بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Зулҳижжанинг ўн куни ва Ақаба байъати

 Замон шарафи билан нусрат шарафи бирлашганда – Ислом тарихидаги энг буюк давлат дунёга келди

Оламларнинг Роббиси Аллоҳга ҳамду санолар бўлсин, набийлар ва расулларнинг хотими бўлмиш Саййидимиз Муҳаммадга, у зотнинг оли байтларига, саҳобаларига ва қиёмат кунигача у зотнинг йўлларидан юрганларга салавот ва саломлар бўлсин.

Мусулмонлар устидан ҳар йили ўтадиган энг буюк иймон мавсумларидан бири – Зулҳижжанинг ўн кунлик мавсумидир. Бу шундай кунларки, Аллоҳ таоло уларни Ўз Китобида улуғлаган, улар билан қасам ичган ва уларнинг қадрини дунёнинг бошқа барча кунларидан юқори кўтарган, ҳатто Росулуллоҳ ﷺ ушбу кунларни “солиҳ амаллар қилинадиган энг афзал кунлар” деб гувоҳлик берганлар. Бу муборак кунлар шунчаки шахсий ибодатлар мавсуми бўлибгина қолмай, балки Ислом тарихининг оқимини ўзгартириб юборган буюк воқеалар билан ҳам боғлиқдир. Уларнинг энг буюги: Мадинаи Мунавварада Ислом давлати барпо бўлишининг ҳақиқий пойдевори бўлган Биринчи ва Иккинчи Ақаба байъатларидир.

Зулҳижжанинг ўн куни билан Ақаба байъати ўртасидаги алоқа ҳақида чуқур фикр юритиш (тафаккур қилиш) мусулмонлар учун нусрат, Исломнинг ғолиб бўлиши учун фаолият олиб бориш, Умматни барпо этиш маъноларини тушуниш ҳамда Росулуллоҳ ﷺ Ислом жамияти ва Ислом давлатини қуриш учун босиб ўтган йўлни зеҳнда қайта тиклаш учун буюк бир дарвозани очади.

Зулҳижжанинг ўн куни фазилати Қуръони Каримда

Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло ушбу кунлар билан қасам ичиб, шундай деди:  ﴿وَالْفَجْرِ * وَلَيَالٍ عَشْرٍ﴾ «Тонгга қасам ва (Зулҳижжа ойидаги аввалги) ўн кечага қасам» (Фажр 1-2-оятлар).

Муфассирлар жумҳури (кўпчилиги), жумладан Абдуллоҳ ибн Аббос, Ибн Касир, Табари ва Қуртубийлар «ўн кеча»дан мурод Зулҳижжанинг ўн кунидир, деган раъйни илгари сурганлар.

Ибн Касир айтади:

«Бундан мурод – Зулҳижжанинг ўн кунидир… Агар Аллоҳ субҳанаҳу бирор нарса билан қасам ичар экан, бу ўша нарсанинг шъни улуғ ва қадри юксак эканига далолат қилади. Шундай экан, агар қасам дунёнинг энг буюк кунлари билан ичилган бўлса, қандай бўлсин?!»

 Аллоҳ таоло айтди:

﴿وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُومَاتٍ﴾

«Ва маълум кунларда Аллоҳнинг номини зикр қилсинлар» (Ҳаж 28)

Абдуллоҳ ибн Аббос деди: «Маълум кунлар – бу (Зулҳижжанинг) ўн кунидир».

Табари тафсирида эса шундай келади: «Зулҳижжанинг ўн кунининг Набавий Суннатдаги фазилатига келсак, Набий ﷺдан собит бўлганки, у зот: «Аллоҳ таолога ушбу ўн кунда қилинадиган солиҳ амалдан кўра суюклироқ бирор кундаги амал йўқдир», дедилар» (Бухорий ривояти). Бошқа бир ривоятда эса: «Аллоҳ ҳузурида ушбу ўн кундан кўра улуғроқ ва У Зотга унда қилинадиган амалдан кўра суюклироқ бирор кун йўқдир» (Аҳмад ривояти).

Бу кунларда: Ҳаж, такбир, зикр, рўза ва қурбонликлар мавжуд. Ҳатто Ибн Ҳажар ал-Асқалоний шундай деган: «Зулҳижжа ўн кунлигининг ажралиб туришига сабаб — унда ибодатларнинг оналари (асослари) жамланганидир».

Ақаба байъати… Тарихни ўзгартирган лаҳза

Ҳаж мавсумида, Зулҳижжа кечаларида, Исломий даъват тарихидаги энг буюк бурилиш нуқтаси содир бўлди.

• Биринчи Ақаба байъати: Баъсат(Расулуллоҳ ﷺнинг пайғамбар қилиб юборилиши)нинг ўн иккинчи йилида Авс ва Хазраж қабилаларидан ўн икки киши келиб, Набий ﷺга Ислом, итоат ва маъсиятларни тарк этиш устида байъат бердилар. Бу байъат — иймон байъати ва Ясрибда Ислом ёйилишининг бошланиши эди. Набий ﷺ улар билан бирга одамларга Исломни ўргатиши учун Мусъаб ибн Умайрни юбордилар, натижада Ислом Мадинанинг хонадонларига кириб борди.
• Иккинчи Ақаба байъати: Кейинги йили, яна айнан Ҳаж мавсумида буюк ва улкан байъат содир бўлди. Ўшанда етмиш уч эркак ва икки аёл ҳозир бўлиб, Росулуллоҳ ﷺга: ўз аёллари ва фарзандларини ҳимоя қилгандек у зотга нусрат (ёрдам/ҳокимият) бериш, ҳимоя қилиш, қулоқ солиш, итоат этиш ва у зотни мудофаа қилиш устида байъат бердилар.

Мана шу ерда Ислом заифлик (мустазъафлик) босқичидан давлат барпо этиш босқичига ўтди. Набий ﷺ уларга:

«Сизлардан ўз аёлларингиз ва фарзандларингизни нимадан ҳимоя қилсангиз, мени ҳам худди ўшандан ҳимоя қилишингиз устида байъат оламан», дедилар.

Ушбу байъат шунчаки оддий бир ўткинчи учрашувдан кўра буюкроқ эди, балки у Буюк Ислом давлатига асос солиш шартномаси, нусрат аҳдномаси ва сиёсий Уммат туғилишининг эълони эди. Мана шу ердан Ҳижрат бошланди, сўнгра Мадинаи Мунавварада Ислом давлати қад кўтарди.

Нима учун Ансорлар буюк эдилар?

Чунки улар фақатгина қалбдаги иймон билан чекланиб қолмадилар, балки Динга нусрат бердилар, унинг оқибатларини (масъулиятларини) ўз елкаларига олдилар, бутун араб қабилаларига қарши турдилар ҳамда Даъват учун ҳимоя ва султонни (ҳокимиятни) тақдим этдилар. Аллоҳ таоло уларни мақтаб шундай деди:

﴿وَالَّذِينَ تَبَوَّؤُوا الدَّارَ وَالْإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ﴾

«Улардан (муҳожирлардан) илгари (Мадина) диёрга ўрнашган ва иймонни (маҳкам ушлаган) кишилар (яъни ансорлар) эса ўзларига ҳижрат қилиб келган зотларни севурлар…» (Ҳашр 9).

Ансорлар Ислом шунчаки шахсий ибодатлар эмас, балки рисолат, бошқарув (ҳукм), жамият ва давлат эканини англаб етган эдилар.

Замон шарафи билан амал (вазифа) шарафининг бирлашиши

Мусулмон кишини тўхтаб ўйлашга ундайдиган энг буюк маънолардан бири — Ақаба байъатининг Аллоҳ улуғлаган мавсумда ва дунёнинг энг афзал кунларида содир бўлганидир. Бу ерда замон шарафи, нусрат шарафи, суҳбат (саҳобийлик) шарафи ва динни барпо этиш шарафи бирлашди. Натижада: тарих кўрган энг Буюк Давлат қад кўтарди.

Шунинг учун ҳам Зулҳижжанинг ўн куни шунчаки зикр ва рўза кунлари эмас, балки у фидокорлик, ҳаққа нусрат-ёрдам

 бериш, даъватни кўтариб чиқиш, жамоавий фаолият ва Исломни ҳаёт воқелигида барпо этиш маъноларини амалий тарзда эслатувчи кунлардир.

Бугунги кунда мусулмонлар ушбу маъноларни зеҳнларида тиклашга нақадар муҳтождирлар! Зеро, бугунги Ислом Уммати бўлиниш, истибдод, сиёсий ва иқтисодий гегемонлик, Ғарбга қарамлик, муқаддасотларнинг бой берилиши ва мусулмонлар бирлигининг парчаланиши ичида яшамоқда. Мусулмонларнинг бугунги ҳолати худди ҳижратдан олдинги Маккадаги мусулмонларнинг ҳолатига жуда ўхшайди: заифлик, зулм-камситиш, куфр кучларининг ҳукмронлиги ва жамловчи Исломий султоннинг (ҳокимиятнинг) йўқлиги.

Муаллиф: Устоз Абдусалом Ал-Бадрий

«Ал-Ваъй» журнали, 478-сон