Яхши ёки ёмон инсон қандай ажратилади?
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
Яхши ёки ёмон инсон қандай ажратилади?
Ҳар биримиз ҳаётимиз давомида қайсидир инсонга “яхши инсон” ёки “ёмон инсон” дея баҳо берамиз. Хўш, бу баҳони беришда биз қандай ўлчовлардан фойдаланамиз? Бугун, мен бу борадаги ўз фикрларимни сизга билдирсам, агар маъқул келса сиз ҳам, инсонни яхши ёки ёмонга ажратишда шу ўлчовдан фойдаланасиз деган умиддаман, ин ша Аллоҳ.
Айтиб ўтишимиз лозимки, инсонларни амалига қараб яхши, ёмонга ажратамиз, бунда албатта бизлардаги амаллар ўлчови асос бўлади. Яъни сизнинг ҳаётдаги амаллар ўлчовингиз фойда ва зарар бўлса, демак, сиз инсонларни келтирган фойдаси ёки зарарига қараб баҳо берасиз. Яна ҳам аниқроғи сизга фойда келтирса яхши инсон, зарар келтирса ёмон инсон деб баҳолайсиз. Мана шунга жуда қаттиқ эътибор беришимиз керакки ҳар бир эътиқоднинг амаллари ўлчови бор. Исломнинг амаллар ўлчови ҳалол ва харом бўлганидек, куфр ақидаси бўлган капитализмники фойда ва зарардир. Афсуски, бугунги кунда кўплаб мусулмонлар ҳаётдаги амаллар ўлчовини фойда ва зарар қилиб олган. Худди шундай яхшилик ва ёмонликни ҳам мана шу ўлчов асосида белгилашади.
Биз мусулмонлармиз, демак, бизнинг ҳаётдаги амалларимиз ўлчови Ислом шариатига мувофиқ ҳалол ва харом бўлишлиги шарт. Бундан бошқача амаллар ўлчови куфрнинг ўлчови ҳисобланиб, бошқача амаллар ўлчови асосида яшашимиз, бизларни Исломий яшашдан буриб, куфрий ҳаёт кечиришга олиб боради. Ҳаётдаги ҳар бир воқеа-ҳодисаларга ва нарсаларга, Исломий назар билан қарашни хоҳласак фақат ҳалол ва харомни ўзимизга амаллар ўлчови қилиб олмоғимиз зарурдир.
Амаллар ўлчови ҳалол ва харом бўлишлиги бу инсонларни шариат бўйича яшашлигини талаб қилади. Инсонлар шариат бўйича яшар эканлар, ҳаётдаги амалларини фақат ҳалол ва харом қилиб белгилаб олишга мажбурдирлар. Бундан келиб чиқадики ҳалол ва харом, мусулмоннинг ҳаётдаги амаллар ўлчови экан, фойда ва зарардан воз кечиши керак бўлади.Инсонларга яхши ёки ёмон баҳони бераётганда унинг мусулмон эканлигига ва шариатга мувофиқ яшаётган ёки шариатга риоя қилмаётганлигига қараб баҳо берилади.
Мисол: Уммат орасида уламоларга баҳо беришда асосан илмли эканликлари асос қилиб олинади, лекин мусулмонлар амаллар ўлчови бўлган ҳалол ва харомни асос қилиб олсак, уламолар орасида ҳам шариатга зид гапларни гапириб, Аллоҳнинг буйруқларига зид ҳолда шаръий ҳукмларни таъвил қилишлар кўпайиб кетганлигини кўрамиз. Шулардан бири, давлат томонидан бериладиган банк кредитлари судхўрлик ҳисобланади, буни Аллоҳ харом қилган, балоғатга етган мусулмонга намоз ўқиш фарз бўлган, бу ҳам Аллоҳнинг ҳукми.Лекин баъзи олимлар судхўрликни қайсидир йўллар билан ҳалол деб фатво чиқаришди, балоғатга етганларни намоз ўқимасликка чақирдилар. Ислом ақидаси бўйича мусулмонга Аллоҳнинг ҳалол деганини харом, харом деганини ҳалол дейишлик мумкин эмас, Аллоҳнинг буйруғи эканлигини билиб туриб қайтаришлик, қайтариғи эканлигини билиб туриб буюришлик иймондан чиқишликка сабаб бўлади. Биз мусулмон эканмиз, илмли эканлигини асос қилиб олмай ҳалол ва харомни ўлчов қилиб олишимиз шарт экан, баҳо бераётан инсонимизни амалдор бўладими ёки олимми фарқи йўқ, шариатга амал қиладими ёки шариатга номувофиқ амалларни ҳам бажараверадими, мана шунга эътибор берамиз.
Шариатга амал қиладиган инсон Аллоҳга итоатдаги инсон бўлади, агар Аллоҳга итоат қилмаётган инсон бўлса яхши инсон дея олмаймиз, айниқса, Аллоҳга иймон келтирган мусулмоннинг Аллоҳга итоатсизлик қилиши уятли ҳолат ва ёмон амал ҳисобланади.Ҳатто саҳобаларга ҳавас қилишлигимизга, уларнинг амаллари сабаб бўлган. Улар доимо Аллоҳга итоатда бўлишди, шариатга бўйсунишди, ҳаётларини Исломий қилиб олишди.
Биродарлар, Аллоҳга итоатда бўлайлик, шариатга амал қилайлик, Исломий ҳаётда яшашга ҳаракат қилайлик ва шундай қилиб яхши инсон бўлайлик.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Абдуллоҳ
26.08.2014й.
