Жаҳон иқтисодий форуми ҳисоботи ортидаги ҳақиқат

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Жаҳон иқтисодий форуми (ВЭФ) 2025 йил учун “Глобал гендер тенгсизлиги индекси” ҳисоботини эълон қилди. Унда 148 та мамлакат ичида Ўзбекистон 110-ўринни эгаллади. Ҳисоботда таъкидланишича, мамлакат аҳолисининг қарийб ярмини аёллар ташкил этганига қарамасдан (49,56%), уларнинг меҳнат бозоридаги иштироки заиф: аёллар ўртасидаги ишсизлик даражаси 7,68% бўлиб, бу кўрсаткич эркакларникидан (3,96%) қарийб икки баробар юқори. Шунингдек, Сенатда аёллар фақат 24,62% ўринга эга. Бу эса ҳисобот муаллифларига кўра, аёлларнинг қарор қабул қилишдаги иштироки учун жиддий тўсиқ ҳисобланади. (unesco.org, Шарқ)

Бир қарашда бу ҳисобот “тенглик” ва “имконият”лар ҳақида гапираётгандек. Аммо ундаги асл мақсадлар ва мафкуравий йўналишларга диққат билан қаралса, аслида бу ғоя ортида жамият учун жиддий ва хавфли хатарлар ётибди.

 Аввало Гендер тенглиги ғояси ҳақида тўхталиб ўтсак. Гендер тенглиги ғояси 20-аср ўрталарида Ғарбда пайдо бўлган бўлиб, аввалида у аёлларни таълим, тиббиёт ва ҳуқуқ соҳаларидаги адолатсизликка қарши курашиш мақсадида ишлаб чиқилган эди. Аммо ҳақиқат шундаки, бу ғоя аёлларнинг ҳақиқий ҳуқуқларини ҳимоя қилишга ҳеч қачон хизмат қилмаган ва қилмайди ҳам. Гап шундаки, гендер тенглиги орқали аёл нафақат ишчи кучига айлантирилади, балки оиладаги табиий бурчи ва жамиятдаги ўзига хос ўрнидан узоқлаштирилади. Бу ғоя аёлни моддий фойда келтирадиган “иқтисодий субъект”га айлантиришни кўзлайди. Яъни бу тузум учун аёл на она, на турмуш ўртоқ, балки ишловчи, солиқ тўловчи ва бозор иштирокчиси сифатида керак. Аслида бу ғоянинг мақсади: аёлларни меҳнат бозорига оммавий жалб қилиш, оилани ва табиий жинсий ролларни заифлаштириш, инсонларни (айниқса аёлларни) моддий функцияси асосида баҳолаш, жамиятнинг маънавий ва тарихий устунларини парчалашдир. Бу иқтисодий бозорни кенгайтириш, ишчи кучи захирасини икки баробар қилиш учун тузилган мафкуравий дастурдир. Буни “аёллар ҳуқуқи” деган шиор остида олиб борилаётган мақсадли ҳужум, деб аташ ҳам жоиз.

Гендер тенглигининг жамиятга таъсири ҳақида гапирар эканмиз, бу ғоя жамиятнинг асосий устунларини узил-кесил бузиши муқаррарлигини кўриб чиқиш керак. Биринчидан, оила парчаланиши бугунги кунда табиий жараён эмас, билъакс ташқи босим ва янги ғоялар таъсирида пайдо бўлаётган жиддий муаммодир. Эркак ва аёлнинг фарзанд тарбиясидаги ўзига хос ва муқаддас вазифалари камаяди. Уларнинг фақат ишга жалб қилинишлари оила муҳитини бузади ва руҳий барқарорликка салбий таъсир кўрсатади. Ваҳоланки, оиланинг соғлом ва мустаҳкам бўлиши учун эркак ва аёлнинг табиий роллари жуда муҳим ҳисобланади. Иккинчидан, кўплаб аёллар кунда иккита иш қилаётгандек: бир томондан меҳнат қилади, иккинчи томондан уйда фарзанд тарбияси ва хонадон ишларини ҳам зиммасига олади. Бу аёлларнинг жисмоний ҳамда руҳий чарчоғини кучайтириб, уларни катта зўриқишга солади. Бу эса жамиятнинг умумий барқарорлигига салбий таъсир кўрсатади. Учинчидан, “гендер тенглиги” шиори остида айрим Исломий қадриятлар “дискриминация”(камситиш) сифатида баҳоланиб, уларни йўқ қилишга қаратилган ҳаракатлар авж олмоқда. Бу ҳолат мусулмонларнинг маънавий ўзлигини ва асрлар давомида сақланиб келган Исломий қадриятларини жуда жиддий заифлаштирмоқда.

Гендер тенглигига оид халқаро ҳисоботлар ҳақида гапирадиган бўлсак, улар шунчаки рақамлар ва статистик маълумотлар тўплами эмас. Улар орқали давлатларга босим ўтказиш учун махсус ва мураккаб усуллар қўлланилади. Бу ҳисоботларнинг ортидаги мақсадлар оддий эмас, улар орқали мамлакатларнинг сиёсий ва иқтисодий сиёсатларига жиддий таъсир ўтказиш кўзланган. Шу боисдан, бундай ҳисоботлар кўпинча давлатларни ўз ички сиёсатини глобал кучлар талабига мослаштиришга мажбурлаш воситасига айланади. Биринчидан, бу ҳисоботлар асосида қонунчилик ва жамият ҳаётига оид сиёсатни ташқи босим билан ўзгартиришга ҳаракат қилинади. Бу эса ўз-ўзидан халқнинг кўп йиллардан буён сақлаб келаётган қадриятлари ва урф-одатларига таъсир қилади. Иккинчидан, халқаро рейтингларда паст кўрсаткич қайд этилиши орқали мамлакатнинг молиявий ёки инвестициявий лойиҳаларга қўшилишига тўсқинлик қилинади. Бу давлатни глобал тизимга янада боғлиқ ҳолатга келтиради.

Шу билан бирга, ушбу ҳисоботлар орқали:

Давлатлардан “жаҳон ҳамжамияти” деб аталувчи глобал тизимнинг янги қоидалари ва меъёрларини қабул қилиш талаб қилинади;

Ўз қадриятлари ва анъаналарини сақлашга ҳаракат қилаётган давлатлар “тенгликка эришмаган” ёки “ривождан ортда қолган” деган баҳога учрайди;

Мамлакатда демократия ва эркинлик даражаси аёллар сони ва уларнинг жамиятдаги иштироки билан ўлчанади.

Яъни бу ҳисоботлар орқали ҳар бир давлат ички сиёсий қарорларини ҳам, жамиятга оид ислоҳотларини ҳам ташқи таъсир остида амалга оширишга мажбур бўлади. Бу эса ўз навбатида давлатнинг мустақил сиёсий йўналишини йўқотиш хавфини янада оширади.

Юқоридаги фикрлардан келиб чиқиб, ҳисоботда келтирилган Ўзбекистонга оид маълумотлар таҳлил қилинадиган бўлса, ортида қуйидаги мақсадлар яширинган:

Аёлларни ишлашга мажбурий жалб қилиш, уларнинг оиладаги табиий ва муҳим вазифаларини иккинчи даражали қилиб қўйиш;

Аёлларнинг меҳнатини арзон ишчи кучи сифатида кўриш ва шу йўл билан иқтисодий тизимни арзонлаштириш;

Аёлларнинг шахсий қадри ва маънавий ўрнини инкор қилиб, уларни фақат иқтисодий фойда келтирадиган субъект сифатида баҳолаш.

Бундан ташқари, ҳисоботда айтилишича, Сенатда аёллар сони 24,62% ни ташкил қилади. Бу кўрсаткич “қарор қабул қилиш жараёнларида аёллар етарли иштирок этмаяпти”, деган даъво учун асос қилиб олинади. Аслида эса бу:

Сиёсатга мажбурий квоталар, яъни ҳар қандай соҳада аёллар сонини алоҳида белгилаш;

Эркак ва аёл ўртасидаги табиий фарқ ва майлларни инкор этиш;

Аёл ва эркакни фақат ишчи кучи сифатида кўриш каби жиддий хатарларга олиб келади.

Бу эса ўзига хос шаклланган тарихий ва табиий муносабатларни йўққа чиқаришга хизмат қилади. Яъни аёл ва эркак ўртасидаги Ислом ўрнатган мувозанатли, уйғун муносабатлар бузилиши мумкин.

Шу тариқа, ҳисоботдаги статистик кўрсаткичлар ортида аслида жамиятни сунъий равишда қайта қуриш ва халқнинг ўз ҳаётига оид қадриятларини заифлаштиришга қаратилган ғоялар яширинган.

Хулоса қилиб шундай дейиш мумкинки, “гендер тенглик” – жамият  ва оила тузилишига оид кенг қамровли мафкуравий ҳужумдир. У Ислом меъёрларини бузишга, қадриятларини йўқ қилишга хизмат қилади. Бу тушунча Исломга мутлақо зид бўлган ботил нарсадир. У на бошида тўғри бўлган ва на кейин. Уларни Исломга мослаштиришга ҳаракат қилиш эмас, балки бутунлай рад этиш мақсадида таҳлил қилиш керак.

Ўзбекистон ҳақидаги ҳисоботдаги рақамлар – аёллар ишсизлиги, сиёсий иштирокдаги камчилик кабиларни жамиятимизда сунъий муаммо қилиб кўтариб, ички ишларимизга аралашишга уринишдир. Бу аёл ва эркак муносабатларини издан чиқаришдир. Ҳозирги кунда ана шу ҳолатларни биз ҳаётда аниқ кўриб турибмиз.

Шунинг учун бундай хатарли ғояларни жамиятимизга олиб кирилишига кўз юммаслигимиз керак. Ҳар қандай ор-номуси ва ғурури бор мусулмон учун бундай ҳолатларга сукут қилиш жоиз эмас. Бугунги кунда “гендер тенглик” номи остидаги Ғарб мафкураси жамиятимизга хавфли бомба каби ўрнатилмоқда. Бу қуролни қабул қилиш оиламизга, Исломий ҳаёт тарзимизга, келажагимизга катта зарба бўлади. Ҳар биримиз бу мафкурага қарши туришимиз, исломий қадриятларимизни ҳимоя қилишимиз шарт.

Энг муҳими, бу жирканч тушунчаларнинг илдизи бўлган капиталистик демократия тузумини ҳаётимиздан чиқариб, унинг ўрнига исломий тузумни татбиқ қилувчи Халифалик давлатини тезроқ ўрнатиш учун ҳаракат қилишимиз зарур. Бу ҳаракатнинг хусусияти сиёсий бўлиб, ҳозирги замонда бундай ҳаракатни Ҳизб ут-Таҳрир Исломий сиёсий жамоаси бутун дунё бўйлаб, маломатчининг маломатидан, золимларнинг зулмидан, душманларнинг найрангларидан қўрқмай, ўз йўлидан оғишмай олиб бормоқда. Бу ҳаракатга қўшилиш, уни қўллаб-қувватлаш ҳар биримиз учун вожиб ишлардан биридир. Аллоҳ таоло айтади:

«وَأَنَّ هَٰذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَٱتَّبِعُوهُ وَلَا تَتَّبِعُواْ ٱلسُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَن سَبِيلِهِۦ»

– “Ва албатта, бу Менинг тўғри йўлимдир, унга эргашинглар ва бошқа йўлларга эргашманглар, бас, улар сизни Унинг йўлидан адаштирмасинлар”.                                                     (Анъом:153)

Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон Матбуот бўлими аъзоси Салоҳиддин

11.07.2025й