Халқаро таълим форумлари ва сохта дастурлар ортидаги сиёсий тузоқ

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Тарих сиёсий маккорлик ва мустамлакачиликда Британияга тенг келадиган давлатни кўрмаган бўлса керак. Вақтида дунёнинг учдан бир қисмини қон ва зўравонлик билан ўз мустамлакасига айлантирган, “қуёш ботмас империя” номини олган Англия бугунги кунда ўз мустамлакачилик сиёсатини танклар ёки қўшинлар билан эмас, балки анча маккорроқ ва яширинроқ бўлган “юмшоқ куч”, яъни маориф ва таълим тизими орқали амалга оширмоқда. Британия дипломатиясининг асрий услуби шундан иборатки, улар бирор юртга кириб бормоқчи бўлишса, аввало ўша ернинг таълим тизимини, ёшларининг онгини ва бошқарув элитасини мафкуравий жиҳатдан ўзига қарам қилиб олади. Бугунги кунда Ўзбекистон таълим соҳаси мулозимларининг кетма-кет Лондон сари отланаётгани ва у ерда имзоланаётган шартномалар мана шу маккор сиёсий истилонинг амалдаги ёрқин исботидир.

Яқинда расмий оммавий ахборот воситалари Ўзбекистон Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда Таълим сифатини таъминлаш миллий агентлиги делегациясининг Лондонда бўлиб ўтган Жаҳон таълим форумида иштирок этгани ҳақида хабар берди. Бундан ташқари, Ўзбекистоннинг Британиядаги элчихонасида Лондон Қироллик коллежи (King's College London), Эдинбург, Уорик, Рединг университетлари, Осиё ва Африка тадқиқотлари мактаби (SOAS) ҳамда “Studynet Group” каби етакчи таълим муассасалари вакиллари билан алоҳида учрашувлар ўтказилди. Ушбу мулоқотларда қўшма таълим дастурлари ва факультетлар ташкил этиш, Британия тажрибасини Ўзбекистон таълим тизимига тўлиқ жорий қилиш ва “замонавий таълим стандартлари” асосида кадрлар тайёрлаш масалалари келишиб олинди. (dunyo.info). Ушбу “инновацион ҳамкорлик” шиорлари ортига беркитилган ўзгаришлар аслида юртимиз ёшларини қутқариш эмас, балки инқирозга юз тутаётган капиталистик тизимга янги фикрий қуллар тайёрлаш йўлидаги навбатдаги чалғитувчи найрангдир.

Ушбу ташрифлар ва маориф лойиҳалари замирида ётган асл ҳақиқатни ва Британия империализмининг ички зиддиятларини фош этиш учун бир нечта омилларга чуқурроқ назар ташлаш лозим.

Биринчидан, Британиянинг “AQA”, “Pearson”, “Efekta” каби таълим ва имтиҳон корпорациялари ҳамда етакчи университетлари дастурларини Ўзбекистон таълим тизимининг ичига суқилиб кириши – бу тизимли равишда амалга ошириладиган сақофий (маданий) бузғунчилик ва фикрий қарамлик қопқонидир. Бу ғарбпараст тизимлар ўзи билан бирга либерал-капиталистик дунёқарашни, ғарбча ҳаёт тарзини ва моддий манфаатпарастлик маданиятини олиб киради. Британия андозалари ва грантлари асосида ўқиган, уларнинг қадриятлари руҳида тарбияланган ёш авлод ва бўлажак бошқарув кадрлари қалбида ўз юртига, ўз халқига ва Ислом сақофатига нисбатан бегоналик, Ғарб ҳаётига маҳлиёлик ва тақлид қилиш туйғуси шаклланади. Натижада, мусулмон ёшлари ўз динидан узилиб, капиталистик демократия тузумининг фикрий ва маданий қулларига, Ғарб сиёсатини кўр-кўрона ижро этувчи қуролига айланади. Бу эса, ҳарбий мустамлакадан ҳам кўра мудҳишроқ бўлган фикрий-сақофий мустамлакачиликдир.

Иккинчидан, Ғарбнинг бу таълим корпорациялари ўз дастурларини жорий этар экан, улар ўзбек таълим тизимини ўзларига иқтисодий ва молиявий жиҳатдан ҳам мустаҳкам боғлаб олишади. Марказларни сертификатлаш, ўқув қўлланмалари, аккредитацияни янгилаб туриш ва “Times Higher Education” каби ташкилотларнинг сохта рейтингларида кўриниш бериш учун Ўзбекистон бюджетидан Британия компанияларининг чўнтагига катта миқдорда маблағлар оқиб ўта бошлайди. Бу – таълим ниқоби остидаги молиявий қарамликнинг замонавий кўринишидир. Айни пайтда, ўзбек режимининг вазирликлар даражасида бундай қўшма факультетлар ва академик мобиллик дастурларига урғу бериши, мамлакат ичида мустақил илм-фан ва юқори технологияли ишлаб чиқаришни ривожлантириш сиёсати барбод бўлганининг яққол тан олинишидир. Ҳукумат ўз халқининг интеллектуал салоҳиятини юрт манфаати учун ишлатиш ўрнига, “талантли ёшларнинг халқаро имкониятлари” баҳонасида уларни хориж корпорацияларига сифатли ишчи кучи ва “ақллар оқими” сифатида етказиб бериш конвейерини шакллантирмоқда.

Либерал-капиталистик дунёқарашга эга бўлган Ғарб давлатлари, хусусан, сиёсий маккорликда бой тажрибага эга Британия, Ислом уммати ва Марказий Осиё минтақасига ҳеч қачон холис ёрдам бермайди. Улар учун бу заминлар хом-ашё манбаи, ўз маданияти ва таълим стандартларини ёядиган мафкуравий базадир. Шу сабабли, қонунчилик ва маорифга киритилаётган ҳар қандай “ислоҳот” халқ бўғзидаги иқтисодий-мафкуравий кишанларни узишга қодир эмас.

Шунинг учун Ғарб капиталистик тизимларига ва уларнинг маданиятига тақлид қилишни тўхтатиб, Исломнинг мустақил, соф ва адолатли сиёсий-иқтисодий ҳамда маориф низомига қайтишдир. Исломга кўра, давлат раҳбарияти фуқароларни ва истеъдодли ёшларни бошқа давлатларнинг мафкуравий малайига айлантириш ёки уларнинг тизимларига мослаш билан эмас, балки уларни мамлакат ичида соф исломий қадриятлар ва мустақил илм-фан билан таъминлашга масъулдир.

Салоҳиддин

02.06.2026й