Инсоннинг нав ғаризасига нисбатан нуқтаи назари тўғрисидаги саволга жавоб
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
Инсоннинг нав ғаризасига нисбатан нуқтаи назари тўғрисидаги саволга жавоб
Савол:
Ассаламу алайкум ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ!
«Исломда ижтимо низоми» номли китобнинг ҳижрий 1424, милодий 2004 йил нашри 16 саҳифасида бундай сўзлар келган: «Нав ғаризасининг мавжуд бўлишидан мақсад инсон нави давом этиши учун насл қолдиришдир. Шунинг учун инсоннинг бу ғаризага қараши инсонда унинг мавжудлигидан кўзланган мақсадга, яъни навнинг давом этишига қаратилиши зарур. Бу борада эркак билан аёл ўртасида фарқ йўқ». Кейин 148 саҳифада бундай сўзлар келган: «Азл қилувчининг мақсади қандай бўлишидан қатъий назар, хоҳ фарзанд кўрмаслик, хоҳ озроқ фарзандли бўлиш ёки аёлнинг заифлиги туфайли ҳомиладорликдан қийналмаслиги ёки турмушда доимо навниҳол бўлиб юриши учун ёки бундан бошқа нима мақсад қилинишидан қатъий назар, эркак киши азл қилиши мумкин… Наслни камайтириш Росулуллоҳ САВ кўп фарзандли бўлишга ундаган қуйидаги:
«تَنَاكَحُوا تَنَاسَلُوا تَكَثَّرُوا»
«Никоҳланинглар, насл қолдиринглар, кўпайинглар», ҳадисига зид келади, деб айтилмайди. Бундай демаслик керак. Чунки азлга рухсат бериш наслни кўпайтиришга қилинган тарғибга зид эмас. Булар бошқа-бошқа ҳукмлар бўлиб, бири — насл кўпайтиришга тарғиб, иккинчиси — азлнинг мубоҳлигидир».
Саволим шуки, роҳатланишни мақсад қилиш ёки фарзанд кўрмаслик насл қолдиришга, яъни ғаризадан кўзланган мақсадга зид бўлиб қоляпти. Шунинг учун инсоннинг бу ғаризага қараши инсонда унинг мавжудлигидан кўзланган мақсадга, яъни навнинг давом этишига қаратилиши зарур, деган сўзимиз билан азл қилувчи нимани мақсад қилган бўлмасин, азл мутлақ жоиздир, деган сўзимизни бир-бирига қандай мувофиқлаштириш мумкин? Бошқача ибора билан айтганда, бирор шахс ғаризадан кўзланган мақсаддан юз ўгириши мумкинми?
Сизга Аллоҳ Субҳанаҳу ва Таоло ажр берсин!
Савол берувчи: Муҳиббурросул Лаҳор-Покистон
Жавоб:
Ва алайкум ассалом ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ!
Шуни билиш лозимки, сиз айтган сўзлар китобнинг янги нашрида бошқа саҳифаларга тўғри келади.
Инсоннинг нав ғаризасига қарашини унинг мавжудлигидан кўзланган мақсадга қаратишдан, яъни навнинг давом этишига қаратишдан мақсад айни ғаризани қондиришни жуфтлик ҳаётидаги эркак билан хотини ўртасига ёки эркак билан чўриси ўртасига чеклашдир. Чунки жуфтлик ҳаёти эркак киши билан аёл киши ўртасидагина бўлади ва айнан ушбу жуфтлик ҳаёти соғлом доирани пайдо қилади, мақсад, насл ва авлодлар вужудга келсин ҳамда улар насллари ҳимоя қилиниши учун ўз ота-оналари бағрида ўсишсин. Ғаризага қарашни лаззатланиш ва роҳат олишга қаратиш эса ундай эмас. Чунки бу ғаризани инсон хоҳлаган йўл билан қондириши учун жиловсиз қўйиб юборишни англатади. Масалан, эркак ғаризасини эркак билан қондириши, аёл эса аёл билан қондириши, инсон ҳайвон билан қондириш ёки эркак никоҳсиз тарзда аёл билан қондириши… каби. Бугун Ғарб давлатларида худди шундай бўляпти. У ерда ғарбликларнинг ғаризага қарашлари лаззатланиш ва роҳат олишга қаратилиб, улар ўртасида жинсий тартибсизликнинг ҳамма тури, жумладан, жуфтлар алмашиши, зино, фаҳш ишлар, ҳайвонлар билан жинсий алоқа қилишлар… кенг тарқалди.
Буларнинг барчасида ғаризадан кўзланган ғоя, яъни соғлом доирада навни давом эттиришга риоя қилинмайди. Назарни бутунлай лаззатланиш ва роҳатланишга қаратмаслик, балки ғаризадан кўзланган ғоя, яъни соғлом доирада навни давом эттиришга қаратишнинг маъноси мана шу.
Азл эса бошқа масала. Азл шаръан шу тўғри қараш доирасига киради, чунки у жуфтлик ҳаёти ёки чўри билан бўладиган ҳаёт доирасида бўлади. Азл аёлга яқинлашишдаги мақсаддир, ғаризадаги мақсад эмас, аёлга яқинлик қилишдан мақсад насл бўлмаслиги керак, чунки масалан, ҳомиладорлик пайтда аёлга яқинлик қилишдан фарзанд кўриш мақсад қилинмайди ҳамда аёлнинг ҳайзи тўхтаган пайтда ҳам унга фарзанд кўриш мақсадида яқинлик қилинмайди, туғмайдиган кекса аёлга яқинлик қилиш ҳам шунга ўхшаш…
Буларнинг ҳаммасининг воқеи фарзанд кўрмаслик жиҳатидан азлга ўхшайди, шунинг учун азлнинг жоизлиги тўғрисидаги сўз билан ғаризага қараш инсонда унинг яратилишидан кўзланган мақсадга, яъни навнинг давом этишига қаратилиши зарур, деган сўз ўртасида зиддият йўқ, чунки бу жуфтликда рўёбга чиқади, гарчи унда азл бўлса ҳам.
Бу бир жиҳатдан. Иккинчи жиҳатдан эса, азлнинг жоизлиги тўғрисида ҳадислар келган.
Масалан:
Ибн Ҳиббон ўзининг «Саҳиҳ»ида Жобир ибн Абдуллоҳдан ривоят қилган ҳадисда келишича, ансорийлардан бир киши Росулуллоҳ САВнинг олдиларига келиб, менинг чўрим бор, уни азл қиляпман, дейди. Шунда Росулуллоҳ
«إِنَّهُ سَيَأْتِيهَا مَا قُدِّرَ لَهَا»
«… Чунки унга тақдир қилинган нарсани туғаверади», дедилар. Кейин у киши яна келиб, чўриси ҳомиладор бўлиб қолганини айтганди, Росулуллоҳ САВ бундай дедилар:
«مَا قَدَّرَ اللهُ نَسَمَةً تَخْرُجُ إِلاَّ هِيَ كَائِنَةٌ»
«Аллоҳ ҳомилани тақдир қилган бўлса у бўлиб қолади».
Хуллас калом, ушбу икки саҳифа ўртасида зиддият мавжуд эмас.
Биродарингиз Ато ибн Халил Абу Рашта
22 робиус-соний 1436ҳ
11 феврал 2015м
