بسم الله الرحمن الرحيم

Теледрама – оила ва жамиятга ўзининг қора соясини солаётган саноат

Теледрамалар барча ёшдаги ва ҳар хил таъбдаги одамлар орасида жуда оммалашиб кетди.

Телевизион каналлар классик, замонавий, саргузашт филмлар, ижтимоий ва юмористик жанрдан тортиб севги ва романтик жанргача бўлган барча турдаги сериалларни, шунингдек болалар учун кўплаб дастурлар ва кўпсерияли мультфилмларни намойиш қилишга интилмоқдалар. Телеэкранлар ҳар бир оила аъзосининг дўстига айланди ва улар унга айнан нимани ёқтирса шуни намойиш қилмоқда. Технологик ривожланиш туфайли телесериал ва дастурларни кўриш фақат телевидение билан чегараланмай қолди, энди уларни онлайн режимда ҳам кўриш мумкин.

Бу телемаҳсулот – айниқса дубляж қилингани – Ислом ҳазорати, фикр ва қийматларига ёт бўлган нарса бўлиб, бу билан исломий юртлардаги мусулмон томошабинларнинг танловлари ва таъбларини Ғарб фикр ва тушунчаларига мос келадиган қилиб “қайта программалаштириш”га ҳамда уларни бизнинг жамиятларимизга сингдиришга ҳаракат қилинмоқда, токи бизнинг орамизда Ғарбнинг чириган нарсалари табиий ва нормал ҳолат бўлсин. Бу жараён исломий юртларда олиб борилаётган ҳамда мусулмон оила ва жамият нишонга олинган информацион сиёсат доирасидадир.

Демак, шу нарса аниқланяптики, бу саноат маҳсулотида, масалан ҳилват (аёл ва эркакни шаръий сабабсиз бир жойга тўпланиши) чиройли қилиб кўрсатилади, у замон руҳи ва талаби сифатида намойиш қилинади; муслималарга яланғочлик ва бузуқлик мода ва дунёга чиқиш сифатида тарғиб қилинади. Шунингдек, ёш йигит ва қизлар ўртасида Шариат тақиқлаган алоқалар оммалаштирилмоқда, “севги” учун курашга тарғиб қилинмоқда ҳамда очиқдан-очиқ мункар ишлар кўрсатилаётганини ва алкоголь истеъмол қилинаётганлигини кузатмоқдамиз. Экранлар орқали Шариатнинг барча чегараларидан озод бўлишга даъват қилинмоқда, қўшимчасига эса кўпхудоликнинг урф-одатлари ва ритуаллари сингдирилган сериаллар ва фильмлар – айниқса хиндча – намойиши кўпаймоқда.  

Бироқ бу фильм ва сериалларнинг таъсири фикр ва тушунчалар билан чегараланиб қолмаяпти, балки овқатланиш ва кийиниш маданиятига, жамият ва оила аъзолари орасидаги алоқаларга шунчалик таъсир кўрсатяптики, афсуслар бўлсинки, бу сериаллар қаҳрамонлари мусулмон фарзандлар учун соч турмагида, ўзини тутиши ва хулқида, ҳаттоки исм қўйишда ҳам намуна бўлмоқдалар.

Агар драмаларда тасвирланадиган аёлга назар солсак, у қуйидаги қиёфалардан бирида намойиш қилинади: у заиф ва зулмланган, ҳеч нарсага эга эмас, ҳеч нимани ҳал қилмайди ва жамият уни қадрламайди – бу контекстда аёлнинг асосий роли она ва уй бекаси эканлигини танқид қилиш ҳамда бундай ролни аёлнинг азоб-уқубатларига бош сабабчи қилиб кўрсатиш мақсад қилинади. У азобланган қилиб кўрсатилади, чунки у уйга қамалган, уни бор-йўқ қиладиган иши уй-рўзғор ишлари-ю фарзанд тарбияси. Шундай қилиб, аёллар онгида муаммолар ечими шу рол ва унга юклатилган вазифаларга қарши бош кўтаришда эканлиги ҳақида фикр ҳосил қилинади. Яна бир қиёфа шуки, унда аёл – мустақил, эркакларсиз ҳам ўзини эплайдиган ва ишларини бошқарадиган, ўз эҳтиёжларини ўз билганича қондирадиган ва ўз қарорларини мустақил қабул қиладиган аёл сифатида тасвирланади, чунки у ўз ҳаракатларида озод ва мустақил, у ҳеч қандай тўсиқларсиз хоҳлаган ишини қилади, у озодлигини чеклайдиган ҳамма нарсани улоқтиради, бунинг оқибати нима бўлишини ҳам ўйламайди.

Севги қиссаси ва романтик жанрдаги сериал ва драмалар никоҳга интилаётганларда нотўғри тасаввур уйғотадиган умумий фикр ва ҳақиқий бўлмаган умидларни ҳосил қилади. Эр-хотинлик ҳаёти улар томонидан худди “эртак” дек қабул қилинади, унда реал ҳаёт қийинчиликларга тўла эканлиги, никоҳ тақозо қиладиган вазифа ва масъулиятлар эмас, балки фақат севги ва романтикадан иборат, деган хато фикр пайдо бўлади. Бундан ташқари, бу фильмлардаги мукаммал эр – аёлига доим совғалар берадиган кўркам, келишган, ёш, бой эркак сифатида тасвирланса, хотин – эри билан ўтиришлар, клублар ва саёҳатларга бориш учун ҳар доим тайёр турадиган соҳибжамол, жозибали, хушбичим аёл сифатида тасвирланади. Худдики аёлнинг эр-хотинлик ҳаётида ҳеч қандай вазифаси йўқ, эркакнинг эса оилани таъминлаш ва фарзандлар тарбиясига масъул эканлигидан умуман хабари йўқдек. Бироқ ёшлар тез орада ҳаёт ҳақиқатларига, никоҳ уларнинг бўйнига юклайдиган вазифалар ва масъулиятларга дуч келадилар, бу оилавий ҳаётдаги омадсизлик, муаммолар ва жанжаллар эшигини очади, бунинг оқибати ажрашиш билан тугаши ҳам мумкин.

Бошқа тарафдан, телеэкранлардаги драмаларни томоша қилаётган ёш йигит ва қизлар ўз турмуш ўртоқларида бу фильмлар белгилаб қўйган жисмоний стандартлар ва моддий имкониятларни излайдилар, бу эса оилавий ҳаётдаги муваффақиятсизликнинг муқаддимасидир, чунки ҳар бир тараф драмаларда кўрганидек шаклни излайди, унинг таркибини эмас ҳамда ўзига “севги қиссаси” учун жуфт топишни хоҳлайди. Улар Ислом тарғиб қилганидек тақво ва ахлоқни изламайдилар, ваҳоланки улар орқали оилавий ҳаёт меҳрга, раҳм-шафқатга ва хотиржамликка тўлади. Аллоҳ айтади:

وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

– “Унинг аломатларидан (яна бири) сизлар (нафсни қондириш жиҳатидан) таскин топишингиз учун ўзларингиздан жуфтлар яратгани ва ўртангизда иноқлик ва меҳрибонлик пайдо қилганидир. Албатта, бунда тафаккур қиладиган кишилар учун аломатлар бордир”.  (Рум:21)

Бироқ бундай тарзда фикрлаш ўз жуфтини излаётганлар билан чегараланмади, балки эр-хотинларга ҳам етиб борди. Бу мелодрамалар мухлислари, айниқса аёллар, ўз ҳаётларига зерикарли, дея баҳо бермоқдалар, улар кадрдаги ҳаёт тарзига маҳлиё бўлмоқдалар ва ўзларида ҳам шундай бўлишини истамоқдалар, бу эса оилада тортишув ва муаммоларга олиб келмоқда.

Буларнинг барчаси оммавий ахборот воситалари мусулмон йигит ва қизларни адаштираётган захарли ва фалокатли фикрларининг озгинаси холос. Бу ОАВ Умматни бузишга, ундан аёл ва эркак ўртасидаги алоқалар каби турли алоқаларга боғлиқ бўлган исломий қийматлар ва тушунчаларни ўчириб ташламоқчи. Бунинг ўрнига ғарбча тушунчаларни сингдириб, ғарбча ҳаёт тарзини ўрнак олинадиган ягона намуна сифатида кўрсатмоқда. Бундай фильмларнинг режиссерлари эса, мақсадли равишда ўз маҳсулотларининг сифати ва жозибаси устида ишламоқдалар, фильм съёмкаларини ёқимли мусиқа ҳамроҳлигидаги чиройли манзаралар ва фантастик тузилишдаги биноларда олмоқдалар, бу билан улар одамлар, айниқса ёшлар ҳис-туйғусига ўйнаб, уларга таъсир ўтказмоқдалар.

Шу муносабат билан айтамизки, ОАВ ва улар эфирга узатаётган нарсаларга, улар драма бўладими ёки бошқами, максимал даражада жиддий ва ўта эҳтиёткорлик билан муносабатда бўлишимиз лозим. Мусулмон ёшларни уларнинг қўлидаги қўғирчоқ ва осон ўлжа бўлиб қолишларига йўл қўймайлик. Биз барча ота-оналарни ўз оилаларини бузуқликлар ва заҳарли нарсалардан ҳимоя қилишга чақирган ҳолда Аллоҳнинг сўзларини эслатамиз:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ

– “Эй, иймон келтирганлар! Ўзларингизни ва оила аъзоларингизни ёқилғиси одамлар ва тошлар бўлмиш дўзахдан сақлангизки, унда дағал ва қаттиққўл, Аллоҳ буюрган нарсага итоатсизлик қилмайдиган, фақат буюрилган ишни қиладиган фаришталар (хизмат қилур)”.    (Таҳрим:6)

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Марказий матбуот офиси радиоси учун махсус

Бароат Мунасира

29 Муҳаррам 1440 ҳ.й.

09.10.2018.й