Қуръон боғларига саёҳат

بسم الله الرحمن الرحيم

ان النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهم عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ

Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Сизларнинг ичингизда яхшироғингиз, Қуръонни ўрганган ва уни ўргатганингиздир”. Бухорий ривояти.

Муқаддас китоби бўлган Қуръони Каримни бандаларининг ҳидоят топишлари учун дастур қилиб берган Аллоҳга Унинг Ўзига муносиб мақтов ва ҳамдлар бўлсин. Ушбу Китобни умматга энг олий кўринишда чиройли етказган, ушбу Китоб мўъжизалиги билан у зотнинг Пайғамбарлиги исботланган Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга саловоту саломлар бўлсин.

Рукнимизнинг ўтган сонида Бақара сурасининг 108 – 110 оятлари тафсирини ўрганган эдик. Қуйида ушбу суранинг давомини кўриб чиқишда давом этамиз.

وَقَالُواْ لَن يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلاَّ مَن كَانَ هُوداً أَوْ نَصَارَى تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ قُلْ هَاتُواْ بُرْهَانَكُمْ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ * بَلَى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِندَ رَبِّهِ وَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ * وَقَالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصَارَى عَلَىَ شَيْءٍ وَقَالَتِ النَّصَارَى لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلَى شَيْءٍ وَهُمْ يَتْلُونَ الْكِتَابَ كَذَلِكَ قَالَ الَّذِينَ لاَ يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ فَاللّهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُواْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ 

““Жаннатга фақат яҳудий ёки насроний бўлганлар киради”, дейишди. (Яъни яҳудийлар: “Биз кирамиз”, дейишса, насронийлар: “Биз кирамиз”, дейишди.) Бу уларнинг хом хаёлларидир. Айтинг (эй Муҳаммад): “Агар ростгўй бўлсангиз, ҳужжат келтиринг!” Йўқ, ким яхшилик қилган ҳолида ўзини Аллоҳга топширса, унинг учун Аллоҳ ҳузурида ажр бор ва улар учун хавфу хатар йўқ ва улар ғамгин бўлмайдилар. Яҳудийлар: “Насронийлар ҳақ эмаслар”, дейишди. Насронийлар: “Яҳудийлар ҳақ эмаслар”, дейишди. Ҳолбуки улар (яъни яҳудийлар ҳам, насронийлар ҳам) китоб (яъни Таврот, Инжил) тиловат қиладилар, шунингдек, билмайдиган кимсалар уларнинг гапига ўхшаш гап айтдилар. Бас, уларнинг ўзаро ихтилоф қилиб ўтган нарсалари ҳақида Аллоҳ қиёмат кунида ҳукм қилади”. (Бақара. 111 – 113)

Аллоҳ Таоло бу оятларда қуйидагиларни баён қилмоқда:

1 – Яҳудийлар жаннатга биздан бошқаси кирмайди, дейишади. Насоролар ҳам худди шундай дейдилар. Аллоҳ бизга хабар беряптики, бу уларнинг оғизларидаги гаплари, улар амалга ошмайдиган хаёллардан бошқа нарса эмас. Бу худди уларнинг пайғамбар улардан бошқасидан чиқмаслигини исташларига, уларнинг ҳасад қилиб, кўролмасдан мўминларни динларидан қайтаришни исташларига ўхшайди. Кейин Аллоҳ Таоло уларнинг бу орзулари ёлғонлигини билдириб, агар рост айтаётган бўлсалар, ҳужжатларини келтирсинлар, деяпти.

قُلْ هَاتُواْ بُرْهَانَكُمْ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ

Айтинг (эй Муҳаммад): “Агар ростгўй бўлсангиз, ҳужжат келтиринг!”

Гарчи бу ерда сўроқ маъноси қўлланаётган бўлса-да, барибир у Аллоҳ томонидан уларнинг гаплари ёлғонлигини кўрсатишдир. Улар ҳеч қачон бу гапларига ҳужжат келтира олмайдилар. Кейинги оятлар шуни кўрсатиб турибди. “بَلَى مَنْ أَسْلَمَ – Йўқ, ким ўзини топширса…”

2 – Аллоҳ Таоло бу оятда уларнинг гаплари ёлғонлигини баён қилиб, уларга раддия билдиряпти. Яъни жаннат яҳудлар ёки насоролар учун эмас, холис Аллоҳга иймон келтирган, У Зотга бўйсунган, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам олиб келган нарсани тасдиқ этганлар учундир. Бундай зотлар учун хавф ҳам йўқ, улар хафа ҳам бўлмайдилар.

“اسلم – اسلام  – аслама, ислом” сўзининг луғавий маъноси аслида ўзини топшириш, бўйсуниш, шундан келиб чиқиб, Аллоҳга бўйсуниш дейиш ҳам ўринли бўлади. Унинг шаръий маъноси эса, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга нозил қилинган диндир.

إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللّهِ الإِسْلاَمُ

“Албатта, Аллоҳ наздида мақбул бўладиган дин фақат Ислом динидир”. (Оли Имрон. 19)

وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ الإِسْلاَمِ دِيناً فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

“Кимда-ким Исломдан ўзга дин истаса, бас (унинг дини Аллоҳ ҳузурида) ҳаргиз қабул қилинмайди ва у охиратда зиён кўргувчилардандир”. (Оли Имрон. 85)

“أَسْلَمَ وَجْهَهُ – ўзини топширса”. Аслида луғавий жиҳатдан “أَسْلَمَ وَجْهَهُ – юзини топширса”,  деган маънода бўлади, яъни وَجْهَ – юз. Лекин бу ерда юзи сўзидан мурод ҳамма ёғидир. Юз сўзи мажозий маънода ишлатиляпти. Юз инсон танасида эътиборли аъзо бўлгани учун бутун баданга нисбатан қўлланяпти. Демак, бу ерда юз бутун бадан маъносидадир.

3 – Охирги оятда Аллоҳ Таоло яҳудлар насоролар ҳақида улар ҳеч нарсага эга эмаслар, уларнинг дини ҳам йўқ, десалар, насоролар ҳам яҳудларга нисбатан худди шу гапни айтганларини баён қилади. Нажрон насоролари Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг олдиларига келишиб, Мадинадаги яҳудлар билан учрашиб қолишганида шундай бўлганди. Уларнинг оғизларидан мана шундай гаплар чиққанди. Ҳолбуки, улар аҳли китоб бўлиб, яҳудларга Мусо алайҳиссалом келганини ҳам, насороларга эса Исо алайҳиссалом келганини ҳам жуда яхши билишарди. Шундай бўлса-да, ҳар иккиси бир-бирини айблашиб, ўзларини ҳамма дин аҳлларини ҳеч нарсага эга эмас, дейдиган, илоҳий китобга эга бўлмаган, билимсиз, будпараст мушриклардек тутишди.

Кейин Аллоҳ Таоло оятни уларни шу гаплари учун Қиёмат кунида, яъни фақат Аллоҳгина ҳукм чиқарадиган кунда ҳисобга тутишини ва жазолашини билдириб қўйиш билан якунлаяпти.

فَاللّهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُواْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ

“Бас, уларнинг ўзаро ихтилоф қилиб ўтган нарсалари ҳақида Аллоҳ қиёмат кунида ҳукм қилади”.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим

24.05.2018й.