Уммат етакчиларининг ҳақиқий сифатлари қандай бўлиши керак?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Инсоният яратилибдики, ҳар бир умматни ҳаёт майдонида етакловчи фикрлари билан биргаликда, уларни ишларини бошқарувчи,  тартиблаштирувчи етакчилари бўлиши бор ҳақиқат бўлиб, ушбу етакчилар қанчалик ўз қўл остидагиларига хайрихоҳ бўлсалар, одамлар ҳам уларни шунчалик яхши кўради ҳамда итоатда бўлади. Аммо қўл остидагиларининг манфаатларига бепарво бўлсалар, халқ уларни шунчалик ёмон кўради, улардан нафратланади.

Уммат етакчиларининг бажаришлари лозим бўлган вазифалари борки, бажаришда сустлик қилсалар, ушбу ҳаёти дунёларида  одамлар тарафидан маломатланадилар, охират ҳаётида эса, Аллоҳ Субҳанаҳу ҳузурида қаттиқ ҳисоб қилинадилар. Аммо бу ишларни  шариат андозаларидан чиқмаган ҳолда бажарсалар, қўл остидаги одамларни ёмонликлардан асраб, яхшилик (Ислом) билан бошқарсалар,  шу дунёда ҳам, охират диёрида ҳам азиз ва мукаррам бўладилар. Шунингдек, уммат етакчиси ўз раъияти машаққатларини енгиллатиб, уларга раҳмдиллик қўлини узатса, Аллоҳ Таоло бундай уммат етакчиларига меҳрибон бўлишига ишора қилувчи бир неча ҳадислар келган.

Муслим ривоят қилган Жарир ибн Абдуллоҳнинг ҳадисидаги Пайғамбар с.а.в. айтадилар:

«لاَ يَرْحَمُ اللَّهُ مَنْ لاَ يَرْحَمُ النَّاسَ»

«Одамларга раҳм қилмаган кимсага Аллоҳ ҳам раҳм қилмайди». Ушбу ҳадисга шарҳ ёзган олим, ушбу шарҳ умумий бўлиб, ҳамма одамларни, мусулмонни ҳам, кофирни ҳам, мунофиқни ҳам, итоатлини ҳам, итоатсизни ҳам ўз ичига олади, дейди.

Муслим  Оиша р.а. дан қилган ривоятларида, Пайғамбар с.а.в.нинг мана шу уйимда:

«اللَّهُمَّ مَنْ وَلِيَ مِنْ أَمْرِ أُمَّتِي شَيْئًا فَشَقَّ عَلَيْهِمْ فَاشْقُقْ عَلَيْهِ وَمَنْ وَلِيَ مِنْ أَمْرِ أُمَّتِي شَيْئًا فَرَفَقَ بِهِمْ فَارْفُقْ بِهِ»

«Эй Аллоҳим, кимки бирон ишда умматим устидан раҳбарлик қилиб, уларга машаққат келтирса, Сен ҳам уни машаққатга солгин, бир ишда умматим устидан раҳбарлик қилиб, уларга меҳрибон бўлса, Сен ҳам унга меҳрибон бўл», деганларини эшитганман, дейди.

Шунингдек, Ислом умматини аччиқ, бузуқ муҳитдан, тубан ботқоқликдан, оғир кишанлардан озод қилиб, қаддини ростлаши хусусида фикр юритар эканмиз, унинг шу дунё саҳнасида ўз ўрнига эга бўлиши билан биргаликда, охират диёрида ҳам ёруғ юз билан қайта тирилишига олиб борадиган йўлга етаклаш уммат етакчиларининг энг асосий бурчларидир. Агар уммат етакчисининг ишлари ушбу икки ишга асосланмас экан, унинг барча қилаётган ишлари умматга нисбатан хиёнатдир.

Абу Саъид Худрий р.а. ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар с.а.в. шундай деганлар:

«لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ عِنْدَ اسْتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ, يُرْفَعُ لَهُ بِقَدْرِ غَدْرِهِ, أَلاَ وَلاَ غَادِرَ أَعْظَمُ غَدْرًا مِنْ أَمِيرِ عَامَّةٍ»

«Қиёмат кунида ҳар бир хоиннинг думбасида бир байроғи бўлиб, хиёнатига қараб юқорироқ кўтарилиб бораверади. Огоҳ бўлингларки, омма амирининг хиёнатидан кўра буюкроқ хиёнат йўқдир». Муслим.

Ислом шариати асосида тарбияланган етакчи ўз қўл остидагиларга ака ўз укасига ёки ота ўз фарзандига меҳрибон бўлгани каби хокисор бўлсагина итоатидаги инсонлар ўз иш бошчисига қалбини очади, муаммоларига ечим сўрайди ҳамда онгли равишда бўйин эгади. Аллоҳ Таоло айтади:

وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

– “Ўзингизга эргашган мўмин бўлган кишилар учун қанотингизни паст тутинг (яъни уларга хуш хулқ билан камтарона муомалада бўлинг)!”     (Шуаро:215)

Хулоса ўрнида айтамизки, уммат етакчилигини гарданига олган ҳар бир масъулият эгаси эртанги ҳисоб майдонига ёруғ юз билан кириб бориши ўзининг имкониятидаги ишидир. Бугунги қўл остидагиларга бўлган эътиборсизлиги ўзи учун қаттиқ надоматдир. 

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин

01.04.2020й