Қуръон боғларига саёҳат

بسم الله الرحمن الرحيم

ان النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهم عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ

 Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Сизларнинг ичингизда яхшироғингиз, Қуръонни ўрганган ва уни ўргатганингиздир”. Бухорий ривояти.

 Муқаддас китоби бўлган Қуръони Каримни бандаларининг ҳидоят топишлари учун дастур қилиб берган Аллоҳга Унинг Ўзига муносиб мақтов ва хамдлар бўлсин. Ушбу Китобни умматга энг олий кўринишда чиройли етказган, ушбу Китоб мўжизалиги билан у зотнинг Пайғамбарлиги исботланган Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга саловоту саломлар бўлсин.

 Ушбу рукнимизнинг ўтган сонида Бақара сурасининг 75 – 77 оятларини ўрганган эдик. Қуйида мазкур суранинг давомини кўриб чиқишда давом этамиз.

وَمِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لاَ يَعْلَمُونَ الْكِتَابَ إِلاَّ أَمَانِيَّ وَإِنْ هُمْ إِلاَّ يَظُنُّونَ * فَوَيْلٌ لِّلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَـذَا مِنْ عِندِ اللّهِ لِيَشْتَرُواْ بِهِ ثَمَناً قَلِيلاً فَوَيْلٌ لَّهُم مِّمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَّهُمْ مِّمَّا يَكْسِبُونَ * وَقَالُواْ لَن تَمَسَّنَا النَّارُ إِلاَّ أَيَّاماً مَّعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِندَ اللّهِ عَهْداً فَلَن يُخْلِفَ اللّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللّهِ مَا لاَ تَعْلَمُونَ * بَلَى مَن كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيـئَتُهُ فَأُوْلَـئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ * وَالَّذِينَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ أُولَـئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

 “Уларнинг ичида китобдан бехабар, фақат хом хаёлларнигина биладиган омилари ҳам борки, улар фақат гумон қиладилар холос. Ўз қўллари билан китоб ёзиб, сўнгра озгина қийматга сотиш учун “Бу китоб Аллоҳ ҳузуридан келди”, дейдиган кимсаларга ҳалокат бўлур, бас, ёзган нарсалари уларга ҳалокат бўлур, топган фойдалари уларга ҳалокат бўлур. Яҳудийлар “Бизларга дўзах ўти саноқли кунлардагина тегади”, дедилар. Уларга айтинг (Эй Муҳаммад), “Аллоҳдан аҳду паймон олдингизми — зотан, Аллоҳ ҳаргиз аҳдига хилоф қилмайди — ёки Аллоҳ ҳақида билмаган нарсаларингизни айтяпсизми?” Йўқ! Кимда-ким ёмонлик касб қилса ва гуноҳга ўралиб қолса, ана ўшалар дўзах эгаларидир. Улар ўша жойда абадий қолажаклар. Иймон келтириб, яхши амаллар қилган зотлар эса жаннат эгалари бўлиб, ўша жойда абадий қолгувчилардир”. (Бақара. 78-82)

 Тафсир

Аввалги оятларда Аллоҳ Таъоло яҳуд олимлари Аллоҳнинг каломини, Тавротни тиловат қилиб туриб, уни ўзгартириб юборишларини айтди.

وَقَدْ كَانَ فَرِيقٌ مِّنْهُمْ يَسْمَعُونَ كَلاَمَ اللّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِن بَعْدِ مَا عَقَلُوهُ وَهُمْ يَعْلَمُونَ

“Ҳолбуки улардан бир гуруҳи Аллоҳнинг каломини эшитадилар, сўнгра, уни англаб етганларидан кейин билиб туриб ўзгартирадилар”. (Бақара. 75) Яъни, шу гаплар ўзгартирилишидан олдин ҳақиқат эканини, ўзгартирилганидан кейин ботилга айланганини биладилар. Демак, улар билиб туриб ўзгартирадилар. Шундан кейин Аллоҳ бизларга уларнинг ўқишни ҳам, ёзишни ҳам билмайдиган бошқа бир гуруҳи ҳам борлигини билдиряпти. Улар Китобдан ҳеч нарсани билмайдилар. Лекин улар Аллоҳ бизни кечиради, дўзахда азобламайди, азобласа ҳам бир неча кунгина азоблайди, деб умид қиладилар. Уларни шундай умидланишга ўша олимлари ўргатганлар. Хуллас, улар ўша олимлари нимага умидлантирса ўшани умид қилишдан нарига ўтмайдилар. Демак, улар олимларига тақлид қиладилар. Уларда иймон эмас, фақат гумон бор холос.

وَمِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لاَ يَعْلَمُونَ الْكِتَابَ إِلاَّ أَمَانِيَّ وَإِنْ هُمْ إِلاَّ يَظُنُّونَ

 “Уларнинг ичида китобдан бехабар, фақат хом хаёлларнигина биладиган омилари ҳам борки, улар фақат гумон қиладилар холос”.

 Шундан сўнг Аллоҳ Таъоло нозил қилинган Тавротни ўзгартирган яҳуд олимлари ва котибларига ваъид қилади (бу ишларнинг оқибати ёмон бўлишини айтади). Улар Аллоҳнинг китобини ўзгартириб, шу ўзгартирилган китобни Аллоҳники, деб оммага сотадилар. Шунинг учун Аллоҳ уларга вайлни ваъид қилади (жаҳаннамга тушишдан огоҳлантиради).

عن النبي – صلى الله عليه وآله وسلم – قال : الويل واد في جهنم يهوي فيه الكافر أربعين خريفا قبل أن يبلغ قعره

Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Вайл жаҳаннамдаги бир водий чуқурлик бўлиб, кофир унинг қаърига етиб боргунига қадар қирқ куз ўтади”. Хоким ривояти. Саҳиҳ. У Аллоҳнинг каломини ўзгартириб, Аллоҳга туҳмат қилганларнинг жазосидир. Гўё, Аллоҳ Таъоло мана шу икки оят ва улардан олдинги уч оят билан яҳудларнинг имонга келишларидан умидвор бўлмаслигимизни тайинлаётгандек. Улар ё сўзларни тап тортмай ўзгартираверадиган адаштирувчи олимлар бўладилар ёки шундай адаштирувчи олимларга эргашадиган, тақлид қиладиган омилар бўладилар. Ҳар иккиси ҳам иймондан ўта йироқдирлар.

 Аллоҳ Таъоло айтади: “لِيَشْتَرُواْ بِهِ ثَمَناً قَلِيلاً – Озгина қийматга сотиш учун”. Лекин бу оятнинг мафҳум мухолифидан ҳукм олинмайди, яъни оз пулга сотиш мумкин бўлмаса, кўп пулга сотиш мумкин экан-да, деган маъно келиб чиқмайди. Оз пулга сотадиларми, кўп пулга сотадиларми, уларга вайл бўлсин. Уларга ёзганлари учун ва шу билан Аллоҳга туҳмат қилганлари учун ҳам “فَوَيْلٌ لَّهُم مِّمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ – Бас, ёзган нарсалари уларга ҳалокат бўлур”. Шу ёзган нарсаларини пулга сотиб ҳаромдан мол топганлари учун ҳам “وَوَيْلٌ لَّهُمْ مِّمَّا يَكْسِبُونَ – топган фойдалари уларга ҳалокат бўлур”.

 Кейинги оятда Аллоҳ Таъоло яҳудларнинг яна бир жоҳилликлари тўғрисида хабар бериб айтяпди. “وَقَالُواْ لَن تَمَسَّنَا النَّارُ إِلاَّ أَيَّاماً مَّعْدُودَةً – Яҳудлар бизни дўзах бир неча кунгина ушлайди холос, дейдилар”. Араб тилида жуда оз миқдорни (бир нечтагинани) ифодалаш учун (معدود) сўзи ишлатилади.

وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُودَةٍ

 “(Кейин, карвон Мисрга етиб келгач), уни (Юсуфни) арзон баҳода — бир неча тангага сотиб юбордилар”. (Юсуф. 20)

Яъни яҳудийлар шундай ўйладилар, озгина саноқли кунларда дўзахда бўладиларда, кейин жаннатга чиқадилар. Уларнинг бундай жоҳилона фикрларига қарши Аллоҳ ҳужжат келтириб, агар Аллоҳдан аҳд олган бўлсангизлар, ҳужжатингларни келтиринглар, дейди. Агар бундай аҳдинглар бўлмаса, (аслида йўқлиги аниқ) демак, сизлар Аллоҳга туҳмат қиляпсизлар.

قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِندَ اللّهِ عَهْداً فَلَن يُخْلِفَ اللّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللّهِ مَا لاَ تَعْلَمُونَ

Уларга айтинг (Эй Муҳаммад), “Аллоҳдан аҳду паймон олдингизми — зотан, Аллоҳ ҳаргиз аҳдига хилоф қилмайди — ёки Аллоҳ ҳақида билмаган нарсаларингизни айтяпсизми?”

 Аллоҳ Таъоло яҳудийларнинг бундай мутакаббирлик ва жоҳилликлари ҳақида бошқа бир оятда таъкидлаган.

ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُواْ لَن تَمَسَّنَا النَّارُ إِلاَّ أَيَّاماً مَّعْدُودَاتٍ وَغَرَّهُمْ فِي دِينِهِم مَّا كَانُواْ يَفْتَرُونَ

 “Бунга (яъни адолатли ҳукмдан юз ўгиришларига) сабаб уларнинг: “Бизга фақат саноқли кунлардагина дўзах ўти тегади”, дейишларидир. Ўзлари тўқиган бу ёлғонлари уларни динларидан адаштириб қўйди”. (Оли Имрон. 24)

 Яъни, улар олимлари тарқатган сизлар фақат озгина кунларгина азобланасизлар, деган гапга алданиб, ўз гумонлари билан Аллоҳга туҳмат қилдилар.

 Кейин Аллоҳ Таъоло яҳудлар айтаётган бу гапнинг ёлғонлигини, ҳақиқат эса, Алллоҳга куфр, ширк келтирган кимсанинг дўзахда абадий қолиши эканлигини таъкидлаб,

بَلَى مَن كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيـئَتُهُ فَأُوْلَـئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

“Йўқ! Кимда-ким ёмонлик касб қилса ва гуноҳга ўралиб қолса, ана ўшалар дўзах эгаларидир. Улар ўша жойда абадий қолажаклар”.

 Аллоҳга ва Пайғамбарга иймон келтирган Аллоҳга ва Пайғамбарга итоат этган, Аллоҳнинг ҳудудларига тажовуз қилмаган – Аллоҳ қонун қилиб белгилаб берган шариат ахкомларига амал қилган – У Зотнинг фарзларини адо қилган ва У Зотнинг тақиқларидан ўзини тийган инсонлар абадий наъийм жаннатда қолишларини хабарини берди.

 وَالَّذِينَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ أُولَـئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

“Иймон келтириб, яхши амаллар қилган зотлар эса жаннат эгалари бўлиб, ўша жойда абадий қолгувчилардир”.

 Суранинг кейинги оятларида Аллоҳ Таъоло мусулмонларга ибрат бўлсин учун, яҳудийларнинг қанчалик жирканч, ҳадларга вафо қилишдан йироқ шахслар эканини баён қилишда давом этади. Бу тўғрида, ин ша Аллоҳ, кейинги мақолада давом этамиз.

 Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим

24.04.2017й.