بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ 

Роя газетаси:

АҚШ конгресси аъзоси Трампнинг «янги йил келмасдан албатта айбловга учраш»ига ваъда бермоқда

Абдуллоҳ рубин қаламига мансуб

Президент Трамп маъмурияти дуч келаётган муаммолар тобора кўпайиб бормоқда ва уни танқид қилувчи мақолалар ёзилди. АҚШ конституциясининг иккинчи қисм 4-бандига кўра, айблов ҳуқуқи, алоҳида ҳокимият ҳисобланади ва жумладан, унда бундай дейилган: «Қўшма Штатлардаги ҳар қандай президент ёки президент ўринбосари ёхуд ҳар қандай фуқаровий мансабдор агар хиёнат, порахўрлик каби катта жиноят ва айблар содир этиб, шу билан айбланса ёки қораланса, мансабидан бўшатилади». Вакиллар палатаси ишдан бўшатиш ҳуқуқини ўзида сақлаб қолади ва кўпчилик томонидан айбловни Сенатга тақдим этади, Сенат ишдан бўшатилган масъулни учдан икки қисм овоз билан айблаши керак. Ғарбдаги демократик системага киритилган айблов ҳуқуқига кўра, давлат президентлари ва қонун чиқарувчилар қонундан юқори турадилар ва уларни жиноятлари учун судья томонидан судлаш мумкин эмас. 1789 йилдан бери шу кунгача АҚШ Федерал масъулларига қарши 19та айблов кўрсатилган, бу айбловлардан иккитаси президентларга қарши кўрсатилган ва уларнинг сўнггиси 1998 йил Билл Клинтон бўлган. Жорий йил 31 октябрда «давлат сиёсатига оид оммавий сўров» ўтказилди ва унинг натижаси америкалик сайловчилардан 49 %и бугун Трампни қўллаб-қувватлаяпти, бироқ 41 %и унга қарши чиқмоқда.

Конгрессмен Брэд Шерман билан Эл Грин якка-якка судлашувга чақирилди. Брэд Шерман 12 июлда Вакиллар палатасига қуйидаги матнда айбнома тақдим этган эди: «Маълумки, сайлов кампанияси мулозимлари хатти-ҳаракатларини ва кампания вакилларининг хатти-ҳаракатларини тергов қилиш билан Федерал ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари шуғулланади. Бироқ ҳозир бу шахсларнинг Трамп сайлови кампаниясида Россия ҳукумати билан тил бириктиришгани эҳтимоллиги масаласи турибди. Дональд Жон Трамп ўз ҳокимиятидан фойдаланиб, айни терговни кечиктириш ва тўхтатишга ҳаракат қилди, албатта бу таҳдид ҳисобланади. Кейин у Федерал тергов бўлими директори Жеймс Комини ишдан бўшатди». Эл Грин ҳам 16 июлда Вакиллар палатасига айбнома тақдим этган, бироқ, афтидан, иккала айбнома ҳам бекор қилинганга ўхшаб турибди. Чунки демократлар иккала вакиллар палатасида ҳам озчиликни ташкил қиладилар. Шунга қарамай, 8 ноябрда Грин бундай ваъда берди: «Мен янги йил келмасидан олдин фитначи президентга қарши овоз тўпланишига ваъда бераман, унинг миллатчилик, мутаассиблик, ажнабийларга нисбатан нафрат қўзғаш, сексизм, ирқий камситиш… каби фитналарига нисбатан АҚШ Вакиллар палатасида албатта овоз берилади. Эй жаноб Вакиллар палатаси спикери, бу президентга қарши айблов билан боғлиқдир». Грин Вашингтонда ҳам демократларнинг асосий қонун чиқариш органларини ва бутун Қўшма Штатлардаги мэрлар органлари ўринларини таъминлашдаги ғалабаси тантанасида нутқ сўзлади.

Вакиллар палатаси Эл Грин айбловини қабул қилган куннинг ўзидаёқ, бир гуруҳ демократлар президент Трампга қарши 23 ноябрдаги «шукр байрами»дан олдин янги айбловлар тақдим этишни ваъда қилишди. Палатанинг Иллинойс штатидан вакили Луис Гутьеррес «Трампнинг Америка Қўшма Штатларига президент бўлишга яроқсиз экани яққол маълум», деди. Ундан ишдан олиниш ҳақидаги гап-сўзлар тўғрисида сўралганда «Биз сизларга бунга етарли сабабларни албатта келтиришга ваъда берамиз», дея баёнот берди.

Демократлар партияси етакчилари Трампни ишдан олишга ҳали шошилишмаяпти. Чунки улар руслар билан тил бириктирганликка оид тергов натижаларини кутишяпти, терговни адлия вазирлиги тайинлаган махсус вакил Роберт Мюллер олиб бормоқда. Сенатдаги озчилик раҳбар Чак Шумер «Айблов қўйишга ҳали эрта, маълум вақт кутишга тўғри келади, ҳозир бунга тарғиб қилиш, эрта ўқ узиб юборишни англатади. Чунки биз воқеа-ҳодисаларни ўзлаштириб олиш учун вақтдан ютишимиз керак, бу ғоят хавфли масала. Шу боис тўхтаб, кутиб туринглар», деди. Бироқ Гутьеррес – кутиш вақти тугади, деб ҳисобламоқда. 6 ноябрда Мюллер гуруҳи Трамп сайлови кампаниясидаги бир нечта собиқ фигураларга қарши айблов аризаларини эълон қилиб, уларнинг ҳар бири учун Федерал тергов бьюросига қоралов тақдим этишди.

Гутьеррес баёнотидан бир кун ўтиб, миллиардер Том Стайер Трампга қарши олиб бораётган кампаниясини кучайтиришини маълум қилди. У ўтган ой Трампни ариза билан ишдан олишга оид кампания бошлаб, 1.9 миллион имзо тўплаган. Эллик штатнинг барчасида биринчи телерекламанинг ўзига 10 миллион доллар сарфлади, ҳозир эса, Трампни бўшатиш масаласида рекламачиларни қўшимча молиялаш билан машғул. «Time» журналига берган интервьюсида Стайер Трамп маъмуриятини «АҚШ сиҳат-саломатлиги учун хавф», дея айблади.

АҚШ конституцияси Конгрессга президентлик ҳуқуқини суиистеъмол қилишга чек қўйиш ваколатини берган. Бироқ Конгресснинг партия жиҳатидан бўлинганини эътиборга олганда, Трампни ишдан олиш амалиёти секин кетади… Бунинг учун демократлар келаси йилдаги ярим муддатли сайловларда маълум ютуқларни қўлга киритишлари керак. Агар, тергов Республикачилар партиясини Трампга қарши демократлар тарафига ўтишга мажбурлаш учун етарли қоралов маълумотларни йиға олмаса, албатта.

Роя газетасидан олинди