بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

Роя газетаси:

Америка Ироқдаги нуфузини мустаҳкамлаш учун Мосул жангидан фойдаланмоқда

Абу Ҳамза Хутвоний қаламига мансуб

Америка ўз малайларини Ироқ ва минтақада узоқ вақт ўзининг манфаатларини рўёбга чиқариб берадиган йўсинда ҳаракатлантирмоқда. У Ироққа солган чангалини мустаҳкамлаш ҳамда Ироқдаги сиёсий майдонни тартиблаштиришга таъсир ўтказадиган жиловлар учини ўз қўлида ушлаб туриш учун Мосулни Исломий Давлат ташкилотидан қайтариб олиш жангидан фойдаланмоқда. Айни шу мақсадда Ибодий ҳукуматини Мосулни қайтариб олиш амалиётида курд Пешмерга кучлари билан муомала қилишга мажбурлаб, иккала малайга ҳам жангда бажарадиган ролларини белгилаб беряпти. Шунинг учун ҳам Ироқ Курдистони вилояти раҳбари Масъуд Борзонийнинг ўтган ҳафта Бағдодга етиб келишидан олдин – бу унинг тўрт йилдан бери Ироқ пойтахтига қилаётган биринчи ташрифи – АҚШ ўзининг ҳарбий кучлари марказий қўмондонлиги бошлиғи генерал Жозеф Данфорд баёноти орқали айни ташриф учун йўл ҳозирлади. Жозеф Данфорд «Мосулни озод этиш Барзоний ва Пешмерга кучларининг иштирокисиз асло муваффақиятли бўлмайди», дея баёнот берди. Кейин президент ўринбосари Жозеф Байден тилидан Барзоний ва унинг делегациясининг Бағдод сафари ғоят муҳим эканини, Вашингтон айни сафарни қўллаб-қувватлашга тайёр эканини таъкидлади. Байденнинг бу сўзлари унинг айни масалада Барзоний билан ўтказган телефон сўзлашуви чоғида янгради. Америка шу ишларнинг барчасини Барзоний билан Бағдод ҳукумати ўртасида кескин зиддият мавжудлигига қарамасдан амалга оширди. Улар ўртасидаги зиддият бир неча асосий масалаларда келиб чиққанди, масалан, нефт ва газ қонуни, Пешмерга кучлари маошлари, Курдистон вилоятининг давлат бюджетидаги улуши ва низоли минтақалар каби.

Барзоний билан Ироқ ҳукумати учрашуви бўлиб ўтгач, ҳукумат баёнотида «Ибодий ва Барзоний ёпиқ эшиклар ортида учрашув ўтказишган»и айтилди. Учрашувдан сўнг Ибодий «Мосул жанги ғоят муҳим ва кескин. Биз Ироқ армияси, полиция, Халқ Сафарбарлиги кучлари, қабилалар ва Пешмерга кучларининг фаоллиги ёрдамида Шерғат, Қайяра ва Фаллужада ғалабага эришганимиздек ғалабани қўлга киритамиз», деди. Бу эса Американинг айни жангда Ироқдаги барча малайларидан фойдаланмоқчи бўлаётганини англатади, жумладан, Эроннинг Ироқдаги Халқ Сафарбарлиги кучларидан ҳам.

Ироқ Курдистони вилояти раҳбари Масъуд Барзоний ҳам «Мосулни ИШИД чангалидан озод этиш режаси Ироқ кучлари ва Пешмерга томонидан халқаро коалицияси қўллаб-қувватлови ёрдамида ишлаб чиқилган ғоят мустаҳкам режа» эканини айтди. Сўнг курд делегацияси икки томон ўртасидаги барча муаммоларни ҳал этишга Ироқ билан келишиб олганини таъкидлади.

Айни учрашув билан параллел равишда, АҚШ маъмурияти сунний қабилалардан 15 минг нафар шахсни машқдан ўтказиб, қуроллантириб, бу муҳим шаҳарни Исломий Давлат ташкилотидан тозалагандан сўнг уни шу шахсларга топширишни мақсад қилганини билдирди. Бир вақтда, АҚШ мудофаа вазирлиги ҳам «терроризм»га қарши кураш халқаро коалицияси матбуот воизи John Dorian тилидан вазирлик ўтган ҳафта Мосулни озод этишга ҳозирланиш амалиётлари доирасида Ироққа қўшимча яна 400дан зиёд аскар жойлаштирганини, бу билан у ердаги АҚШ кучлари 4460 нафарга етганини билдирди.

Илгарироқ Ибодий АҚШ президенти Барак Обамадан «Мосулни озод этиш жангига тайёргарлик кўриш доирасида америкалик маслаҳатчилар сонини кўпайтиришни талаб қилди ва бу – унинг даъвосича – америкалик мураббийлар, маслаҳатчиларнинг жангни кескинлаштиришга қўшажак ҳиссалари бўлади».

Шу боис Борзонийнинг Бағдод сафари ҳам айни амалиёт оқимида бўлди ҳамда Ироқ ҳукуматининг АҚШдан Мосул шаҳрини озод этишда Ироқ кучларига ёрдам тариқасида америкалик маслаҳатчи ва мураббийлар сонини оширишни талаб қилиши ортиданоқ амалга ошди. Ироқ кучлари халқ сафарбарлиги, қабила кучлари ва Пешмерга кучлари билан биргаликда амалиётларни мувофиқлаштиришга муҳтож. Пешмерга кучларига эса, шарқда Курдистон вилояти ва Мосул шимоли томонидан жанговар амалиётлар олиб бориш вазифаси топширилди, бу кучларга халқаро коалиция учоқлари билан Ироқ учоқлари қўллаб-қувватлаб турадиган бўлди. Ироқ кучлари Мосул шаҳрини жанубий ва ғарбий иккала томонига туташ минтақаларни озод қиладиган бўлди.

Энди, Мосул амалиёти ортидан Америка истаган тариқа келиб чиқадиган эълон қилинмаган битим ва натижалар нима эканига келсак, Ибодий берган баёнотлар Ироқни федераллаштириш, деган фикрни тасдиқлаб турибди. Масалан, у бундай деди: «Бирлашган ҳукумат Курдистон вилоятининг сиёсий, хавфсизлик ва иқтисодий барқарорлигини қўллаб-қувватлайди». Яна қўшимча қилди: «Биз номарказий бошқарувни қўллаб-қувватлаймиз, уни Ироқ конституцияси ва бирлашган ҳукуматга мувофиқ айни салоҳиятлар билан таъминлаймиз». Ибодий айтаётган бирлашган ҳукумат федерал ҳукуматнинг айнан ўзи. Бугун улар Курдистон вилоятига мустақиллик бериш ҳақида гапиришаётган бўлса, эртага Курдистон вилоятига ўхшаш яна бир вилоятга мустақиллик бериш ҳақида гапиришади, бунинг ҳеч ажабланарли ери йўқ. Айниқса, АҚШ маъмуриятининг сунний қабилалардан 15 минг нафар шахсни машқдан ўтказиб, қуроллантириб, бу муҳим шаҳарни Исломий Давлат ташкилотидан тозалагандан сўнг уни шу шахсларга топширишни мақсад қилганини билдирди.

Шундай қилиб, Америка жанглар бошқарувига аралашиш орқали Ироқдаги малайлари марказларини турларга бўлиб, кўпайтириб олишни истамоқда. Малайларининг фақат марказий ҳукумат ичига чекланиб қолиши билан кифояланмаяпти. Балки уларга ўзининг заҳарли ёрдамларини тақдим этиш билан улардан фойдаланмоқчи. Бу ёрдами эса Ироқдаги иккинчи йирик шаҳар ҳисобланган «Мосулни озод этиш» ёрдами бўлиб, бундан Ироқдаги мавжуд нуфузли мазҳабпарастларнинг барчасини ўз қўлида ушлаб туришни қасд қилган.

Американинг Мосул амалиётидан кўзлаган ифлос сиёсий мақсадлари мана шу. Бироқ бу давлат Ироқда бундай шубҳали лойиҳаларини ўтказишга ҳеч қачон муваффақ бўлолмайди. Чунки Ироқ аҳли унинг ҳар қандай тил бириктируви олдида кучлидир. Унинг малай ҳукмдорлари ҳам, ҳар қанча ёлғонлари ва адаштирувларини ишга солишмасин, бу тил бириктирувларни Ироқ аҳлига ҳаргиз ўтказишолмайди. Чунки Ироқ мусулмонлари дилидаги исломий ақида ҳар қандай мазҳабпарастлик фитналаридан, тоифачилик макрларидан қудратлидир. Ибодий, ундан олдинги Моликий ва бошқа барча америкапараст малайларнинг сотқинлиги мусулмонлар учун аллақачон фош бўлган, шарманда бўлишган. Энди уларга ҳеч қачон ишонмайдилар. Бу малайларнинг ҳаммаси Американи Ироққа ҳукмрон қилиш ишида асло муваффақиятга эришолмайдилар. Сабаби, мусулмон ироқликлар мард, ғурурли кишилардир. Улар юртларида Америка нуфузининг узоқ қолиб кетишини ҳаргиз қабул қилмайдилар, юртларини танклар устида кириб келган бу сарқитларнинг бошқаришига асло рози бўлмайдилар. Ҳорунар Рошид пойтахти узоқ вақт (яшил) минтақага айланиб қолавермайди. Эртага уни бу манфур мазҳабпарастлик ва тоифачиликка эгилмайдиган мағрур кишилар албатта озод қилиб, Пайғамбарлик минҳожи асосидаги Халифалик давлатини қайта барпо этадилар. Халифалик давлати эса Америка малайларини Ироқдан илдизлари билан қўпориб ташлайди, уларга қўшиб Американинг мустамлакачилик нуфузини ҳам супуриб чиқариб, шамолда учиб йўқ бўлиб кетувчи чангга айлантириб юборади.

Роя газетасининг 2016 йил 5 октябр чоршанба кунги 98-сонидан