг аҳамияти йўқ эди. Ҳокимият эгалари инсонга бундай айбловларни ўзларига қарши бўлганларни йўқ қилиш мақсадида имкониятдан фойдаланишар эди. Масалан, “жодугар”, “сеҳргар” каби. Бир инсондан бутун жамиятнинг юз ўгириши ва уни ҳимоя қилмасликлари учун уни жодугарликда айблашнинг ўзи етар эди. Бу – ёлғон айблов бўлиши ҳам мумкин эди. Асосийси, тайёр ёрлиқнинг мавжуд бўлиши эди.

     Илгари АҚШ, масалан, бир инсонни ёки бир жамоатни қора қилиши учун “большевик” деган ёрлиқни осар эдилар. “Сен- большевиксан!”, “Сен-фашистсан!” дер эдилар, яъни бу уларни айблаш учун тайёр ёрлиқ эди. Чунки Ғарб кишиларининг кўзига большевизм салбий кўринишдаги тасвир эди. Уларга “большевизм” деган сўзнинг ўзи етарли эди. Гарчи бу номни ташиганларнинг ўзлари ўзларини большевиклар деб аташган эди. Ушбу номни бегона инсонлар ўйлаб топмаган бўлсалар-да, Ғарб жамиятига салбий образ сифатида кириб келди. Тарғибот уларни шунга олиб келди.

     Бугунги кунда ҳам худди кечагидай, инсонларга бемалол осиш учун тайёр ёрлиқлар мавжуд, бу – “эксремизм”, “терроризм”, “фундаментализм”, “радикализм”, “толибон”, “ал-Қоида”, “ИШИД” ва ҳоказолар. Хавфсизлик хизматлари инсонларни ҳибсга олиб уларга ёрлиқ осишади, ҳозирда жамоатчиликнинг бу нарсага муносабат билдирмаслиги учун инсонни “экстремизм”да айблашнинг ўзи етарли экан, хавфсизлик хизмати учун эса уларни бемалол қамаб қийнашлари учун имконият туғилади. Худди шундай бўлиши керакдай, ҳамма бунга сукут сақлайди. 

     Вақт ўтиши билан Ғарб “терроризм” атамасини кенг фойдалангандан сўнг, бу ёрлиқни ўз аҳамиятини йўқотганини пайқади, шунинг учун у янги ёрлиқлар ўйлаб топишни бошлади. Энди эса гап “такфиризм” устида кетяпти. Вазиятнинг тубанлиги шундаки, Ғарб мусулмонларни таъқиб қилиш учун сабаб қилиб кўрсатадиган ёрлиқ ортида ўйин ўйнар экан, бу мусулмонлар ичида ҳам иш берди. Мусулмонлар орасида кенг тарқалган жаҳолат билан бир қаторда такфирчилик ҳам кенг ёйилди.

     Ўз тасаввурларида бошқа биродарларида “нотўғри” нарсани кўрган бир қанча мусулмон гуруҳлари уларни куфрда айблаб, жазолашни бошладилар, натижада уларнинг ўзлари ҳам бу вазиятнинг қурбонига айландилар. Чунки “такфиризм” ёрлиғи бумеранг сингари ўзларига қайтган эди. Такфир қилишга муккасидан кетганларни худди шу тарзда жазоладилар, бу ишни мана шу такфирчилик асарининг бош режиссёрлари ёки ўз манфаати йўлида фойдаланиш учун бу ёрлиқни маҳкам ушлаганлар амалга оширдилар.

     Бу касаллик мавжуд бўлган айрим шахсларда бу муаммони ҳал қилиш мумкин. Ўтириб, ўзаро тушунтириш ва тушуниш орқали келишиш мумкин. Аммо бу касалликдан ва бошқа муаммолардан ҳам бутунлай халос бўлиш ҳақида гапирадиган бўлсак, буни якка тартибда амалга ошириб бўлмайди. Бунинг учун Исломни тўлалигича татбиқ этиш лозим, бунга эса Адолатли Халифалик соясидагина эришиш мумкин. Бу муаммони таг-томири билан қуритиш учун давлат тизимининг барча манбалари – таълим тизимидан бошлаб оммавий ахборот воситалари-ю баъзи сиёсий механизмларгача йўналтирилади. Лекин биринчи навбатда сақофат бериш лозим. Бугун қайси усул билан бўлмасин, жамиятнинг онгини ўстириш энг муҳим вазифа бўлиб қолмоқда. Бу нарсани ҳаракатга келтириб фаолият кўрсатувчи – давлат аппарати ҳисобланади.

Аҳмад ал-Қасос