Ҳалол яшаш қийин бўлиб қолдими?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ҳозирги даврда мусулмон учун ҳалол яшаш тобора қийинлашиб бормоқда. Бу айниқса иқтисодий жиҳатда, яъни ҳалол даромад топиб кун кечиришнинг қийинлашиб бораётганида яққол намоён бўлмоқда. Бунинг оқибати воқеликда жуда хунук ва ачинарли кўриниш олмоқда. Кўплаб мусулмонлар ҳаром ва ҳалолни фарқига бормай, асосий эътиборни қандай қилиб бўлса-да ўз эҳтиёжларини қондириш учун даромад топишга, тирикчилик қилишга қаратмоқдалар. Тўғри, бугун бутун дунё устидан ҳукмронлик қилаётган капиталистик система одамлар орасида ўрмон қонунларини ўрнатиб қўйди ва табиийки, одамлар ҳар куни яшаш учун курашишга мажбур бўлмоқдалар. Мусулмонлар ҳам бундан омонда қолмадилар, улар ҳам капитализмнинг аччиқ меваларидан тотмоқдалар, эрта саҳардан то кечгача арзимас даромад учун энг қора ишларда ишламоқдалар, оилаларидан йироқда меҳнат муҳожирлигининг азобларини ичига ютиб, тишни тишга босиб кўпроқ пул топиш учун ҳаракат қилмоқдалар… Буларни санаб адоғига етиб бўлмайди. Ва мусулмон киши ҳар доим ҳам топаётган даромадининг ҳалол эканлиги тўғрисида ўйланиб кўрмаяпти.

Бундай шароитда ҳалол-ҳаромни ажратиш муҳим эмасдек туюлади. Асосийси ўзи ва яқинларининг эҳтиёжларини таъминлаш, мана шу муҳимдек кўринади. Бироқ бугунги ҳолат ва умуман ҳар қандай ҳолат шаръий ҳукмни бекор қилмайди, шаръий ҳукм қиёматгача ўзгаришсиз қолаверади. Ва ушбу шаръий ҳукмга кўра, мусулмон одам фақат ҳалол йўл билан молга эгалик қилиши мумкин. Аммо ҳалоллик тўғрисидаги қуруқ мавизалар одамларга деярли таъсир қилмаётган бир вақтда, балки бу масаланинг бошқа томонларига ҳам эътибор қаратиш керакдир. Яъни Исломнинг бир қисмини гапириб, энг муҳим қисми борасида сукут сақлашнинг оқибатида тарғибот-ташвиқот ишлари таъсирсиз бўлаётгандир. Демак, масала шуки, ҳалол яшашнинг оғирлашиб бораётганига қандай чек қўйиш мумкин? Ва умуман одамлар ҳаётидаги машаққатларни қандай қилиб енгиллатиш мумкин?

Иқтисодий омил биринчи ўринга чиқариб қўйилган ҳозирги давр биз мусулмонлар учун жуда катта синов бўлмоқда. Албатта бу Аллоҳнинг синовидир. Биз эса, бу синовдан муваффақиятли ўтишимиз лозим. Шунга кўра, қуйидагиларни айтамиз: Ҳозирги тузум ҳалол ва ҳаромни умуман эътиборга олмайдиган тузумдир. Қонунлар ҳалол-ҳаром асосида қабул қилинмайди. Демакки, бундай тузумда одамлар қандай йўллар билан даромад топаётганлари унчалик муҳим эмас. Ҳалолликка бўлган чақириқлар татбиқ қилинаётган тузумга зид келаётгани ва ҳалол-ҳаром асос қилинадиган тузум татбиқ қилинмаётгани учун ҳам мусулмонлар минтақаларида Ислом кўринмаяпти. Ислом Шариати эса, одамларга ҳалол яшаш кераклигини таъкидлаш билан биргаликда шунга яраша уларнинг ҳаётидаги мушкулотларини осонлаштирадиган ҳукмларни ҳам жорий қилди. Агар Ислом тузуми татбиқ қилинганда эди, ҳалол яшаш бугунгидек қийинлашиб кетмаган бўларди. Чунки Ислом тузумида ҳаром йўллар билан молга эгалик қилиш ман қилинади, ҳалол мол топиш учун кенг йўл очиб берилиб, ҳозирда мавжуд бўлган сунъий тўсиқлар, монополиялар, турли чекловларга йўл қўйилмайди. Шунингдек, одамларнинг асосий эҳтиёжларини таъминлаш ҳам давлат томонидан қаттиқ назорат қилинади, чунки бу вазифа давлат вожиботларидан биридир. Ислом тузумида эътибор энг олий ғояга – Аллоҳнинг розилигига қаратилади. Ҳалоллик Аллоҳнинг розилигига олиб борар экан, демак, мусулмонларнинг ҳалол даромад топишлари учун кенг имконият ва шароитлар яратилиши ҳам зарурий ишга айланади.

Биз мусулмонлар ҳалол яшашнинг оғирлашаётганидан нолишни бир чеккага суриб қўяйлик-да, эътиборимизни Исломни ҳаётга татбиқ қилиш учун ҳаракат қилишга қаратайлик. Шундай қилиш билан оғиримизни енгил қиламиз, ҳалол даромад топиш биз ўйлагандек қийин эмаслигини кўрамиз. Ва юқорида айтилган Аллоҳнинг синовидан ҳам муваффақиятли ўтамиз, ин ша Аллоҳ!

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух    

01.01.2020й