Яхши амалларни қилиб қолишга шошилинг
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
Яхши амалларни қилиб қолишга шошилинг
Бугунги кунда кўпчилигимиз ўзимизни мусулмон деб хисобласакда, лекин аксарият холларда, шариат ахкомларини, агарчи амал қилишга имконимиз бор бўлсада, бу мустаҳаб экан, бу суннат экан, асосий амаллар фарзлар, буларни қилмаса ҳам бўлаверади каби сўзлар билан, ўзимизни кўп яхши амаллардан ажрсиз қилиб қўямиз. Қуйида биз сиз азизларга Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам Ислом динини саҳобаларга етказиш онларида, саҳобалар розияллоҳу анҳум ушбу амалларга қанчалик харислик билан қўл уришлари, шариат амалларини тезроқ биринчилардан бўлиб бажариб қолишга қанчалик интилишлари, яхши амалларга қанчалик пешқадамлик қилишлари тўғрисида келган баъзи далилларни кўриб чиқамиз.
وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ رَّضِيَ اللّهُ عَنْهُمْ وَرَضُواْ عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَداً ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
“Биринчи пешқадам муҳожирлар, ансорийлар ва уларга яхшилик билан эргашганлар. Аллоҳ улардан рози бўлди, улар ҳам Аллоҳдан рози бўлдилар. Уларга остидан анҳорлар оқиб турган жаннатларни тайёрлаб қўйди. Улар унда абадий қолурлар. Ана ўша улкан ютуқдир”. (Тавба. 100)
وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ * فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ
“ Ва пешқадамлар, (яхши амалларга мусобақалашиб, биринчи қилиб қолишга уриниб киришган) пешқадамлар. Ана ўшалар, (Аллоҳга) яқин бўлганлар. Неъматлари мўл – кўл бўлган жаннатлардадирлар” (Воқеа. 10 – 12)
فَاسْتَبِقُواْ الْخَيْرَاتِ أَيْنَ مَا تَكُونُواْ يَأْتِ بِكُمُ اللّهُ جَمِيعاً إِنَّ اللّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
“Яхши амалларни қилиб қолишга шошилинг (мусобақалашинг). Қаерда бўлсангиз ҳам, Аллоҳ сизларни жамлайди. Албатта, Аллоҳ ҳар бир нарсага қодирдир”. (Бақара. 148)
Усмон ибн Аффон розияллоҳу анҳу ўзининг маблағига қўшинни қуроллантирди, Мадинаи Мунаввара яҳудийларидан Рувма қудуғини йигирма минг дирҳамга сотиб олди ва уни мусулмонлар ундан бепул фойдаланиши учун ажратиб қўйди. У буни Аллоҳ Азза ва Жалладан ажр ва савоб олиш мақсадида ва тақводорлар учун тайёрлаб қўйилган кенглиги осмонлару ерча жаннатга киришни истагани учун қилди. Абу Бакр розияллоҳу анҳу Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга барча бойлигини берди. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг «Эй Абу Бакр аҳли оилангизга нима қолдирдингиз» деб айтган саволига «Аллоҳ ва Росулини қолдирдим» деб жавоб қилди. Бу оддий сўз эмас, Балки у Аллоҳга боғликликни идрок қилишга асосланган кучли имондан келиб чиққан эди. Уларда ушбу руҳнинг мавжудлиги уларни фақирлик ёки муҳтожликдан қўрқмайдиган қилиб қўйди. Чунки улар Аллоҳ Таъолонинг
الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُم بِالْفَحْشَاء وَاللّهُ يَعِدُكُم مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلاً وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ
“Шайтон сизларни (агар инфоқ-эҳсон қилсангиз) камбағал бўлиб қолишингиздан қўрқитади ва фаҳш ишларга буюради. Аллоҳ сизларга ўз тарафидан мағфират ва фазлу карам (бойлик) ваъда қилади. Аллоҳ (фазлу карами) кенг ва билгувчидир”. (Бақара. 268)
деб айтган сўзига имон келтиришган эди. Шундай экан сизлар ҳам ушбу руҳ фазилати билан эсган шамолдек бўлинглар. Ушбу идрок, яъни ушбу буюк руҳ сабабли бу Умматнинг фарзандлари ҳам мана шундай бўлиб қолажак.
Анас розияллоҳу анҳу дедилар: Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам саҳобаларига шундай деяётганларини кўрганман: “Ичларингизда ким жанозага қатнашди?” Умар (розияллоҳу анҳу): “Мен” – деди. “Ким садақа берди?”, Умар(розияллоҳу анҳу): “Мен” – деди. “Биронтангиз рўза тутдими?” Умар(розияллоҳу анҳу): “Мен” – деди. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “(жаннат) вожиб бўлди, вожиб бўлди” – дедилар.
Жарир ибн Абдуллоҳ розияллоҳу анҳу айтади: Бир куни Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг олдиларида ўтирган эдик, у кишининг олдиларига Музар қабиласидан одамлар келишди. Уларнинг кийимлари йўқ, устилари юпун, қорнилари оч эканлиги кўриб, Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг юзлари хафаликдан ўзгарди. Улардаги бундай холатни кўрган Росулуллоҳ алайҳиссалом ўрниларидан турдилар ва пешин намозини ўқиганларидан кейин одамларга хутба қилдилар:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالاً كَثِيراً وَنِسَاء وَاتَّقُواْ اللّهَ الَّذِي تَسَاءلُونَ بِهِ وَالأَرْحَامَ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً
“Эй одамлар! Сизларни бир жондан яратган ва ундан унинг жуфтини яратиб, икковларидан кўплаб эркагу аёллар таратган Роббингиздан қўрқинглар! Номини ишлатиб бир-бирингиздан сўровда бўладиганингиз Аллоҳдан ва қариндошлик (алоқалари) дан қўрқинг. Албатта, Аллоҳ устингиздан рақобат этувчи зотдир”.(Нисо. 1) оятини ўқидилар ва орқасидан
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ * وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنسَاهُمْ أَنفُسَهُمْ أُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ * لَا يَسْتَوِي أَصْحَابُ النَّارِ وَأَصْحَابُ الْجَنَّةِ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفَائِزُونَ
“Эй иймон келтирганлар! Аллоҳга тақво қилинглар! Ҳар ким эрталик учун нима тақдим қилганига назар солсин. Аллоҳга тақво қилинглар! Албатта, Аллоҳ нима қилаётганингиздан хабардордир. Аллоҳни унутганларга ўхшаган бўлманглар. У Зот уларга ўз шахсларини унутдирди. Ана ўшалар, фосиқдирлар. Дўзах эгалари ва жаннат эгалари тенг бўлмаслар. Жаннат эгалари, ўшалар ютуққа эришувчилардир”. (Хашр. 18) оятини ўқидилар. Шундан кейин, “Садақа қила олмайдиган бўлиб қолгунингизча, садақа қилиб қолинглар. Сиз ва садақанинг ўрталарингизда иш бўлгунича, садақа қилиб қолинг. Киши диноридан, яна бошқаси дирҳамларидан, буғдой, арпаларидан садақа қилсин. Биронтангиз қилган садақасини кам санамасин, агарчи бир бўлак хурмо бўлса ҳам” – дедилар. Шунда ансорлардан бир киши кафтида озгина бир нарса билан келди. Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам минбарда турган холларида олдилар. Ва хурсандчиликдан юзлари шодланиб кетди. Кейин бошқа одамлар ҳам бирин кетин Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг олдиларига нарсалар олиб кела бошлашди, хатто у кишининг олдиларида таом ва кийимлардан бир тўп бўлиб кетди. Аллоҳга хамдлар айтдилар. Ва айтдилар: “Ким бир яхши ишни бошласа, унга кейинги қиладиганларнинг ҳам савобидан ўшанчалик етиб туради”.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Кимки ҳалол касб қилиб, бир дона хурмочалик садақа қилса, Аллоҳ таоло уни бажонидил қабул қилади, сўнг сизлар тойчоқни қандай боқиб ўлғайтирсангиз, Аллоҳ Таъоло ҳам берган садақангизни тоғ баробарида қилиб, ўзингизга қайтаради”.
Али розияллоҳу анҳудан: Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг олдиларига уч киши келди. Биттаси менинг 100 уқия молим бор, ундан 10 уқиясини садақа қилдим, деди. Иккинчиси, менинг 100 динор бойлигим бор, шундан 10 динорини садақа қилдим, деди. Учинчиси, менинг 10 динорим бор, ундан 1 динорини садақа қилдим, деди. Шунда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Сизлардан ҳар бирингиз молининг ўндан бирини садақа қилибди, ажрда ҳар бирингиз тенгсиз”.
Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг олдиларига бир киши келди ва сўради:
“Эй Росулаллоҳ қайси амал энг афзал?”. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам жавоб бердилар: “Аллоҳга иймон келтириш, Унинг йўлида жиҳод қилиш”, дедилар. У киши сўради: “Қандай қуллар яхши?”(яъни озод қилиш учун, деган маънода, чунки жавоб шу маънода бериляпти) Жавоб бердилар: “Қимматроғи ва аҳлининг олдида эътиборлироғи”. У киши давом этди: “Агар қул озод қилишга имкониятим бўлмасачи?”. Жавоб бердилар: “Бир заифга ёрдам беришинг қул озод қилган билан баробардир”. Давом этди: “Агар бунга ҳам имкон қила олмасамчи?”. Жавоб бердилар: “Бирон хунарни яхши эплай олмайдиганга хунарида ёрдам берсанг ҳам бўлади”. Давом этди: “Агар буни ҳам қила олмасамчи?”. Жавоб бердилар: “Одамларни ўзингни ёмонлигингдан узоқ қиласан(яъни ҳеч бўлмаганда, одамларга зараринг тегмасин), бу ўзинг учун қилган садақанг бўлади”.
Пайамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Етти хил тоифа кишилар борки, соя йўқ кунда уларни Аллоҳ Ўзининг соясига олади: 1. Адолатли раҳбар. 2. Аллоҳ Азза ва Жаллага ибодат қилиш билан вояга етган ўсмир. 3. Қалби масжидларга боғланган киши. 4. Худо учун бир-бирини яхши кўрганларки, Худо учун бирлашиб (йиғилиб), Худо учун ажрашадилар (тарқаладилар). 5. Мансабли ва чиройли аёл чақирганида: «Мен Аллоҳдан қўрқаман», деган киши. 6. Ўнг қўли қилган садақани чап қўли билмайдиган даражада махфий киши. 7.Ёлғиз ҳолида Аллоҳни эслаб, кўзи ёшга тўлган киши”.
Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, биз мусулмонлар бугунги кундаги динимиз хор ва мазлум бўлиб турган бир вақтда, мусулмонлар дунё бўйлаб, дунёнинг ҳамма ерида тазйиққа учраётган бир пайтда, динимизни яна аввалги азизлигига, дунё бўйлаб ўз давлатини бошқарувчи мабда сифатида кўриниши учун, қанчалик хизмат қила олдик?
Ушбу динни олий қилиш, ўзининг ҳақиқий азизлигига қайтариш ишларига жисмимиз, харакатимиз билан ҳисса қўша олмаётган бўлсак, ҳеч бўлмаганда, юқорида айтиб ўтилган саҳобалар каби мол – дунёмиз, саховатимиз билан ёрдам бера оляпмизми?
مَن جَاء بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا
“Ким бир яхшилик қилса, унга ўн баробар қайтарилади”. (Анъом. 160)
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Муслим
27.01.2015й.
