Ўзбекистонда аҳоли қачонгача “тажриба”лар қурбони бўлади?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Ўзбекистон президенти томонидан жорий  йилнинг 5 январ куни қабул қилинган “Республика маҳаллаларида хавфсиз муҳитни яратиш йўналишида яхлит манзилли ишлаш тизимини жорий этишга қаратилган қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ–1-сон ҳамда “2026 йилда республика маҳаллаларида жиноятчиликнинг барвақт профилактикаси самарадорлигини янада ошириш бўйича ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ–2-сон Қарорлари ижроси доирасида “Чилонзор тажрибаси” асосида жамоат хавфсизлигини таъминлаш, жиноятчилик профилактикасини кучайтириш, бозорлар фаолиятини рақамлаштириш ҳамда яширин иқтисодиётга қарши курашиш бўйича тизимли ишлар амалга оширилмоқда.

Расмий манбаларга кўра, “Чилонзор тажрибаси” Тошкентда пилот сифатида бошланиб, Андижон, Навоий, Қарши, Жарқўрғон каби ҳудудларга кенгаймоқда.

Бу “тажриба” маҳалла, таълим муассасалари ва ИИВ ўртасида “янги формат”даги ҳамкорликда “ҳар бир хонадон ва оила кесимида” олиб борилиши аслида давлат аппаратининг аҳоли устидан тотал назорат ўрнатиши, фуқароларнинг шахсий ҳаётига чуқур аралашиши ва тирикчилик фаолиятини янада қаттиқроқ сиқишнинг янги босқичидир. Бугунги кунда ҳукумат “маҳалла” деган тизим орқали совет давридан қолган “қўшни-қўшнини кузатиш” механизмини замонавий рақамли воситалар билан кучайтирмоқда. Шу билан бирга, рақамлаштириш орқали бозорлар, савдо нуқталари ва ҳатто кичик тадбиркорлик фаолияти ҳам тўлиқ назоратга олинмоқда. Бу яширин иқтисодиётга қарши кураш номи остида солиқ органларига янгича “ов” очиш имконини беради. Ҳукумат ва унинг ортида турган ташқи кучларга тегишли йирик капитал, монополия ва коррупцион схемалар бир четда қолиб, бор-йўғи билан рўзғор қилаётган оддий халқ энг осон нишонга айланади. Натижада, рақамлаштириш ҳукумат ўз ғазнаси учун ресурсни халқ чўнтагидан йиғишнинг янги усулига айланиб қолмоқда.

Ўзбекистонда “жамоат хавфсизлиги” сўзи сўнгги йилларда муқаддас шиорга айланди. Унга қарши чиқиш деярли жиноят. Аммо айнан шу шиор остида давлат ва халқ ўртасида хавфли тенденция юз беряпти, яъни хавфсизлик фуқарони ҳимоя қилиш эмас, балки фуқарони назорат қилиш механизмига айланяпти. Чунки ҳукумат эътиборида ҳар бир фуқаро назорат қилиниши шарт бўлган эҳтимолий қоидабузар ёки яширин иқтисодиёт субъектидир.

Шундан келиб чиқиб, дронлар орқали оммавий жойларда кузатув, “хавфсиз шаҳар” тизимига сунъий интеллект асосидаги юз таниш ва рақамли белгиларни ўқиш – буларнинг барчаси фуқароларнинг ҳар бир қадамини доимий равишда ҳисобга олиш демакдир. Шунга кўра, “Чилонзор тажрибаси” жиноятчиликни камайтиришдан кўра, давлатнинг халқ устидан ҳукмронлигини мустаҳкамлашга хизмат қилади. Чунки мақсадга кўра, маҳалла тизими рақамли технологиялар билан бирлашганида, фуқароларнинг ҳар бир қадами, ҳар бир сўзи, ҳар бир даромади назорат остида бўлиши керак.

Исломда ҳокимият инсоннинг ақлини, наслини, жонини, молини, шарафини ва хавфсизлигини ҳимоя қилиш учун масъул ҳисобланади. Мана шу масъулиятини адо қилиш мақсадида Шариат қонунларини жамиятнинг барча соҳаларига мукаммал татбиқ қилади. Зеро, ёлғиз Аллоҳнинг қонунларигина ушбу мақсадларнинг рўёбга чиқишини кафолатлайди.

Ислом ҳеч қачон ташқи кучлар манфаатлари ёки ҳукуматдаги тор доираларнинг сиёсий эҳтиёжлари учун бу омонатни суиистеъмол бўлишига йўл қўймайди. Чунки шариатда ҳокимият ҳукмронлик воситаси эмас, балки Аллоҳ ҳузуридаги жавобгарлик юкидир.

Бироқ бугун ўзбек режими “тажриба”, “профилактика”, “хавфсизлик” деган номлар остида амалга ошираётган ишлар айнан шу тамойилга зид манзарани намоён қиляпти. Халқнинг хавфсизлигини таъминлаш баҳонасида шахсий дахлсизликка аралашув кучайяпти, ризқ топиш йўллари сиқувга олиняпти, фуқаролар назорат объектига айланяпти. Бу каби сиёсатлар аслида Россия ва Америка каби мустамлакачи кучларни рози қилиш учун мусулмонлар орқасидан пичоқ уриш билан баробардир. Чунки Аллоҳ таоло мусулмонлар ортидан жосуслик қилишни қатъий ман қилиб, айтади:

وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا ۚ

– “(Ўзаро) жосуслик қилманглар ва бир-бирларингизни ғийбат қилманглар”.  (Ҳужурот-12)

Мусулмонларнинг моли, жони, шарафи ва хавфсизлигининг ҳимояси каби уларнинг манфаатлари ҳам фақат Шариат қонунлари билан кафолатланар экан, улар Ғарб сарқити бўлмиш мавжуд капиталистик демократияни рад қилиб, унинг ўрнига Исломни тузум сифатида татбиқ қиладиган Рошид Халифалик давлатини барпо қилиш учун ҳаракатга келмоғи лозим.

Иззатуллоҳ

11.02.2026й