سْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ўзбекистон уран қазиб олиш бўйича етакчи ўринларда, бироқ бунинг халқ учун ҳеч қандай фойдаси йўқ!

Хабар: Ўзбекистон 2020 йилда ҳам 2019 йилда бўлгани каби 3500 тонна уран қазиб олди. Бутунжаҳон ядро ассоциацияси – WNAнинг билдиришича, бу билан Ўзбекистон уран қазиб олиш бўйича жаҳонда 5-ўринни эгаллади.

WNA ҳисоботида билдирилишича, 2011 йилда Ўзбекистон 2500 тонна уран қазиб олган. 2012 йилдан бошлаб мамлакатда уран қазиш камайган. Чунки 2012 -2015 йилларда 2400 тонна ва ундан озроқ уран ишлаб чиқарилган. 2016 йилдан бошлаб эса уран қазиш деярли 1000 тоннага кўпайган ва 2019 йилга келиб 3500 тоннани ташкил қилган.

Ўзбекистоннинг ўзида уран қайта ишланмайди, шунинг учун у тўлиғича экспорт қилинади. Ўзбекистонда 132 минг тонна уран захираси мавжуд бўлиб, бу дунё захирасининг 2 фоизини ташкил қилади. Уран захираси бўйича Ўзбекистон жаҳонда 11-ўринда туради. (Озодлик, 19.09.2021й)

Изоҳ: Уран стратегик маҳсулот бўлиб, қуролсозликда, ядро энергетикаси ва ядровий қурол ишлаб чиқаришда ураннинг ўрнини босадиган бошқа табиий элемент йўқ. Хусусан, ядровий қурол ишлаб чиқариш учун зарур бўладиган плутоний ҳам урандан ҳосил қилинади. Ураннинг бойитилган ва бойитилмаган тури бўлиб, бойитилиш фоизига қараб турли мақсадларда қўлланилади. Масалан, АЭС учун яроқли бўладиган 20 тонна ядровий ёқилғи олиш учун 153 тонна уран хом-ашёсини қайта ишлаш, яъни бойитиш керак бўлади. Ҳозирда жаҳон бозорида уран хом-ашёсининг 1 фунти (0.45 кг) салкам 50 долларга баҳоланяпти. Бойитилган уран нархи эса анча қиммат туради. Масалан, 1 кг юқори даражада бойитилган уран нархи 21 000 доллар атрофида. Ҳеч кимга сир эмаски, аксар табиий ресурсларни қайта ишламай хом-ашё сифатида сотиш арзонгаровга бериб юбориш ҳисобланади. Бундан ташқари, бундай хом-ашёни қайта ишлаш натижасида ярим тайёр маҳсулот сифатида ишлаб чиқаришда қўлланилиши катта фойда келтиради.

Бироқ Ўзбекистон бундай имкониятлардан маҳрум қилинган. Чунки буюк давлатлар уранни бойитишни ҳар хил баҳоналар билан ўзларидан бошқа давлатларга, хусусан Ўзбекистонга ҳам тақиқлаб қўйишган. Чунки улар оммавий қирғин қуролларига ўзларидан бошқалар эгалик қилишини хоҳлашмайди. Бунга АҚШнинг Эрон билан тузган ядровий битимнинг асосий бандларидан бирида уранни бойитишни тўхтатиш ҳам ўрин олганлиги яққол мисол бўла олади. Ҳозирда бойитилган уран ишлаб чиқарадиган заводлар асосан Россия, АҚШ, Англия, Франция, Германия, Хитой давлатларида жойлашган. Ядровий соҳани назорат қилиш учун йирик давлатлар Жаҳон Ядро Ассоциацияси ва МАГАТЭ (Халқаро атом энергияси агентлиги) ташкилотларини тузиб олишган. Ушбу ташкилотлар орқали бошқа давлатларни, айниқса Исломий юртларни заиф ва хор аҳволда ушлаб туришади ҳамда уларни фақат хом-ашё базаси вазифасини бажарадиган таъминотчи қилиб олишган.                          

Биз мусулмонлар ўз табиий бойликларимиздан ўз хоҳишимизга кўра фойдалана олмас эканмиз ҳамда улардан қандай фойдаланишни ва қандай нархларда сотишни кофир мустамлакачилар белгилаб беришда давом этишар экан, биз бу бойликлардан фойдалана олмаймиз. Улар йирик давлатларнинг кучайиши ва тараққий этишига хизмат қилишдан ҳамда ҳукумат тепасидаги бир тўда жиноятчиларнинг чўнтагига фойда келтиришдан бошқа нарсага ярамайди. Табиий ресурсларимиз йирик давлатлар таъсиридан холи, ўз сиёсий иродаси ва мустақил қарорига эга бўлган давлат қўлида бўлсагина бизнинг манфаатимизга хизмат қилади, куч-қудратли қилади ва тараққий эттиради. Бу давлат Ислом тузумини татбиқ қиладиган Халифалик  бўлиб, у жонимизни ҳам, молимизни ҳам, бойликларимизни ҳам ҳимоя қиладиган қалқондир. Росулуллоҳ ﷺ дедилар:

"إنما الإمام جنة يقاتل من وراءه ويتقى به" (صحيح البخارى).

“Имом (халифа) – бамисоли ортида туриб жанг қилинадиган ва ҳимояланиладиган бир қалқондир”. (Саҳиҳ Бухорий).

Ҳизб ут-Таҳрирнинг марказий медиа офиси учун Ислом Абу Халил – Ўзбекистон