УМУМИЙ МУЛК
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
УМУМИЙ МУЛК
Ёлғиз шахснинг ўзиники қилиб олиши табиатан мумкин бўлмаган нарсалар
(“Исломда иқтисод низоми” туркумидан)
وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ
إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ
– “Аллоҳ сенга ато этган молу давлат билан охиратни истагин ва дунёдан бўлган насибангни унутма. Аллоҳ сенга эҳсон қилгани каби сен ҳам эҳсон қил. Ерда бузғунчилик қилишга уринма, чунки Аллоҳ бузғунчиларни суймас”. (Қасос.77)
Мақолаларимизнинг аввалги сонларида Умумий мулк мавзусининг Жамоат заруратларидан ҳисобланган нарсалар ва Тугамайдиган маъданлар бўлимларида Аллоҳ томонидан жамоатники, деб тайинлаган ва шахснинг ёлғиз ўзи эгалик қилишини тақиқлаган нарсалар ҳақида асосли маълумотларни бериб ўтдик. Бугунги мақоламизда Ёлғиз шахснинг ўзиники қилиб олиши табиатан мумкин бўлмаган нарсалар ҳақида маълумот берамиз.
Шахснинг хусусий мулки бўлиши табиатан мумкин бўлмаган нарсалар умумманфаатларни ўз ичига олган мулклардир. Улар жамоат заруратларидан ҳисобланганлари туфайли биринчи қисмга кирсалар ҳам табиатан шахсий мулк бўлиши мумкинмаслиги жиҳатидан ундан фарқланади. Биринчи қисмдаги нарсалар эса, масалан, сув шахсий мулк бўлиши мумкин. Бироқ жамоат зарурати бўлганлиги учунгина шахсий мулк бўлиши ман қилиняпти. Йўл эса ундай эмас. Унинг шахсий мулк бўлиши мутлақо мумкин эмас.
Шунга кўра, гарчи бу қисмнинг далили шаръий иллатга тўғри келиши, яъни жамоат заруратларидан эканлиги бўлса-да, унинг асл воқеи умумий мулклигига далолат қилади. Йўл, дарё, денгиз, кўл, канал, кўрфаз, бўғоз кабилар шу қисмга киради. Масжидлар, давлат мактаблари, шифохоналар, ўйингоҳлар ва бошпаналар ҳам уларга қўшилади.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Салоҳиддин
25.03.2019й.
