Тубан ҳаёт сабабига қисқа изоҳ

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Бугунги кунда орамизда қандай яшаётганини англамаган ва ўз яшаш тарзини исломий ўлчов билан баҳолаб кўрмаган мусулмонлар кўплаб топилади. Уларни аксари яшаш тарзларини капиталистик ўлчов бўлган фойда ва зарар асосида шакллантирганлар. Шунинг учун капиталистик нуқтаи назардан келиб чиқиб ўз ҳаётларига баҳо беришлари ажабланарли ҳолат эмас. Бундай баҳолаш натижасида инсонлар онгида тубан ва юксак ҳаёт деган тушунчаларнинг асл моҳияти ўзгарди. Шундан келиб чиқиб тубан ҳаётни юксак қилиш учун капиталист давлатларга тақлид қилиш ечим сифатида қабул қилинди.

Тубан сўзи қуйи, паст маъноларини англатади. Тубанлик эса, шу пастликка ва қуйи даражаликка эгалик маъносини ифодалайди. Булардан келиб чиқадики, паст ёки қуйи даражадаги яшаш тарзи тубан яшаш тарзи ҳисобланади. Паст ва қуйи даражадаги яшаш тарзи моддий жиҳатдан қаралса, инсонлар асосий эҳтиёжларини зўр-базўр қондираётган ҳолат тушунилади. Агар бу яшаш тарзига фикрий жиҳатдан қаралса, фикрлаш доираси қорнини тўйдиришдан бошқа жиҳатга эътибор қаратмай қўяди. Ҳатто шу қорнини тўйдириш масаласида ҳам кимгадир тақлид қилиб, бошқаларнинг кўрсатмаларига муҳтож бўлиб қолади. Худди бугунги кундаги мусулмонлар яшаётган жамиятларнинг капиталистик давлатларнинг кўрсатмаларига қараб қолгани каби.

Бундай ҳолатда энг ачинарлиси шундан иборатки, бу тубан ҳаётни жамиятнинг ҳаммаси ҳам ҳис қила олмайди, ҳис қила олганларга ҳам яна капиталистик фикрлар билан тузатиш кераклиги ҳақида тушунча сингдирилган. Уларнинг орасида аслида бу ҳаётга сабаб капиталистик яшашга тақлид бўлганлиги тўғрисида фикрловчилар камчиликни ташкил қилади. Ислом билан бу жамиятларни тубдан ислоҳ қилиш кераклигини тушуниб етиш ва қабул қилиш капиталистик фикрларга ошиқ бўлганлар учун жуда қийинга ўхшаб кўринади. Чунки Ислом тўғрисидаги тушунчалари ҳам капиталистлар томонидан берилган фикрларга асосланиб қолди.

Шунинг учун тубанликка йўғрилган мусулмон жамиятларининг бу ҳолатдан чиқиб кетиши охири кўринмайдиган йўлдек тасаввур уйғотмоқда. Албатта капиталистик нуқтаи назар бўйича қараш шунга олиб келди. Ислом эса, аксинча ҳар қандай муаммонинг муолажасини ўз ичига олган бўлиб, уни татбиқ қилиш капитализм ета олмаган марраларни забт этиш билан бирга капитализм солиб қўйган Бермуд учбурчаги каби чиқиб кетиб бўлмас муаммолар гирдобини ҳам пардек тўзитиб, бир зумда тизгинлаб, тўғри йўлга солиб қўя олади.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ  

07.10.2019й