Америка Дарфурни ажратиш учун кимёвий қуролдан армия қўмондонларига йўғон таёқ сифатида фойдаланмоқда 

«Ал-Халиж» электрон газетаси ва «Скай Ньюс Арабия» телеканали 2026 йил 5 сентябрда «Вашингтон Пост» газетасининг Судан армияси Тезкор ҳаракатланиш кучларига қарши ишлатган хлор бомбаларидан иборат махфий захира яратгани ҳақидаги ҳужжатларга асосланган ҳисоботини келтирди.

Америка газетаси махфий ҳужжатларга асосланган суриштирув натижаларини ошкор қилди. Унда Судан армияси махфий кимёвий қуроллар захирасини яратгани ва Суданда давом этаётган можаро давомида хлордан фойдалангани ҳақида маълумот берилган.

Газета ёзишича, уч йилдан бери давом этаётган фуқаролик уруши ва дунёдаги энг оғир гуманитар инқирозни янада кучайтирадиган хавфли ривожланиш сифатида, мазкур масалаларда Судан ҳарбий мансабдорлари тайёрлаган ҳужжатлар бор. Уларда бўғувчи газ билан жиҳозланган «икки карра таъсирли» ўқ-дорилар ҳақида маълумотлар, яшил ва сариқ буғ чиқарадиган қурол синовлари акс этган видеолар ҳамда Судан ҳарбий мансабдорлари ўртасидаги ёзишмалар мавжуд. Ушбу ёзишмаларда армия кучлари 290 тагача кимёвий ўқ-дорини захира қилгани кўрсатилган.

«Вашингтон Пост» ҳужжатларни текшириш жараёнида 20 нафардан ортиқ Ғарб разведка хизматлари ходимлари, кимёвий қурол бўйича инспекторлар ва инсон ҳуқуқлари ташкилотларидаги мутахассислар билан маслаҳатлашди. Уларнинг барчаси мазкур материалларни кимёвий қуроллар дастури мавжудлигининг ишончли далиллари сифатида баҳолади.

Аслида, Америка муайян минтақада бирор мақсадни кўзласа, ҳарбий ва сиёсий воситалардан иборат бир қатор ҳаракатларни амалга оширади. Бу инқирозни сунъий равишда юзага келтириб, унинг натижаларини кузатиш орқали бўладими ёки мустамлакачилик сиёсати муваффақиятига олиб борадиган сиёсий ҳаракатлар орқали бўладими — барибир, мақсад халқларни тиз чўктириш ва давлатларни парчалашдир.

Дунёдаги биринчи рақамли давлат сифатидаги мавқеига таяниб, Америка бу лойга ботган иштирокчиларни ташлаб кетишдан ҳам тортинмайди. Аслида эса бу лой — аввало Америка лойи. У мазкур ҳаракатларни ҳуқуқий айблов воситасига айлантириб, қочиб кетмоқчи бўлганларни тиз чўктириш учун халқаро босим ўтказиш воситаси сифатида ишлатади. Зеро, Америка уларни барибир ўз қўлида ушлаб туради. Айниқса, Бурҳон ва Ҳамидтий каби унга содиқ малайлар бўлганида, бу янада яққол намоён бўлади. У малайларнинг зиммасига гуноҳ ва жиноятларни юклайди, кейин эса уларни янада кўпроқ бўйин эгишга мажбурлаш учун босим ўтказади!

Америка Суданни парчалаш лойиҳасини бошқариб келди ва ўтган асрнинг 90-йилларидан бошлаб унга энг юқори даражада устувор аҳамият берди. Ўша пайтда у Хартумдан чиқиб, Асмара томон йўл олган мухолифат кучларига эътибор қаратди. Мухолифат 1995 йилда Асмарада машҳур «Тақдирий масалалар конференцияси»ни ўтказди ва унда ўз тақдирини ўзи белгилаш ғоясини қабул қилди.

Шундан сўнг йиғин раҳбарлигини ўша пайтдаги исён етакчиси, Америка малайи Жон Гарангга берди. Америка эса 2000 йилда мазкур йиғинга 10 миллион доллар маблағ ажратди.

Шундан кейин Америка Башир режимига «терроризмни қўллаб-қувватламоқда» деган баҳона билан иқтисодий санкциялар қонуни орқали босим ўтказди ва охир-оқибат Жанубий Суданнинг ажралишига эришди.

Кейин Судан аҳли бошига мусибат ва синовларнинг янги босқичи келди. 2003 йилда Судан армияси Британия томонидан қўллаб-қувватланган Дарфур исёнига қарши курашиш учун Тезкор ҳаракатланиш кучларини ташкил қилди. Ўша вақтда бу кучлар ҳали «Тезкор ҳаракатланиш кучлари» деб аталмас, балки Мусо Ҳилол бошчилигидаги чегара қўриқчилари сифатида фаолият юритар эди. Мусо Ҳилол Маҳомид қабиласи раҳбари эди.

2013 йилга келиб эса чегара қўриқчилари Тезкор ҳаракатланиш кучларига айлантирилди ва уларга Дақлу оиласи — «Ҳамидтий ва унинг биродарлари» раҳбарлик қила бошлади.

Америка вақт билан пойга қилмоқда ва унинг кўзи Дарфурни ажратишда. У Суданда Британия билан таъсир учун курашда дадил қадамлар билан ҳаракат қилмоқда. Британия ҳар сафар сиёсий тузоқ қўйганида, Америка унинг таъсирини тўсиш учун янада пухтароқ ва ҳисоб-китобли ҳаракат билан жавоб бермоқда.

Бу Британия таъсирининг икки йўналишига қарши қаратилган: ҳарбий йўналишда — Жуба келишувини имзолаган исёнчи ҳаракатлар; сиёсий йўналишда эса — партиялар ва «Сумуд» коалицияси.

Шу билан бирга, Британия Суданни бўлиб ташлаш масаласида Американи билвосита қўллаб-қувватлаётганини ҳам таъкидлаш лозим. Зеро, айнан Британия Жанубий Судандаги биринчи исённи юзага келтирган ва 1922 йил сентябрида «Ёпиқ ҳудудлар тўғрисидаги қонун»ни ишлаб чиққан эди.

«Вашингтон Пост» газетасининг ҳисоботи тўғри ёки нотўғри бўлишидан қатъи назар, Америка шу каби ҳукуматларни жиноий ишларга аралаштиришда шубҳали ролларга эга бўлиб келган.

Масалан, унинг Ироқни «оммавий қирқин қуролларига эга» деган баҳона билан вайрон қилишдаги роли бунга мисолдир. Америка халқаро экспертлардан иборат қўмита тузди ва Британия ҳам шу йўналишда унга ҳамроҳ бўлди. Америка Жорж Буш кичик президентлиги даврида, унинг ташқи ишлар вазири Колин Пауэлл орқали бир неча матбуот анжуманларида Ироқ халқаро миқёсда тақиқланган қуролларга эга экани ҳақида ёлғон маълумотларни тарқатди.

Бироқ комиссия ҳеч нарса топмади. Шунга қарамай, Америка Ироқни вайрон қилиш йўлида давом этди ва давлатларнинг суверенитетини ҳимоя қилиш ҳамда уларга ноҳақ тажовуз қилмасликни даъво қиладиган халқаро институтлар ва инсон ҳуқуқлари мавжуд бўлган бир даврда ифлос уруш бошлади.

Америка худди шундай ролни ўз малайи Башар Асад билан боғлиқ ҳолда ҳам ўйнади. У Сурия аҳолига қарши жиноятлар содир этиб, уларни тиз чўктириш учун ўзининг барча ҳарбий воситаларидан фойдаланган пайтда, Америка уни ҳимоя қилди. У Россия, Эрон, ўзининг Ливандаги партияси ва Туркияни ҳам урушга киритиб, исёнчиларга қарши зарба беришга ундади.

Кейин Америка «босқич қаҳрамони» деб тайёрлаган Жўлонини олдинга сурганида, Башар Асаддан воз кечди. Ҳатто 2019 йилда «Тинч аҳолини ҳимоя қилиш тўғрисидаги Қайсар қонуни» номи билан унга ва Сурия аҳлига санкциялар жорий қилди. Бу қонун 2025 йилгача давом этиб, режим бўйнида осилиб турган қилич вазифасини бажарди.

Венесуэла президенти Мадуро билан содир бўлган воқеалар ҳам шунга ўхшайди. У гўёки гиёҳванд моддалар савдосини қўллаб-қувватлаб, уларни Америкага киритаётгани баҳона қилинди. Кейинчалик бу даъвонинг асоссизлиги Трампнинг ўзи томонидан фош бўлди: у Венесуэладан гиёҳванд моддалар эмас, балки нефть исташини очиқ айтди. Ҳолбуки, Америка гиёҳванд моддалар бўйича дунёдаги энг кўп зарар кўраётган давлатлардан биридир!

Америка халқлар қонига ботиб кетган ва дунёдаги инқирозларнинг асосий иштирокчиларидан биридир. У дунёдаги биринчи давлат бўлиб қолиш ва дунёни сиёсий ҳамда ҳарбий тузоқлар, босим ва мажбурлаш воситалари орқали бошқариш учун шу йўлдан бормоқда. Инсонларнинг оч қолиши ёки ўлдирилиши эса уни қизиқтирмайди.

Судан аҳли ва мусулмонлар, балки бутун инсоният фақат пайғамбарлик минҳожи асосидаги Иккинчи Рошид Халифалик билан нажот топади. У Аллоҳнинг изни билан яқинда барпо бўлади. Шунинг учун ҳаракат қилувчилар ҳаракат қилсинлар.

Шайх Аҳмад ас-Суманий — Судан вилояти

Роя газетасининг 2026 йил 23 сентябр чоршанба кунги 618-сонидан