“Pegasus” ортидаги ҳақиқатлар

 بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

(Исроил) жосуслик дастури ишлаб чиқарувчиси NSO Group'нинг адвокати 2019 йилда 1200 дан ортиқ WhatsApp фойдаланувчисини нишонга олган хакерлик кампанияси ортида турган ҳукуматлар орасида Мексика, Саудия Арабистони ва Ўзбекистонни номлади. NSO Group адвокати Жо Акротириански судьяга, “бу иш бўйича камида саккизта мижознинг номи мавжуд”лигини, аммо суд мажлисида фақат учтасинигина тилга олганини билдирди. “Pegasus ҳудудлар учун лицензияланган ва фақат ўша ҳудудлардагина фойдаланилиши мумкин”, – деди у.

Жорий йил май ойида Калифорния округ суди WhatsApp мессенжери ва унинг эгаси Meta фойдаланувчилари хавфсизлигига таҳдид солган Pegasus дастурини ишлаб чиққан (исроил)нинг NSO Group компаниясини айбдор деб топди ва ундан етказилган зарар учун тахминан 170 миллион доллар компенсация тўлаш бўйича қарор чиқарди. Бу ҳақда Politico хабар берди.

Pegasus “zero-click” имкониятига эга бўлиб, телефон эгаси ҳеч қандай тугмани босмаса, хабарни очмаса ёки қўнғироққа жавоб бермаса ҳам дастур қурилмага ўрнаши мумкин. Шунингдек, SMS/MMS, электрон почталарни, WhatsApp, Telegram, Signal, Facebook, Viber, Skype каби ҳимояланган мессенжерлардаги ёзишмалар ва овозли қўнғироқларни кузатиши, контактлар, тақвим ёзувлари, фотосуратлар, видеолар, сақланган пароллар, интернет тарихи ва қурилмадаги бошқа барча файллар ва иловаларга кириши мумкин. Бундан ташқари, дастур ўрнатилгач, жуда кам из қолдиради ва уни аниқлаш жуда қийин. Агар маълум бир муддат буйруқ ва назорат сервери билан алоқага чиқа олмаса ёки нотўғри қурилмага ўрнатилганини аниқласа, у автоматик равишда ўзини ўчириб ташлаши ва барча далилларни йўқ қилиши мумкин.

Pegasus’нинг нархи жуда юқори бўлиб, йиллик нархи 7 миллиондан 20 миллион долларгача бўлиши мумкин, бу 50-100 та смартфонни кузатиш имкониятини беради. Шунинг ўзидан NSO Group’нинг йиллик даромадини тахмин қилиш мумкин.

Pegasus – (исроил)нинг NSO Group компанияси томонидан, ўз даъвосига кўра, “терроризмга қарши” ишлаб чиқилган жосуслик дастури бўлиб, у нафақат разведка қуроли, балки яҳудий вужудининг мавжудлигига қарши дунё миқёсидаги хатарларни аниқлаб, уни бартараф қилиш ҳамда вужудининг сақланишига хизмат қилувчи халқаро шерикларини “тақдирлаш” мақсадида ишлатадиган сиёсий, ҳарбий ва дипломатик восита ҳамдир. Шунинг учун унинг экспорти, асосан, яҳуд вужудининг стратегик манфаатларига хизмат қиладиган давлатларга йўналтирилади.

Pegasus’нинг араб давлатлари, хусусан, Бирлашган Араб Амирликлари, Баҳрайн ва Марокашга сотилиши (исроил)нинг Иброҳим келишувларини илгари суришдаги дипломатик саъй-ҳаракатларида муҳим ўрин тутгани ҳақида маълумотлар мавжуд. Бу давлатларга Pegasus’га кириш имконияти берилиши (Исроил) билан алоқаларни нормаллаштириш учун рағбатлантирувчи омил бўлгани айтилади. Буни “Pegasus дипломатияси” деб ҳам аталади. Шунингдек, авторитар режимларга “терроризмга қарши кураш” ҳамда бу режимлар учун мухолиф кучларни назорат қилиш имкониятларини кенгайтириш, диссидентларни бостириш каби мақсадларда сотилгани айтилади. Ўзбекистон ҳам шу каби давлатлар қаторига киради. Жосуслик дастури ва бошқа кибер қуролларнинг суиистеъмол қилиниши бўйича етакчи ва мустақил тадқиқотларни олиб борган ташкилотлардан бири Citizen Lab 2018 йил сентябрь ойида “HIDE AND SEEK: Tracking NSO Group's Pegasus Spyware to Operations in 45 Countries” номли ҳисоботини эълон қилди. Бу ҳисоботга кўра, 2016 йил августдан 2018 йил августгача бўлган даврда Pegasus операторлари томонидан кузатув операциялари олиб борилган 45 та давлат аниқланган. Ушбу рўйхатда Ўзбекистон ҳам бор. Ваҳоланки, шу даврда Мирзиёев “очиқлик ва ислоҳотлар” шиори билан иқтидорга келган эди.

Pegasus (исроил)нинг геосиёсий манфаатларига хизмат қилгани учун унинг экспорти қаттиқ назорат остида амалга оширилади. Бу дастур ҳарбий қурол сифатида таснифланганлиги сабабли, унинг ҳар қандай хорижга сотилиши (исроил) Мудофаа вазирлигининг экспорт назорати бўлими (Defense Export Control Agency – DECA) томонидан тасдиқланиши шарт. Бу жараёнга (исроил) разведка хизматлари, хусусан, Моссад ва Unit 8200 (ҳарбий разведканинг юқори технологик бўлинмаси) ҳам жалб этилади. Шу ўринда айтиш мумкинки, NSO Group'нинг уч асосчиси – Нив Карми, Омри Лави ва Шалев Ҳулионинг барчаси (исроил) разведка хизматларида, хусусан, Моссад ва Unit 8200 да хизмат қилган собиқ зобитлардир. Шунингдек, компания тадқиқот гуруҳининг деярли барча аъзолари, яъни Pegasus'ни ишлаб чиқувчилар ва уни такомиллаштирувчилар (исроил) ҳарбий разведкасининг собиқ ходимлари, кўпчилиги Unit 8200 дан чиққан мутахассислардир. Бундан ташқари, DECA NSO Group'нинг ҳар бир потенциал мижозини синчиклаб текширади. Бу жараёнда мижоз давлат ҳукумати, ички ишлар ва хавфсизлик кучларининг (исроил)ни стратегик манфаатларига хизмат қилиш даражаси, “терроризмга қарши кураш” мақсадига содиқлиги, мамлакатнинг геосиёсий аҳамияти ва технологиянинг учинчи томонга тушиб қолиш хавфи йўқлиги каби омилларни инобатга олади. Чунки мудофаа вазирлигининг экспорт қарорлари (исроил)нинг миллий хавфсизлик доктринаси, дипломатик муносабатлари ва стратегик манфаатларига асосланади. Pegasus экспорти кўпинча ҳамкор давлатлар билан алоқаларини мустаҳкамлаш, янги иттифоқлар тузиш ёки Эроннинг минтақавий таҳдидига қарши ҳамкорликда курашиш каби муайян геосиёсий мақсадларига эришиш учун дипломатик восита сифатида ишлатилади. Мижоз давлат билан келишув ва унинг шартлари жуда махфий бўлиб, уни ошкор қилиш ҳамда NSO Group билан ҳамкорлик ва дастурининг мавжудлигини махфий сақлаш мажбуриятининг сотиб олувчи томонидан бузилиши жиддий оқибатларга олиб келиши мумкин. Шундан маълум бўладики, Pegasus’нинг Ўзбекистонда мавжудлиги бугунги кунда Ғазо аҳли устида мислсиз ҳарбий жиноятлар қилаётган яҳуд вужуди ва унинг мудофаа ва хавфсизлик кучлари билан ҳамкорлик алоқалари нақадар чуқур эканлигини кўрсатмоқда. Citizen Lab тадқиқот гуруҳининг ҳисоботларига кўра, Ўзбекистонда Pegasus'дан ташқари (исроил)га тегишли Candiru (ҳозирда Saito Tech Ltd. номи билан ҳам танилган), QuaDream (ва унинг “Reign” дастури), Verint Systems ва NICE Systems каби компанияларнинг жосуслик дастурлари ва оммавий кузатув тизимлари ҳам мавжуд. Булар шунчаки тижорат битимлари эмас, балки яҳуд вужудининг сақланишини кафолатловчи хавфсизлик манфаатларига хизмат қиладиган стратегик ҳамкорлик эканлиги жиҳатидан қаралса, Мирзиёев бошчилигидаги ўзбек режими ҳам золим Каримов режимидан ранг олиб, Ислом факторига қарши курашда босқинчи (исроил) билан биргалиги, шунингдек, яҳуд вужудининг жиноятларига сукут сақлашининг сабаблари маълум бўлади. Аллоҳ таоло айтади:

يُرِيدُونَ لِيُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ

– “Аллоҳнинг нурини оғизлари билан ўчирмоқчи бўладилар. Аллоҳ эса гарчи кофирлар ёқтирмасалар-да, Ўз нурини камолига етказгувчидир”. (Соф:8)

Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон Матбуот бўлими аъзоси Иззатуллоҳ

25.06.2025й