АЗЛ

(“Исломда ижтимоий алоқалар” туркумидан)

(4)

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ҳомилани азл қилиш ёки бошқа воситалар билан вақтинчалик тўхтатиб туришнинг жоизлиги ҳомилани туширишнинг жоизлигини билдирмайди. Қайси йўл билан бўлмасин, дори ичиш, оғир ҳаракатлар қилиш, тиббий йўллар билан хоҳ она, хоҳ ота ва ёки табиб томонидан қилинишидан қатъий назар, ҳомилани тушириш – агар унга жон кирган бўлса, ҳаромдир. Чунки у бегуноҳ одамни ўлдириш ҳисобланади. У хун (дия) тўланиши талаб қилинадиган жиноят бўлиб, миқдори бир қул ёки чўрини озод қилиш бўлади ва қиймати комил инсон хунининг ўндан бирига баробар келади. Аллоҳ Таоло дейди:

وَلاَ تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاِّ بِالْحَقِّ

– “Аллоҳ (ўлдиришни) ҳаром қилган жонларни ўлдирмангиз, магар ҳақ билан”. (Анъом:151)

Имом Бухорий ва Муслим Абу Ҳурайрадан ривоят қилишади:

«قضى رسول الله r في جنين امرأة من بني الحيان سقط ميتاً بغرّةِ عبدٍ أو أَمَةٍ»

«Расулуллоҳ ﷺ Бану Лиҳён қабиласидан бўлган бир аёлнинг туширилган ҳомиласи хусусида бир қул ёки чўри озод қилишга ҳукм қилдилар». Хун тўлаш вожиб бўладиган ҳомилада одам жисми аъзоларининг баъзиси, яъни бармоқ, қўл, оёқ, бош, кўз ёки тирноқ каби аъзолардан бири пайдо бўлиб қолганлиги кўриниши шарт.

Аммо ҳомилага руҳ пуфланишидан (жон киришидан) аввал туширишга келсак, агар тушириш ҳомила пайдо бўлганидан қирқ кун ўтгандан кейин содир қилинса ва ҳомила шаклланаётган пайтда бўлса, бу ҳолда ҳам ҳомилани тушириш ҳаром бўлади. Муслим Абдуллоҳ ибн Масъуддан ривоят қиладики, у киши мен Расулуллоҳ ﷺдан шундай деганларини эшитганман дейди:

«إذا مر بالنطفة ثنتان وأربعون ليلة بعث الله إليها ملكاً فصورها وخلق سمعها وبصرها وجلدها ولحمها وعظامها ثم قال: يا رب أذكر أم أنثى فيقضى…»

«Агар нутфанинг (она қорнига тушганига) қирқ икки кеча ўтса Аллоҳ унга бир фаришта юборади, шунда у фаришта унинг суратини чизади, қулоғи, кўзи, териси, гўшти ва суякларини яратади, сўнг дейди: «Эй Парвардигор, эркакми ёки аёлми?» Кейин (унинг эркак ё аёллиги) ҳукм қилинади…» (бошқа бир ривоятда қирқ кеча дейилган). Жон кирганидан кейин ҳомилани тушириш ҳаромдир, бу ҳолда қул ёки чўри озод қилиш каби хун тўлаш вожибдир. Бунинг сабаби шуки, агар ҳомилага жон кирса ва унинг аъзолари шакллана бошласа, у тўлақонли инсон бўлишни бошлаган тирик ҳомила эканлиги аниқ бўлади. Шу сабабли унга тажовуз қилиш ҳам бегуноҳ инсон ҳаётига тажовуз қилиш каби бўлади ва Аллоҳ ҳаром қилган «болани тириклай кўмиш» ҳисобланади. Аллоҳ Таоло дейди:

وَإِذَا الْمَوْؤُودَةُ سُئِلَتْ + بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ

– “Тириклай кўмилган (ҳар бир) қиздан қандай гуноҳ сабабли ўлдирилгани сўралганида”.                                                                              (Таквир:8-9)

Шунинг учун ота, она ёки табибга ҳомиланинг пайдо бўлганидан қирқ кун ўтганидан кейин уни тушириш ҳаром бўлади ва бу ишни қилган киши жиноят ва гуноҳ ишни қилган бўлади. Бухорий ва Муслим ҳадисларида келганидек, бир қул ёки чўрини озод қилиш каби хун тўлаш вожиб бўлади.

Хоҳ шаклланишнинг аввалги даврида ёки руҳ пуфлангандан кейин бўлишидан қатъий назар, ҳомилани туширишга рухсат этилмайди. Лекин, истисно тариқасида, ҳомиланинг она қорнида қолиши она ва ҳомиланинг ўлимига олиб келиши ҳақида адолатли табиблар қарор қилишса, у ҳолда онанинг ҳаётини сақлаб қолиш учун ҳомилани туширишга рухсат этилади.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси

26.09.2020й