بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

Акам қамалганида жияним хали бир ёшга ҳам тўлмаган чақалоқ эди

Биз бу мақолани ёзар эканмиз, Ўзбекистон турмаларида ётган минглаган беъайб, ха яна такрорлайман беъайб махбусларни эслаб, кўз олдимизга келтирдик. Ва бу холатга сабабчи бўлганлар қанчадан қанча оилаларни, оналарни болалардан, оталардан ўғил қизларни, ака ука опа сингилларни, эрларни хотинлардан айирганлар тўғрисида ҳам ўйладик. Шунда бир савол туғилди, улар жабрланганлар учун қандай жавоб берар эканлар???

Бу чириб, тугаб бораётган тузумнинг татбиқ қилувчилари ўзлари тасаввур қила олмайдиган тарзда вахшийларча кечириб бўлмас жиноятларга қўл уришди. Орамизда қамоқларда умрини ўтказаётганларни “Улар ўз айблари учун жазо оляптилар” дейдиганлар ҳам йўқ эмас. Бизни уларга оддийгина саволимиз бор, “сиз шу тузум уларни “хоин” деб атаганлиги учун айблаяпсиз, лекин айтингчи агар жамиятимиздаги тузум ўзгариб айнан ўша, умрини қамоқда ўтказаётганларни қахрамон деб тан олса сиз нима дея олган бўлар эдингиз?

Аввало бу жирканч тузум белгилаган жазо турларини қандай белгиланганига эътибор беринг. Инсоннинг амалларини тўғри ёки хато эканлигини ким белгилаб беради? Тасаввур қилинг агар инсон амалларини тўғри ёки нотўғрилигини ўзи белгилаб олаверса етти миллиард  инсон учун алоҳида қонунлар тўплами ишлаб чиқилиши керак эмасмиди? Шунингдек жазолар ҳам худди шундай, нима учун қайсидир инсонлар бошқа инсонлар учун қонун ва жазо турларини белгилашади? Мана шу жазолар тўғрисида бутун дунё аҳолиси келишиб олишса умуман жазо қўлланилмайдиган қилиб олишлари мумкинми?

Қонун чиқарувчи ва жазо белгиловчи ҳам ожиз нуқсонли инсон бўлса, шу ожиз махлуқот ўзи каби махлуқотни яшаш тарзини белгилаб берса ва яна жазоларни ҳам таъсис қилса, кечирасиз бу сизга ғалати туюлмаяптими? Ёки мен бошқача кўз билан қараб ниманидир хисобга олмаяпманми? Бу инсон, яъни махлуқ, замон ўзгариб, тараққиётга эришиб, ўзини шунчалар ақлли хис қила бошладики, хатто ўзининг яратувчиси белгилаб берган шариатни “оёғи остига олиб тепалаб”, “Мен Сендан яхши хукм чиқара оламан” дея Аллоҳ билан хукмларга эгаликни талашишга ўтди. Илоҳий шариатни назарларига илмаганларнинг ўзлари чиқарган жирканч, ахмоқона қонунлари эса, инсониятнинг хаётидаги мазмунни йўқотиб бахтсиз бўлишига ва кимларнингдир мақсадлари йўлида бошқаларини қурбонга айланишига олиб келди.

Акам қамалганида ўғли хали бирга ҳам кирмаган чақалоқ эди. Мен эса у даврларда хаёт ташвишларини тушунмайдиган, орзулари осмон бўлган 13 ёшли бола эдим. Акамнинг аёли ота онамни югуриб, елиб хизматини қилаётган, кўзлари кулиб турадиган, йигирмадан энди ўтган, икки йиллик келинчак эди. Ўша вақтларда отамнинг сочларидаги оқни бемалол санаса  бўларди, онамнинг юзига эса, ажинлар худди рухсат сўраб кириб келаётган вақтлар эди.

Бугун отамнинг сочларидан қорасини қидириб топа олмайсиз, онамнинг юзлари эса, худди, аввалдан бу юз хеч ажинсиз бўлмагандек, ажинсиз тасаввур қилиш қийин. Акамнинг аёли эса, хар доим кўзлари намли, хатто кулганида ҳам бу кўзлар йиғлаётганга ўхшайди, юзларидаги ажинларни йиллар билан бирга қўшилишиб дардлар ҳам чизганлиги шундоққина билиниб туради. Акамнинг қўлларини қайириб олиб чиқиб кетишаётганида қўрқиб кетган ва орадан шунча йиллар ўтса ҳам халигача ўзига кела олмайдиган, акамни фақатгина тирик келишини кутиб яшайдиган аёлга айланган,  лекин орамизда энг сабрлиги шу аёл бўлса керак деб ўйлаб қоламан. Мен эса ўша даврлардаги орзуларидан асар ҳам қолмаган, сочларига оқ оралаган кишига айландим. Жияним шунча вақт давомида отасини қоралашни ҳам, оқлашни ҳам билмайдиган ва алам қиладигани шу йиллар мобайнида ўзининг отаси билан санай оладиган даражада бир неча мартагина кўришган, тирик отаси тўғрисида нималардир дегиси келиб ўйланиб сўз топа олмай, “Отам Оллоҳ учун қамоқда, агар бундан бошқача бўлганида асло кечирмасдим” дейдиган, буларнинг барчасига айбдорлар жавоб беришини кутиб яшайдиган 16 ёшли ўспирин йигит бўлди.

Шунча вақт ўтган бўлишига қарамай, ота онам ёки акамнинг аёли акамни “хато иш қилган” ёхуд “адашган” деб бирор марта айтишмаган. Махалламиздагилар ҳам акам тўғрисида гапиришса фақат яхши гаплар айтишади. Хатто бир сафар акамни бир таниши қаттиқ хақоратлаб муштлашишга ҳаракат қилганда ҳам акамни кучи етадиган бўлсада “Мен сиз билан Аллоҳдан қўрққанлигим учун муштлашмайман” деганларини кўп марта эсга олишган.

Мени яна саволлар қийнайди, инсон чиқарган қонунлар бўйича айбдор деб билинган махбусларни нима учун қалбимиз жиноятчи дея олмаяпти? Сиз айтаётган “тинчликни сақлаш” учун шунча уммат ўғлонлари қурбон бўлиши зарурмиди? Нима учун “тинчликни сақлаш” йўлида деган бахона билан юқоридаги каби оилаларнинг умрларини ўғирлаб, хазон қилинди? Қамоқдагилардан ташқари уларнинг ота онаси, ака укалари, аёллари, фарзандлари ҳам қурбонлар эмасми, шунча қурбонлар нима учун керак эди? Энг ачинарлиси йиллар давомида “тинчлик учун” дея шунча қурбонлар қилиниб, энди кўзимизни каттароқ очиб атрофимизга қарайликчи “махкам қучоқлаб” олиб “ фақатгина тинчлик” дейишимиз билан нималарга эришдик? “Тинчлик хар қандай тараққиётга асосдир” деб таърифланди, 23 йиллик қул каби, мутеълик билан ушлаб турилган тинчлик натижасида ташқи ва ички сиёсатда ёхуд иқтисодиёт, ижтимоий соҳаларда ёки таълим, тиббиёт соҳаларидами, шунча йиллик қаҳрамонона тинчликни ушлаб туриш билан қайси бир соҳада ютуққа эришдик?

Биз асло тинчликка қарши эмасмиз, аксинча инсон хар доим тинчликка интилишини жуда яхши тушунамиз. Лекин қуллик асосидаги тинчликка эмас, мутеълик, тобеълик асосидаги тинчликка эмас. Қалблар хотиржам бўладиган, адолат билан ушлаб туриладиган, фаровонлик “балқиб” турадиган тинчлик бўлишини жуда – жуда хоҳлаймиз. Ва бу тинчлик, фаровонликда уммат алдов ва қўрқитув билан бошқарилмасин, айбсиз инсонлар жазоланмасин, адолатсизлар, золимлар ким бўлишларидан қатъий назар албатта жазоларини олсинлар, бировнинг хаққини ейдиган бошлиқ ёки бой бўлганда ҳам улардан хаққимизни талаб қила оладиган бўлсин. Бу нарсаларни бизларга Илоҳий шариатдан бошқаси кафолатлаб бера олмайди, фақатгина Ислом тузумигина бизларни фаровонликка эришишимизда тўғри ечимлар бера олади.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Абдуллоҳ

29.11.2014й.