بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

Роя газетаси:

Капитализм ва халқаро можаролар соясидаги гўдаклар изтироби

Шомлик муслима Умму Суҳайб қаламига мансуб

Кўпинча гўдаклар яшаётган аччиқ воқе яширилади. Ислом ҳукмлари бошқарувда бўлмаган бугунги кунда гўдаклар изтироби ва эксплуатацияси турли суратларда намоён бўлиб, улардан бири «болалар меҳнати» номли нарсада уларни ишлатишдир. Бу нарса саноат инқилоби пайдо бўлиши ва капиталистик мабда томир отиши билан пайдо бўлди. Яъни завод ва фабрикалар умри ўн ёшга етмаган болаларни ишлатишни бошлаганда пайдо бўлди. Улар қийин шароитларда ва арзон ҳақ эвазига узоқ вақт ишлашга мажбурланди. Бу аҳволни тузатиш учун қанча қонунлар ишлаб чиқилсада, муаммо ҳозиргача тузалгани йўқ. Миллионлаб болалар нафақат тараққий этаётган ва қашшоқ давлатларда, балки саноати ривожланган давлатларда қийин шароитларда ғайриинсоний шаклда ишлатилмоқда. ЮНИСЕФ ташкилотининг аниқлашича тараққий этаётган давлатлардаги беш ёшдан ўн тўрт ёшгача бўлган болаларнинг сони тахминан 150 миллионга етади. Мана шу ёшдаги болаларнинг ҳар юзтадан ўн олтитаси болалар меҳнатига мажбур қилинади.

Халқаро меҳнат ташкилоти аниқлашича 18 ёшдан пастдаги 215 миллион бола ишлайди. Уларнинг аксарияти дунёнинг турли бурчакларида давомли меҳнат қилади. Бу даҳшатли ҳисоб-китобларнинг аксарияти исломий юртларга тўғри келади. Бу эса болаларга нисбатан қанчалик зўравонлик, эксплуатация ва азоблаш бўлаётганини кўрсатади. Бу болалар қашшоқликдан ишлашга мажбур. Оилаларда илмий савия пастлиги, мустамлака, урушлар ва иқтисодий инқирозлар янада қашшоқликни орттирмоқда. ЮНИСЕФ ва бошқа ташкилотларнинг ҳисоб-китобича Яман, Миср, Тунис, Иордания, Фаластин, Ливия ва бошқа давлатларда катта сондаги болалар ғайриинсоний шароитларда ишлашмоқда.

Дунёда қанчалик зўравонлик суръати кучаяр экан, шунчалик болалар ўлими ёки болаларнинг ўз жонига қасд қилиши кўпайиб бормоқда. Дунёда бўлаётган қабиҳ урушлар ва вайрон қилувчи можароларда болалар қурбон бўлмоқда. Бунда болалар агар жисмонан азоб чекмаса ҳам уларга нисбатан руҳий тажовузлар бўляптики, бу уларга ва уларнинг узоқ келажагига қаттиқ таъсир қилмоқда. Бу эса болалар чекаётган изтиробларнинг яна бир кўринишидир. ЮНИСЕФ ташкилоти ҳисоб-китобига кўра дунё бўйича 67 миллион бола қуролли курашлар туфайли таълим олишдан маҳрум бўлмоқда ва жинсий тажовузга йўлиқмоқда.

Уларнинг 28 миллиони урушлар рўй бераётган давлатларда яшайди. Масалан Ҳиндистонда бола ўғирлаш кенг тарқалган, Дели Майл газетасининг ёзишича Ҳиндистонда ҳар соатда битта бола ўғирланади. Пойтахт Нью Деҳлида ҳар куни 20та бола ўғирланади ва уларни тиланчилик, уй меҳнати, фоҳишабозлик ва бошқа турли ишларда ишлатилади. Ҳиндистон ҳукуматининг ҳисоб-китобича ўғирланган болаларнинг юзтадан фақат ўттизтасигина оиласига қайтарилади, қолган етмиштасининг тақдири қоронғулигича қолади.

Исломий юртларда рувайбиза ва малай ҳокимлар ҳамда мустамлакачи давлатлар тилбириктируви туфайли болалар чекаётган изтироблар ҳақида айтсак, у ердаги сиёсий ва тоифалар аро курашларда болалар қурбон бўлмоқда. ЮНИСЕФ ҳисоб-китобига кўра мана шу урушлар туфайли 15 миллион бола жабрланган ва 10 миллион бола руҳий тушкунликка тушган. Сурияда 7.3 миллион бола энг разил зўравонликка учраган, Ироқда 2.7 миллион болага уруш ўзининг қаттиқ таъсирини кўрсатган. ЮНИСЕФнинг Ғазодаги матбуот бўлими раисаси айтишича яҳудийлар ҳужумлари туфайли 400 минг боланинг тақдири қоронғулигича қолмоқда.

Қашшоқ юртлардан бири бўлмиш Яманда вайрон қилувчи урушлар оқибатида минглаб оилалар юртни ташлаб чиқиб кетган. Кўплаб оилалар етакчиси бўлмиш отасини йўқотгани туфайли ризқ манбасидан ажралган. Урушлар 26 миллион яманликнинг инсоний ва саломатчиликка оид шароити парчаланишига сабаб бўлган. Юртнинг учдан бир аҳолиси керакли тиббий ёрдамдан маҳрум ва егани озиқ-овқати йўқ. Халқаро озиқ-овқат программаси огоҳлантиришича Яманда озиқ овқат хавфсизлиги инқирозда, болалар озиқ-овқат етишмаганидан оилаларини боқиш учун тиланчилик қилишга мажбур. Айрим шаҳарларнинг кўчалари тиланчи оилаларнинг иккинчи уйига айланган, улар тиланчиликдан тушган емишларни ўша жойнинг ўзида тановул қилишади.

Уларнинг аксарияти масжид ва ошхоналар ёнида тўпланишади, уларнинг юзлари ва озғин жасадларидан кам овқатланиш натижасидаги қийналгани кўриниб туради. Айримлари эса кўчада салфетка сотаётган ёки машиналар ойнасини юваётган оналари ёнида ўтиришади. Буларга қўшимча Саудия етакчилик қилаётган ҳамда болаларни ўлдирган ва шифохона-ю мадрасаларни вайрон қилган коалиция ҳужумларига дучор бўлишади.

Мисрда эса болаларнинг ёмон аҳволи инсонни йиғлатади… У ерда болалар меҳнати кенг тарқалганидан ташқари уларнинг кўпчилиги қамоққа ташланган. Уларнинг сони қанчалиги ҳақида аниқ рақамлар йўқ. Инсон ҳуқуқлари ташкилотининг айтишича уларнинг сони юзлаб бўлиши мумкин. Улар турли зўравонликларга дучор бўлишмоқда, катта ёшдагилар билан бирга қамаш, турли ҳақоратомуз сўзлар билан сўкиш, савалаш, электрошок билан азоблаш ва жинсий тажовуз шулар жумласидандир.

Болалар меҳнати ва уларнинг урушлардан кўрадиган азоблари натижасида уларнинг саломатчилиги, инсонийлиги ва руҳияти узоқ пайтгача зарар кўриши ҳеч кимга сир эмас. Урушларнинг таъсири болаларда ўша ондаёқ кўринмайди, балки кейинроқ бир бутун наслда кўринади. Улар чексиз руҳий муаммоларни сақлаб қолишган бўлади. Масалан Кана Қирғинини олсак бу воқеага ўнлаб йиллар ўтишига қарамай ўша пайтда гўдак бўлганлар ҳамон руҳий изтиробларни бошдан кечирмоқдалар. ЮНИСЕФнинг Ливан таълим вазирлиги билан ўтказган изланишларига кўра шу қирғин гувоҳи бўлган 500та боланинг 30 %и руҳий касал, 14 %и тушкунлик касалига йўлиққан, 40 %и эса ўз жонига қасд қилиш ҳақида фикрлайди. ЮНИСЕФнинг Ироқдаги масъулининг айтишича ярим миллион ироқлик болаларни уруш пайтида йўлиққан руҳий зарбадан муолажа қилиниши керак. Суриядаги болаларнинг чекаётган изтироблари ҳақида гапириш учун юзлаб саҳифалар керак бўлади.

Биз айтиб ўтганларимиз капитализм ва халқаро можаролар туфайли болалар чекаётган изтиробларнинг бир шингили холос. Бу изтироблар фақат исломий давлат соясидагина тўхтайди. Чунки бу давлат болалар ҳуқуқлари поймол бўлишининг олдини олади ва уларни таълим, уй-жой, озиқ-овқат ва даволаш билан таъминлайди. Улар бола эканлар яшаш учун меҳнат қилишга мажбур бўлмайдилар, шунингдек турли урушлар қурбонига айланмайдилар. Росулуллоҳ САВ айтадилар:

«لاَ تُكَلِّفُوا الصِّبْيَانَ الْكَسْبَ فَإِنَّكُمْ مَتَى كَلَّفْتُمُوهُمْ الْكَسْبَ سَرَقُوا»

«Гўдакларни яшаш учун ишлашга мажбур қилманглар, агар мажбурлайдиган бўлсангиз улар ўғирлик қилишади». Аллоҳдан ёшу каттани ҳимоя қиладиган ва уларга эътибор берадиган пайғамбарлик минҳожи асосидаги иккинчи рошид Халифалик давлати билан бизни сийлашини сўраймиз.

Роя газетасидан олинди