بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ақл ва Ҳаёт

23

Мабда – тузум келиб чиқадиган ақидадир, у фикрат ва тариқатдан иборат. Фикрат ақида ва муаммолар муолажаси (ечими) ни ўз ичига олади. Тариқат эса, муаммолар молажасининг татбиқ қилиш кайфиятини ва ақида ҳимоясини ҳамда мабдага даъватни ёйиш кайфиятини ўз ичига олади. Буларни қайта эслатишдан мақсад ҳар бирига алоҳида киришиб ёрқинроқ тушунтиришга ҳаракат қиламиз.

Мабданинг фикрат қисми

Ақида, барчамизга маълумки, ҳаёт тўғрисидаги тушунчаларни бера олган, инсоннинг барча муаммоларига ечимлар келиб чиққан ҳамда жамиятда инсонлар ўртасидаги робита бўлиб, етакчи фикр сифатида етаклаган дунё ҳаётига берилган умумий ечимдир.

Муаммолар муолажаси айнан шу ақида томонидан бўлиб, унда инсонларнинг барча соҳалардаги, яъни умумий қилиб айтганда, шу ҳаётдаги муаммоларига берилган ечимларни ўз ичига олади.

Шу ерда айтиб ўтиш лозимки, фикрат ақида ва муаммолар ечими бўлса, тариқат умумий қилиб айтганда, шу фикратнинг ҳаётийлигини таъминловчи, яъни ҳаётда бор қилиб турувчи нарсадир.

Мабданинг тариқат қисми

Муаммолар муолажасини татбиқ қилиш кайфияти асосан жазо чораларида кўринади. Мисол учун ўғрини қўлини кесиш жазоси қўлланилиши билан жамиятда ўғирликка тўсиқ қўйилади. Зинога тошбўрон қилиш жазоси ҳам шу кабидир. Яъни шу жазолар қўлланиши билан жамиятда Аллоҳнинг ўғирликка ва зинога бўлган тақиқининг воқелиги кўринади. Одамлар бу амаллардан қайтади. Муаммоларга ечим бўлган қолган ҳукмларнинг татбиқи ҳам шу каби амалга оширилади.

Ақида ҳимояси, аввало, ақидага тааллуқли бўлган тушунча ва фикрларни ўргатиш, тушунтириш билан бўлади. Яъни жамият ўз ақидасини қанчалик аниқ ва ёрқин тушунса, шунчалик мустаҳкам ҳимоя қила олади. Қолаверса, Исломда қўшимча равишда муртадликка белгиланган ўлим жазоси ҳам мавжуд. Ақида ҳимояси учун яна бир муҳим иш борки, бу иш ҳақиқатда жуда муҳим ва таъсирлидир. Бу иш ақидадан балқиб чиққан тузум татбиқ қилиниши билан жамиятнинг ҳақиқий маънодаги фаровонликка эришишидир. Бундай ҳолатдан кейин ўз-ўзидан жамиятдаги одамлар бу ақидага ва унинг тузумига муҳаббатлари ортади ҳамда тузумнинг адолатлилиги бошқа юртдаги инсонларда ҳам шу тузум татбиқи остида яшашга хоҳиш уйғотади.

Даъватни ёйиш кайфиятида, аввало, кўз олдимизга Исломда жиҳод келади, қолган мабдаларда мустамлакачилик. Чунки Исломда жиҳод кўп ҳолатда ўз аҳолисини Исломга даъват қилинишига йўл қўймайдиган ҳукуматларга нисбатан олиб борилади. Бу ҳукуматлар йиқитилиб шу халқлар учун Ислом даъватига йўл очилади. Бошқа мабдаларда эса, зўравонлик, сотиб олиш, хоинлик, сиёсий йўл билан найранглар орқали ёки иқтисодий йўл билан қарзлар бериб қарам қилиб олиш орқали давлатлар ва халқлар мустамлака қилиб олинади ва шу халқларга мустамлакачининг мабдавий сақофати мажбурлаб киритилади.

Бу нарсаларни билиш уйғонишни истовчи ҳар бир мусулмон учун кераклидир. Чунки  Исломнинг мабда эканлигини, тузум эканлигини тушуниш унинг асл моҳиятини англашдир.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

09.02.2019й.